40. Hukuk Dairesi

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 29/06/2015 tarihinde, davacıların desteği (eşi/babası) ...'a ait, davalı sigorta şirketi nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile sigortalı, davalı ...'nun idaresindeki ... plakalı araç ile tek taraflı trafik kazası meydana gelmesi sonucunda, araçta yolcu olarak bulunan davacıların desteği ...'ın vefat ettiğini, davalı sürücünün alkollü ve %100 kusurlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacı ... için 1.000 TL cenaze gideri ve 1.000 TL destek yoksun kalma tazminatı, ... için 1.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen, her bir davacı için 50.000 TL manevi tazminatın davalı ...'ndan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 05/11/2020 tarihli ıslah dilekçesi ile davacı ... için maddi tazminat talebini 196.605 TL'ye artırmıştır. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini, aksi halde hatır taşıması ve müterafik kusur nedeniyle indirim yapılmasını talep etmiştir. Davalı ... Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı araç sürücüsünün tam kusuru ile meydana gelen trafik kazası sebebiyle sigortalı desteğin vefat ettiğini, 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Trafik Sigorta Poliçesi Genel Şartları uyarınca talebin poliçe teminatı sorumluluğunda olmadığını, müvekkili sigorta şirketi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 2015/991 Esas - 2020/875 Karar sayılı kararla; "1-İş bu asıl ve ıslahla açılan davanın kabulü ile davacı için 196.605 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 75.00-TL mezar yeri bedeli olmak üzere toplam 196.605 TL nin davalı ... sigortadan 07/10/2015 dava tarihinden, diğer davalı ...’ndan 29/06/2015 kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte bu davalılardan alınarak davacılara verilmesine, 2-Manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile davalı ...’ndan takdiren davacı ... için 10.000 TL nin, davacı ... için 10.000 TL olmak üzere toplam 20.000 TL nin 29/06/2015 kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine " karar verilmiştir. Bu karara karşı davacılar vekili ile davalı ... Sigorta AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş, Dairemizce 2021/380 Esas 2021/1970 Karar sayılı kararla davacı ...'un öğrenimine ilişkin belgenin temin edilmesi ve yükseköğrenim görüyorsa, öğrenim süresinin sonuna kadar hesaplama yapılması hususunda bilirkişiden rapor alınması, yolcu olan desteğin kusursuz olduğu kabul edilerek zarar hesabı yapılması, % 20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması, desteğin sağ olan anne ve babası için destek payı ayrılması ve manevi tazminata isabet eden harç ve yargılama giderlerinden davalı sigorta şirketinin sorumlu tutulmaması amacıyla mahkeme kararının HMK'nin 353/1-a/6. maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilmiştir. Dairemiz kaldırma kararından sonra mahkemece kaldırma kararındaki hususlar doğrultusunda işlem yapılmış ve bilirkişi raporu alınmıştır. Dairemizin kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama devam ederken davacı tarafça İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/138 Esas sayılı dosyasında desteğin anne ve babası için destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat ile asıl davanın davacılarından (desteğin oğlu) ... için destekten yoksun kalma tazminatı istemi ile dava açılmış, açılan dava ilk derece mahkemesinin yukarıda esas ve karar numarası belirtilen asıl davasıyla birleştirilmiştir. Birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/138 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların desteği (oğlu/babası) ...'ın vefatı nedeniyle onun desteğinden yoksun kaldıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik davacı anne ... için 57.071,17 TL, davacı baba ... için 25.076,02 TL, davacı oğul ... için 10.955,24 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı anne ve baba için ayrı ayrı 5.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ndan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen davada davalı ... Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu talebin ZMSS teminatı kapsamında olmadığını, sigortalı aracın sürücüsünün alkollü olması nedeniyle müvekkili şirketin rücu hakkı bulunduğundan alacaklı ve borçlu sıfatının birleşmesinin söz konusu olacağını, bu nedenle davacıların talep hakkı bulunmadığını, müterafik kusurun tespiti gerektiğini, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Birleşen davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ... yönünden derdestlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müterafik kusur ve hatır taşıması nedeniyle tazminattan indirim yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince; "A)Asıl davanın kısmen kabulü ile 1-Davacı ... yönünden; a-Maddi tazminat isteminin Kabulü ile 196.605 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 100 TL cenaze masrafının davalı sigorta şirketi yönünden 07/10/2015 ve davalı ... yönünden 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, b-Manevi tazminat isteminin Kısmen Kabulü ile 15.000 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi olan 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, 2-Davacı ... yönünden; a-Maddi tazminat isteminin kabulü ile 1.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 07/10/2015 ve davalı ... yönünden 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, b-Manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 15.000 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi olan 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, B)Mahkememiz dosyasında birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/138 Esas sayılı davanın kısmen kabulü ile 1-Davacı ... yönünden; a-Maddi tazminat isteminin kabulü ile 57.071,17 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 07/10/2015 ve davalı ... yönünden 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, b-Manevi tazminat isteminin kabulü ile 5.000 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi olan 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, 2-Davacı ... (baba) yönünden; a-Maddi tazminat isteminin kabulü ile 25.076,02 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 07/10/2015 ve davalı ... yönünden 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, b-Manevi tazminat isteminin kabulü ile 5.000 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi olan 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ndan alınarak davacıya verilmesine, 3-Davacı ...(oğul) yönünden; maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 9.955,24 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 07/10/2015 ve davalı ... yönünden 29/06/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı davacılar vekili ile davalı ... Sigorta AŞ vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğunu, olay sonrası eşini kaybeden müvekkili ...'ın kanser hastalığına yakalandığını, stres ve üzüntü kaynaklı omurgasında daralma sorunu da yaşadığını, müteveffanın oğlu davacı ...'un ise babasını kaybetmesinden dolayı psikolojik sorunlar yaşadığını, müteveffanın yaşlı anne ve babasının da oğullarını kaybetmenin üzüntüsüyle çok zor günler geçirdiğini belirterek hükmedilen manevi tazminat yönünden kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... Sigorta AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müteveffanın desteğinden yoksun kalan davacıların, sigortalı aracın işleteninin ölümü sebebiyle trafik sigortacısı olan müvekkili şirketten talepte bulunmasının mümkün olmadığını, ZMSS poliçesinin teminatı kapsamına 3. kişinin ölümü halinin girdiğini, sigorta sözleşmesinin tarafı olan ancak 3. kişi olmayan işleten bakımından sigorta koruması bulunmadığını, bu nedenle müteveffa ...'ın sigortalı aracın işleteni olması nedeniyle kendi kusuruyla sebebiyet verdiği kazaya ilişkin destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinin ZMSS poliçesi kapsamında bulunmadığını, kaldı ki yansıma yoluyla zarar görmüş olan destekten yoksun kalma tazminatı talep edenlerin kendisine destek sağlayan kişinin sahip olduğu haktan fazlasına sahip olmalarının mümkün olmadığını, talebin teminat kapsamında olduğunu kabul anlamına gelmemek kaydıyla karara dayanak teşkil eden 20/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda ve gerekçeli kararda usuli kazanılmış haklarının ihlal edildiğini, kaldırma kararından önce mahkemece 2015/991 Esas sayılı dosyasında PMF 1931 hesaplama yöntemine dayanılarak hesaplama yapıldığını, davacının kararı istinaf ederken hesaplama yönteminin TRH 2010 olması gerektiği yönünde bir itirazı bulunmadığını, mahkemenin usuli kazanılmış hakları göz ardı ederek TRH 2010 yöntemine göre aktüer raporu almasının hukuka aykırı olduğunu, sigortalının maliki olduğu aracın sürücüsü davalı ...'nun kazanın meydana geldiği esnada 2 promil alkollü olduğunu, bu nedenle müvekkilinin rücu hakkı doğduğunu ve davada alacaklı borçlu sıfatının birleşmesinin söz konusu olduğunu, dolayısıyla davacıların müvekkili şirketten herhangi bir talepte bulunma haklarının bulunmadığını, müvekkili şirketin manevi tazminattan sorumlu tutulmamasına rağmen manevi tazminata isabet eden yargılama gideri ve harçtan diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, dava dosyasında herkese açık şekilde alınmış nüfus kayıt örneğinin bulunmadığını, savunma haklarının ihlal edilerek nüfus kayıt örneği delilini görmelerinin engellendiğini, bu durumun hukuka ve yasalara aykırı olduğunu, birleşen davada davacı ... ve ... yönünden müvekkili şirkete herhangi bir başvuru bulunmadığından bu davacılar açısından müvekkilinin temerrüde düşme tarihinin birleşen dava tarihi olan 23/02/2023 olduğunu, bu nedenle birleşen davada davacı ... ve ... yönünden faiz tarihinin hatalı belirlendiğini, mahkeme kararının gerekçesiz ve denetime elverişsiz olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. HMK'nin 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda: Asıl dava, desteğin eşi ve oğlu tarafından açılan trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze gideri tazminatı ile manevi tazminat istemine, birleşen dava desteğin anne ve babası için destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat ile desteğin oğlu için destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Somut olayda, davalı ... Sigorta AŞ'nin ZMS sigortacısı, davalıların murisi ...'ın maliki olduğu, davalı ...'nun idaresindeki ... plakalı araç ile 30/06/2015 tarihinde gerçekleşen tek taraflı trafik kazası sonucu araç içerisinde yolcu olarak bulunan davacıların desteği ...'ın vefat ettiği anlaşılmıştır.

1.Davalı ... Sigorta AŞ vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesi; Davacılar desteğinin, davalıya 21/11/2014 - 21/11/2015 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı aracın işleteni olduğu ve araç içerisinde yolcu konumunda iken 30/06/2015 tarihinde meydana gelen tek taraflı kazada öldüğü dosya kapsamından anlaşılmıştır. Poliçenin, 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının yürürlük tarihinden önce 21/11/2014 tarihinde tanzim edildiği, Yargıtay HGK 2020/17-111 Esas 2020/422 Karar sayılı ilamında aracı kullanan işletenin tam kusuruyla meydana gelen kazada, işletenin ölümü nedeniyle talep edilen destek zararının, ölenin değil, üçüncü kişi durumundaki destek tazminatı isteklilerinin zararı olduğu, işletenin ve şoförün, ister kendi kusuru ister bir başkasının kusuru ile olsun salt ölmüş olması, destekten yoksun kalanlar üzerinde doğrudan zarar doğurup; bu zarar gerek Kanun gerek poliçe kapsamıyla teminat dışı bırakılmamış olmakla, davacıların hakkına, desteklerinin kusurunun olması etkili bir unsur olarak kabul edilemeyeceğinden, destekten yoksunluk zararından kaynaklanan hakkın sigortacıdan talep edilebileceği kabul edilmekle davalı sigorta şirketi vekilinin bu yöne ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir. İlk derece mahkemesince Dairemizin kaldırma kararından sonra alınan 29/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda; kaldırma kararı öncesindeki hükme esas alınan bilirkişi raporunda bakiye ömür tespiti için PMF-1931 yaşam tablosunun esas alınması, davacı tarafın bu hususa bir itirazının bulunmaması ve bu hususun istinaf konusu yapılmaması nedeniyle usuli kazanılmış haklar nazara alınarak müteveffanın ve davacıların muhtemel bakiye ömrü PMF-1931 yaşam tablosuna göre belirlenerek ve desteğin sürücüsünün alkollü olduğunu bildiği araca binmesi nedeniyle müterafik kusuru nedeniyle tazminat hesabında %20 oranında indirim yapılmak suretiyle davacıların nihai ve gerçek destekten yoksun kalma zararının eş ... için 177.001,87 TL, oğul ... için 10.955,24 TL, anne ... için 36.372,64 TL ve baba ... için 19.427,70 TL olduğu, cenaze ve defin giderinin kaldırma ilamı kapsamı dışında bırakılması nedeniyle 75 TL olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince TRH-2010 yaşam tablosuna göre rapor düzenlenmesi ve tarafların itirazları değerlendirilmek üzere alınan 20/02/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; müteveffa ve davacıların muhtemel bakiye ömrü TRH 2010 yaşam tablosuna göre belirlenerek ve desteğin sürücüsünün alkollü olduğunu bildiği araca binmesi nedeniyle müterafik kusuru nedeniyle tazminat hesabında %20 oranında indirim yapılmak suretiyle davacıların nihai ve gerçek destekten yoksun kalma zararının eş ... için 198.506,75 TL, oğul ... için 10.955,24 TL, anne ... için 57.071,17 TL ve baba ... için 25.076,02 TL olduğu tespit edilmiştir. Dairemizin kaldırma kararından önce İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda PMF-1931 yaşam tablosu esas alınarak desteğin ve davacılardan ...'ın bakiye ömrünün tespit edilmesi şeklindeki uygulamaya davacı tarafça itiraz edilmeyip istinaf konusu da yapılmaması davalı ... sigorta şirketi lehine usuli kazanılmış hak teşkil etmektedir.Bu nedenle davalı sigorta şirketi davacı ... lehine hükmedilen 196.605 TL maddi tazminatın 177.001,87 TL'sinden sorumlu olması kaydıyla tazminata karar verilmesi gerekirken hükmedilen tazminatın tamamından sorumlu tutulması doğru olmamıştır.Davalı sigorta vekilinin bu hususa yönelik itirazı yerindedir. Ancak kaldırma kararından sonra alınan 29/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda TRH-2010 yaşam tablosu esas alınarak, birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/138 Esas sayılı dosya davacıları ... (T.C. Kimlik No:...), anne ... ve baba ... için destekten yoksunluk zararının belirlenmesi ve kaldırma kararının sonrasında asıl dava ile birleştirilmesi nedeniyle adı geçen davacılara yönelik olarak davalı sigorta şirketi lehine usuli kazanılmış hak oluşturmayacaktır. Sigortacının temerrüde düştüğü hallerde faizin başlangıç tarihi temerrüt tarihi olup, hak sahiplerinin sigortacıyı dava tarihinden önce temerrüde düşürdüğü kanıtlanamaz ise sigortacının faiz yükümlülüğü dava tarihinden itibaren başlayacaktır. Somut davada, davacılar ... ve ... yönünden davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğuna dair dosya içeriğinde belge bilgi bulunmadığından birleşen davada davacılar ... ve ... yönünden davalı sigorta şirketi bakımından temerrüt tarihi birleşen dava tarihi olan 23/02/2023 olup 07/10/2015 tarihinden itibaren faize karar verilmesi doğru olmamıştır. Davalı sigorta şirketi manevi tazminattan sorumlu tutulmamasına ve Dairemizin kaldırma kararında belirtilmesine rağmen davalı sigorta şirketinin manevi tazminata isabet eden yargılama gideri ve harçtan diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru olmamıştır.

2.Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesi; TBK'nin "Manevi tazminat" başlıklı 56/2. maddesinde "Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir."Aynı kanunun 51. maddesinde "Hakim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler." düzenlemesi yer almaktadır. Somut olay değerlendirildiğinde; kaza tarihi, kazanın oluş şekli, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının, TBK'nin 56/2. maddesinde düzenlenen manevi tazminat müessesesinin amacına ve hakkaniyet ilkesine uygun olduğu kanısına varıldığından, davacılar vekilinin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... Sigorta AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nin 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.