4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili 09/03/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili dava dışı ... A.Ş.'nin davalılardan ... Şirketi ile aralarında ... yapımı konusunda sözleştiklerini, müvekkilinin iş gereği aralarında 27.02.2019 tarihinde ... İşini alt taşeron olarak ... Tic. A.Ş.'nin görevlendirildiğini ve sözleşme imzaladıklarını, işbu sözleşme uyarınca davalının taşeron sözleşme gereği kendisine yüklenen işi 03.05.2019 tarihine kadar bitireceğini ve bunun karşılığında müvekkilinin davalı taşerona 772.760,00+KDV ödeme yapacağını, sözleşme gereği davalının taşeron işi sözleşme süresini aştığını ve... işinin geçici kabulü 23.05.2019’da; seymen hangar yapım işinin geçici kabulü 28.05.2019 alınmış olmakla; davalının taşeronun işini gerçekte bitirdiği tarihin 12.06.2019 tarihi olduğunu, akabinde davalı taşeronun taraflarına, sözleşmedeki gecikme nedeniyle oluşacak ceza-i şartları ödememiş olup, müvekkilinin davalı taşerona belirtilen iş karşılığında 11.05.2019 tarihli ... numaralı 30.000,00-TL bedelli Halkbank çeki, 18.05.2019 ... numaralı 30.000,00-TL bedelli ...bank çeki, 25.05.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00-TL çeki, 01.06.2019 ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 08.06.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 15.06.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 22.06.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 06.07.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-tl bedelli çeki, 13.07.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 20.07.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 27.07.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 03.08.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 10.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki, 17.08.2019 ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki, 21.09.2019 tarihli ... numaralı 30.000,00-TL bedelli çeki, 12.10.2019 tarihli ... numaralı 40.000,00-TL bedelli çeki, 19.10.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki, 26.10.2019 ... numaralı 70.000,00-TL bedelli çeki davalı taşerona verildiğini, davalı taşeronun ise yaptıkları iş ve aldıkları çek için müvekkiline 29.04.2019 tarihli ... seri numaralı 684400-TL tutarlı fatura, 31.05.2019 tarihli ... seri numaralı 236.000,00-TL tutarlı fatura, 06.08.2019 tarihli ... seri numaralı 30.154,70-TL tutarlı fatura gönderdiğini, bunun yanında müvekkilinin kendi çalışanı ... üzerinden, ... şirketinin yönlendirdiği... isimli şahsa ... Cari Ödeme açıklaması ile 05.11.2019 tarihinde 30.000,00-TL gönderdiğini, bunun yanında davalı şirketin, kendi çalışanlarının SGK ödemelerini yapamadığı için fatura alacaklarına mahsup edilmek üzere müvekkili şirketten ödeme yapılmasını istediğini ve 31.7.2019 tarihinde 13.252,75- TL davalı şirket adına SGK ödemesi, 31.07.2019 tarihinde 4.755,27-TL davalı şirket adına SGK ödemesi, 06.09.2019 tarihinde 3.424,91-TL davalı şirket adına SGK ödemesi, 06.09.2019 tarihinde 8.325,00-TL davalı şirket adına SGK ödemesi yapıldığını, bunun yanında davalı şirkete verilen çeklerin bir kısmının gününde ödenmiş olup 10.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki, 17.08.2019 ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki, 21.09.2019 tarihli ... numaralı 30.000,00-TL bedelli çeki, 12.10.2019 tarihli ....numaralı 40.000,00-TL bedelli çeki, 19.10.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki, 26.10.2019 ... numaralı 70.000,00-TL bedelli çekler için davalı şirketin işbu ödemelerin borçlusu olduğu diğer davalı ... A.Ş. hesabına ödenmesini istediğini, akabinde müvekkilinin ... A.Ş.’den alacağı miktar yönünden yukarıda yazılı çekler ile birlikte müvekkilinin başka bir iş sebebiyle borçlu olduğu diğer davalı ... numaralı 30.000,00-TL bedelli çeki, 13.07.2019 tarihli ... numaralı 43.000,00-TL bedelli çeki, 20.07.2019 tarihli ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki, 07.09.2019 tarihli ... numaralı 7.300,00-TL bedelli çeki ide içerir şekilde ...

1.Noter ... yevmiye numaralı 10.10.2019 tarihli temlikname ile ödenmesinin kararlaştırıldığını, işbu temliknameye dayalı olarak ... A.Ş., diğer davalı ... Tic. A.Ş.’ye 13.11.2019 tarihinde 450.300,00-TL ödeme yaptığını, bunun yanında davalı ... Tic. A.Ş. ... numaralı 7.300,00-TL bedelli çeki, ... numaralı 30.000,00-TL bedelli çeki, ... numaralı 43.000,00-TL bedelli çeki, ... numaralı 50.000,00-TL bedelli çeki ...bank ... Şubesine teslim ettiğini, bunun yanında davalı ...Tic. A.Ş.'ye çek bedelllerinin ödendiğini, işbu çek bedellerinin kimler için ve ne kadar olduğunun belirtildiğini, buna mukabil olarak aradaki tüm taraflar arasındaki borç ilişkisinin bitirilerek çeklerin iadesinin sağlanması gerektiğine ilişkin yazı gönderildiğini, ancak davalı ...'ın bedelini tahsil ettiği çekleri müvekkile ya da ödendiği kaydıyla bankaya iade etmesi gerekirken sebebini bilmediğimiz bir şekilde davalı ...'a haksız şekilde iade ettiğini, akabinde, davalı ... ise 17.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00-TL bedelli çeki bankaya ibraz ettiğini, çek tazminatını bankadan tahsil ettiğini ve müvekkil aleyhine ...

25.İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosya ile müvekkil aleyhine Kambiyo Senedine Dayalı İcra Takibi başlattığını ve ihtiyati haciz kararı aldırarak müvekkilinin hem evinde hem de işyerinde haciz işlemi gerçekleştirdiğini ve aynı zamanda müvekkilinin aracını da haczettiğini, bu itibarla müvekkilinin davalılara herhangi bir borcu olmamasına karşın ...

25.İcra Müdürlüğü ...Esas numaralı dosyasında yapılan takip ve hacizler karşısında müvekkilinin davalıya borcu olmadığına ilişkin işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, hem çek üzerinde görüldüğü hem de sundukları mersis kayıtları üzerinden görüleceği üzere ...A.Ş. İle ... İnşaat Ltd.'nin adreslerinin aynı olup birlikte kasten müvekkilini zarara uğratmak ve haksız kazanç elde etme amacını güttüklerinin ortada olduğunu, her ne kadar ... icra takibinde başka bir adres vermişse de çek üzerine basılan kaşelerinden ve mersis araştırmasından adreslerin aynı olduğu görüleceğini beyan ederek, dava sonuna kadar ...

25.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takibin durdurulması ile aynı dosyada haczedilen taşınır malların satışının durdurulmasını, müvekkili ile davalılar arasında hiçbir surette bir borcun olmadığının tespitini, ...

1.Noterliği ... yevmiye numaralı ... tarihli temliknamede belirtilen çeklerin davalılar tarafından iadesini, iade mümkün olmuyorsa işbu çeklerin zayi kararının verilmesini, talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Tic. A.Ş. Vekili 14/04/2021 tarihli dilekçesinde özetle; Davanın, icra takibi sonrasında açılan menfi tespit olduğunu, davacı tarafından dava konusu edilen ...Bankası ... Şubesine ait ... no'lu 60.000,00 TL bedelli 17/08/2019 vade tarihli çekin müvekkili şirketle hiçbir ilgisi bulunmadığını, söz konusu çek üzerinde müvekkilinin cirosu bulunmadığı gibi müvekkili çekin takibe konulduğu ... 25.İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyasının tarafı da olmadığını, bu sebeplerle davacının menfi tespit taleplerinin müvekkille bir ilgisi olmadığını, müvekkilinin söz konusu çekle ne alacaklı ne borçlu ne de ciranta sıfatına haiz olmadığını, bu sebeple ...Bankası ... Şubesine ait ... no'lu 60.000,00 TL bedelli 17/08/2019 vade tarihli çekle ilgili menfi tespit talepleri yönünden husumet itirazları bulunduğunu, müvekkilinin ticari faaliyeti kapsamında fatura karşılığında hem davacı ... hem de dava dışı ...Tic. A.Ş. ( ... ) ticari ilişkisi olduğunu, davacıya 20.03.2019 tarihli ... no'lu , 04.04.2019 tarihli ... no'lu , 05.04.2019 tarihli ... no'lu faturalarla ürün satmış olduğundan davacıdan o tarihte alacağın mevcut olduğunu, bu alacaklarına karşılık olarak davacı tarafından müvekkile teslim edilen çeklerden 4 tanesinin karşılıksız çıkmış olup taraflar arasındaki temliknamenin bu sebeplerle düzenlendiğini, davacının müvekkiline olan borcuna karşılık alacağını temlik ettiğini, ayrıca yine borçlu olduğu ...şirketinin müvekkili nezdindeki borcunu ödediğini ancak Müvekkile borçlu olan ...'in dava dışı tutulduğunu, işbu davanın müvekkili haricinde davalı olarak gösterilen ... İnş. ve Tic. Ltd. Şti. İle ...'in farklı tüzel kişilikler olduğunu ve ... İnş. Ve Tic. Ltd. Şti. İle müvekkilinin ticari ilişkisi olmadığını, sözleşmenin taraflarının dava dışı ... (... farklı bir tüzel kişilik) ile davacı ... olduğunun anlaşıldığını, ancak davacının, dava dilekçesinin muhtelif yerlerinde gerek sözleşmeyi ifade ederken gerekse delil listesini ve eklerini sunarken hataya düştüğünü ve sözleşmeye taraf olmayan davalı ... ile sözleşme akdedilmiş gibi ifadelerde bulunulduğunu, müvekkilinin davacı ile ticari ilişkisinden kaynaklanan alacaklığına karşılığı olarak davacının ... 1.Noterliği'nin ... tarih ve ... no'lu temlik sözleşmesi ile ... Tic. A.Ş.'den olan alacaklarından 450.300 TL'lik kısmını müvekkiline temlik ettiğini, müvekkilinin tahsil ettiği bedelin 130.300 TL'sini davacının borcuna karşılık olarak cari hesabına işlediğini ve böylece davacının müvekkiline olan borcunun sona erdiğini, davacı tarafından imzalı ve kaşeli olarak düzenlenen 14.11.2019 tarihli yazılı talimat ile temlik edilen bedelin 320.000 TL'lik kısmının ... hesabına virman yapılmasını talep edildiğini, bu talebin müvekkili tarafın dava dilekçesinde de ikrar ettiği üzere taşeron olarak iş yaptırdığı ve borçlu olduğu şirket olan ... şirketi hesabına 320.000 TL'lik kısmının virman yapılmasının talep edildiğini, bunun müvekkili şirket tarafından 320.000 TL ... cari hesabına virman edilerek, dava dışı ... şirketinin borcu itfa edildiğini, müvekkilinin ilgili 14/11/2019 tarihli talimatın gereğini yerine getirerek ... şirketinin borcunu itfa etmiş ve alacak fazlası temlik bedelini ... nam ve hesabına carisine işlediğini, bu işlemin sonucu olarak ... tarafından müvekkile teslim edilen çeklerin cari hesapta fazlalık oluşturduğundan hukuken ödeme yapan ve müvekkilden alacaklı hale gelen ...'e iade edildiğini, davacının işbu menfi tespi t davasını açmakta hukuki yararı bulunmadığını, müvekkil tarafından davacıya yöneltilen bir alacak talebi olmadığını beyan ederek, davanın reddi ve ... Tic. A.Ş.'ye ihbar edilmesini arz ve talep etmiştir.

İhbar Olunan ... Şirketi vekili 15/04/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının takip konusu çeki kapsayacak şekilde borcuna karşılık ... AŞ den olan alacağını ... firmasına noter temlik sözleşmesi ile devrettiğini iddia ettiğini ancak belirtilen temlik sözleşmesinin tarafının davalı alacaklı ... firması olmadığını, ... firmasında olan takip konusu ödenmemiş çekin dolayısıyla çekin tarafı olmayan ... firmasına alacağın temlik edilmiş olmasının davacının ... firmasına olan çek borcundan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı hususunun her türlü şüpheden uzak olduğunu, davacı ile ... arasında yapılmış olan alacağın temliki sözleşmesinin ... firmasını bağlamadığını, ... o sözleşmenin tarafı olmadığını, ...'tan gelen ve kabul ettikleri toplam faturanın 950.554,70 TL olduğunu, 890.000 TL çeşitli miktarlı çek verdiklerini (şikayete konu çekin de içinde olduğunu ), bu çeklerin 320.000 TL' lik kısmının vadesinde ödenmediğini ve karşılıksız kaldığını, 30.000 TL'nin ... üzerinden ...isimli şahsa ödeme yaptıklarını iddia ettiklerini, bu ödemenin ... firmasına yapılmadığını ve kesinlikle bu hususta ... firmasının yazılı veya sözlü bir yönlendirmesi olmadığını, dolayısıyla bu ödemenin sözleşme kapsamında ve karşılıksız çıkan çeklere karşı yapıldığının kabulünün hukuken mümkün olmadığını, toplam 29.757,93 TL ... firmasının çalışanlarının SGK ödemelerini yapamadığı gerekçesi ile ... çalışanlarının SGK ödemesini yaptığını beyan ettiğini, yapıldığı iddia edilen bu ödemelerin neye istinaden yapıldığının belli olmadığını, müvekkili ... tarafından işlerin zamanında tamamlandığını ve teslim edildiğini, 320.000 TL'lik çeklerin vadesinde ödenmediğini ve karşılıksız kaldığını, ... firmasının bu karşılıksız kalan çekler dolayısı ile de esasında davacı taraftan %10 çek tazminatı alacakları ve ödemeleri zamanında tahsil edememiş olmasından kaynaklı zararların mevcut olduğunu beyan ederek, davanın reddini ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Bilirkişi raporları, ... 25. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın ... sayılı dosyası, ... CBS yazı cevabı, ... CBS yazı cevabı, Arabuluculuk Anlaşamama Tutanağı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.

27/10/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dosya mevcudu, davacının sunulan ticari defterleri, dava dosyası ile yine bu kayıtların dayanağı belgelerin tetkiki sonucunda ve raporumuz içinde açıklanan nedenlerle;

1.İncelenen ve davacı yana ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yapıldığı, bu anlamda davacı yanın 2019-2020 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tasdik edildiği ve kendi lehine delil olma vasfına haiz olduğu, 2- İkinci Davalı yan 29.07.2021 Larihinde saat 14,15 de Mahkeme Duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmadığı, yerinde inceleme talebinde bulunmadığı,3- Davacı yanın incelenen 2019 yılı Ticari defterlerinde davalı yana 31.12.2019 tarihi itibariyle 60.554,70 TL borçlu olduğu,4- Davacı yanın incelenen 2019 yılı Ticari defterlerinde İkinci davalı konumunda olan ...AŞ.'den 2,65 TL alacaklı olduğu, 5- Davacı yanın 17.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL tutarlı çek ile ilgili menfi tespit talebinin hukuki yorum gerektirdiği, bu talebin takdirinin Sayın mahkemeye ait olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır. 01/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davalı ... Şirketi resmi defterlerinde 2020 yılında 128.508,17 TL Alacak Bakiye ile Davacı ... lehine kapanış kaydının yapılmış olduğu Davacının, Davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi “nin müşterisi olduğu asıl ticari faaliyetin 2019 yılında mevcut bulunduğu tespit edilmiştir. Takdir Yüce Mahkemenize ait olmak üzere Davacı ...'un 128.508,17 TL alacaklı olduğu neticesi ile taraflar arasında ticari ilişkinin mevcut bulunduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır. 19/08/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "1. Davacı ile 2 nolu davalı ... A.Ş. Arasında 10/10/2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesi akdedildiği, ivazlı şekilde akdedilen işbu alacağın temliki sözleşmesi uyarınca 2 nolu davalı ... A.Ş.nin temliknamede bilgileri bulunan çekleri davacıya geri iade etmesi gerektiğinin söylenebileceği, 2 nolu davalı ... A.Ş.nin alacağın temliki sözleşmesine aykırı olarak temliknamede sayılan çekleri iade etmemesinden dolayı davacının uğradığı zararları tanzim etmesi gerektiğinin ifade edilebileceği (TBK m. 122); ancak davacının 2 nolu davalıdan bu yönde bir talebinin olmadığı,2. 0/10/2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesinde belirtilen 10 adet çekin 4 tanesiyle ilgili (06.07.2019 vade tarihli ... çek nolu, 13.07.2019 vade tarihli ... çek nolu, 20.07.2019 vade tarihli ... çek nolu, 07.09.2019 vade tarihli ... nolu çek) davacının iade veya zayi talebi olmadığı; 17.08.2019 vade tarihli ... çek nolu bir nolu davalı tarafından takibe konulması ve diğer çeklerin de 2 nolu davalı ... A.Ş. tarafından dava dışı .... A.Ş.ye verilmesi sebebiyle davacıya aynen iadesinin mümkün olmadığı, kambiyo senetlerinin zıya ve iptaline ilişkin TTK'daki şartların somut olayda gerçekleşmemesi sebebiyle zayi ve iptal kararının verilmesinin de zor olduğunun söylenebileceği; 3. ... 17.08.2019 vade tarihli ... çek nolu 60.000TL bedelli çekin 1 nolu davalı ...Ltd. Şti. tarafından tarafından muhatap bankaya ibraz edilip, karşılıksız çıkması üzerine icra takibi başlatıldığı; 1 nolu davalı ... İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti.nin 10/10/2019 tarihli Alacağın Temliki Sözleşmesine taraf olmaması ve kambiyo senetlerinin soyutluğu ilkeleri göz önüne alındığında, davacının keşidecisi olduğu söz konusu çekten dolayı 1 nolu davalıya karşı sorumlu olduğunun ifade edilebileceği" sonuç ve kanaatine varılmıştır. 24/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Bilirkişi heyetlerinin sunduğu 1. ek rapora karşı itiraz ve beyanlar kapsamında yaptıkları ek inceleme sonucunda, taraflarca görüş ve kanaat değişikliğini gerektiren yeni bir bilgi ve belge de eklenmemesi sebebiyle, 1. ek rapordaki görüş ve kanaatlerini korudukları" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Dava, keşidecinin açtığı kambiyo senedinden kaynaklı icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, çekin iadesi ve zayi nedeniyle iptali davasıdır.

Davacı yan açtığı dava ile dava konusu çek nedeniyle ...

25.İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasından herhangi bir borcunun olmadığının tespiti ile ...

1.Noterliğinin ... yevmiye numaralı temliknamesinde iadesi talep edilen çekler yönünden davanın nispi harca tabi olması nedeniyle iadesi talep edilen 10.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL bedelli çek, 17.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL bedelli çek, 21.09.2019 tarihli ... numaralı 30.000,00 TL bedelli çek, 12.10.2019 tarihli ... numaralı 40.000,00 TL bedelli çek, 19.10.2019 tarihli ...numaralı 60.000,00 TL bedelli çek, 26.10.2019 ... numaralı 70.000,00 TL bedelli çek, 07.09.2019 tarihli ... numaralı 7.300,00 TL bedelli çeklerin iadesi, olmadığı takdirde zayi olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

Davacının çeklerin zayi olduğuna yönelik talebinin incelenmesi;

TTK'nun 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nun 739. maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanaktır.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651.ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. Dolayısıyla keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmadığından davacı vekilinin bu yöndeki talebinin reddi gerekmiştir. Davacının icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin istirdadına yönelik talebinin incelenmesi;

Davacı vekili davasında ...bankası... Şubesine ait keşidecisi davacı ... lehtarı ihbar olunan ... Şirketi olan 17.08.2019 vade tarihli ... çek numaralı 60.000,00 TL bedelli çek nedeniyle ...

25.İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasından herhangi bir borcunun olmadığının tespitini talep ederek, işbu takibe konu çek ile ...bankası ... Şubesine ait keşidecisi davacı ... lehtarı ihbar olunan ... Şirketi olan10.08.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL bedelli çek, 21.09.2019 tarihli ... numaralı 30.000,00 TL bedelli çek, 12.10.2019 tarihli ... numaralı 40.000,00 TL bedelli çek, 19.10.2019 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL bedelli çek, 26.10.2019 ... numaralı 70.000,00 TL bedelli çek, 07.09.2019 tarihli ... numaralı 7.300,00 TL bedelli çeklerin iadesini talep etmiştir.

Hak sahibinin tespiti şekline göre çek; nama, emre ve hamiline olarak düzenlenebilmektedir. Çekin devir şekli bu ayrıma göre farklılık göstermektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 824. (6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (eTTK m.

736.maddesine göre; “Emre yazılı olan veya kanunen böyle sayılan kıymetli evrak, emre yazılı senetlerdendir”. Bu tanıma göre kıymetli evrak sayılan bir senedin emre yazılı olması için senedin emre olduğunun senetten anlaşılması, eş söyleyişle bu durumun senette belirtilmiş olması veya böyle bir beyan olmamakla beraber kanunen emre yazılı senetlerden birinin söz konusu olması gerekir.

Çek ise kanunen emre yazılı senetlerden olduğu için, emre düzenlenmek isteniyorsa bunun açıkça senede yazılmasına gerek yoktur (TTK m. 785/1-a; eTTK m. 697/I, b. 1). Emre yazılı çekler ciro ve teslim yolu ile devredilir (TTK m.788/I; eTTK m.700/I; TTK m. 647/I-II, eTTK m. 559/I,II). Kanun koyucu çeklerde cironun şeklini ve hükümlerini poliçe hükümlerine atıf yaparak düzenlemiş (TTK m. 818/I-d; eTTK m.730/I, b.4), hamilin hak sahipliğinin ispatını ise TTK’nın 790. (eTTK m.

702.maddesinde düzenlemiştir. Buna göre, çek üzerinde hem beyaz ciro hem de tam ciro yapılabilir (TTK m. 818/I-d, eTTK m. 730/I, b. 4; TTK m. 683/2, eTTK m. 595/2). Nama yazılı senetlerin tanımı ise TTK’nın 654. (eTTK m.

566.maddesinde yapılmıştır. Buna göre; "Belli bir kişinin adına yazılı olup da onun emrine kaydını içermeyen ve kanunen de emre yazılı senetlerden sayılmayan kıymetli evrak nama yazılı senet sayılır".

Çek kanunen emre yazılı senetlerden olduğundan (TTK m. 785/1-a, eTTK m. 697/I, b. 1; TTK m. 788/I, eTTK m. 700/I), onu nama yazılı olarak düzenleyebilmek için menfi emre kaydına yer vermek gereklidir (TTK m. 785/1-b, eTTK m. 697/I, b. 2; TTK m. 788/II, eTTK m. 700/II). Menfi emre kaydını ihtiva eden çekte lehtar olarak gösterilen kişi senedi elinde bulunduruyorsa yetkili hamil sayılır. Nama yazılı bir çek üçüncü bir kişiye devredilmiş ise, yetkili hamilin tespiti yapılan devir işleminin geçerliliğine bağlıdır. Nama yazılı kıymetli evrak (çek) yazılı devir beyanı (alacağın temliki) ve senedin teslimi suretiyle devredilir (TTK m. 647/I-II, eTTK m. 559/I-II; TTK m.788/II, eTTK m. 700/II).

Hamiline yazılı senetlerin tanımına gelince; TTK’nın 658. (eTTK m.

570.maddesine göre; "Senedin metninden veya şeklinden, hamili kim ise o kişinin hak sahibi sayılacağı anlaşılan her kıymetli evrak, hamile veya hamiline yazılı senet sayılır". Hamiline yazılı senedin devri, senedin teslimi ile olur (TTK m. 647/1; eTTK m. 559/I). Buna göre hamiline yazılı çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamildir ve çek bedelini talep etmeye yetkilidir.

Diğer taraftan yapılış amacı yönünden ciro; temlik, tahsil ve rehin cirosu olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Kambiyo senedinin mülkiyeti ile birlikte senetten doğan hakları karşı tarafa devretmek amacıyla yapılan ciroya temlik cirosu denir. Temlik cirosu ile ciranta artık senedin nihai alacaklısı sıfatını kaybeder ve ciro yaptığı şahsa ve ondan sonra gelecek olanlara karşı sorumlu olur. Ciro şerhinde, cironun hangi amaçla yapıldığı anlaşılmıyor ise temlik için yapıldığı kabul edilir. Cironun temlik dışında, başka bir amaç için yapıldığını iddia eden taraf, iddiasını ispat ile mükelleftir. Ancak TTK’nın 688/1 ve 689/l. maddelerinde ciro şerhinin bulunmadığı durumlara ilişkin düzenlemeler de mevcut olup, anılan madde hükümlerine göre, tahsil veya rehin cirosu ile senedi devralan kişinin yaptığı ciro tahsil cirosu hükmündedir.

Kambiyo senedi alacaklısı, senet bedelini bizzat tahsil etmek zorunda değildir. Bu gibi durumlarda, alacaklı, kendisine bir temsilci atayarak senet bedelinin tahsilini sağlayabilir. Bu yolla yapılan ciroya tahsil cirosu denir (TTK m. 688). Tahsil cirosu açık veya örtülü (inançlı) yapılabilir. Açık tahsil cirosu, vekâlet kaydının açıkça yer aldığı cirodur. Bunun için ciro şerhinde “bedeli tahsil içindir”, “vekâleten”, “kabz içindir” veya vekâleti gösteren başka herhangi bir kaydın bulunması gereklidir (TTK m. 688/1). Açık tahsil cirosunun sadece teşhis fonksiyonu vardır. Senedin mülkiyetine ve senetten doğan alacaklara ciranta (tahsil cirosu ile devreden) sahip olduğundan, temlik fonksiyonu bulunmamaktadır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.01.2022 Tarih, 2019/(19)11-59 Esas ve 2022/46 sayılı kararı)

Dava konusu edilen çek, davacı tarafından bizzat keşide edilmekle; çekteki imzanın davacıya ait olduğu sabit olmakla, bu hususta ihtilaf bulunmamaktadır. 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesi; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup, yetkili hamil, yasa gereği üzerine düşün ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir. Bu anlamda, çeke dayalı olarak çekin yetkili hamili olduğunu iddia eden hamile karşı bir takip yöneltilmemesi ve çek bedelinin de üçüncü bir kişi tarafından ödenmiş olması, istirdat talep eden hamikin yasa hükümlerine göre sahip olduğu haklarına halel getirmeyecektir (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 10/06/2019 tarih, 2019/2048 Esas ve 2019/4163 Karar sayılı ilamı). Ancak davacı yan yukarıda da anlatıldığı ve çekten de anlaşılacağı üzere keşideci olmakla çekin istirdadı yönündeki yasanın bu hükmünden yararlanamaz.

Davacı yan, dava dilekçesinde çekin elinden rızası dışında çıktığını ya da çalındığını da iddia etmemektedir. Dolayısıyla dava konusu çekte hak iddiasında bulunan ciranta/hamil tarafından öne sürülebilecek hususların keşideci tarafından ileri sürüldüğü görülmektedir. Çek istirdatı davası ve çekin iptalini yetkili hamil talep edebilecek ancak keşidecinin bu yönde talebi olmayacaktır. Çeki elinde bulunduranın kötüniyeti ve ağır kusuru ispat edildiği takdirde çekin iadesi talep edilebilecektir. Nitekim dava konusu uyuşmazlıkta olduğu gibi çek rıza ile verilmiş ise iptal talep edilemeyecektir.

Bu kapsamda tahrif edilmemiş, teminat olarak verilmemiş, kişinin elinden rızası dışında da çıkmamış çekten ötürü ciranta ya da yetkili hamil tarafından yapılabilecek defi ve itirazların keşideci tarafından yapılamayacağı ortadadır.

Davacı yanın bir diğer iddiası ise Halkbankası ... Şubesine ait keşidecisi davacı ... lehtarı ihbar olunan ... Şirketi olan 17.08.2019 vade tarihli ... çek numaralı 60.000,00 TL bedelli çek nedeniyle ...

25.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından herhangi bir borcunun olmadığının tespitini istemekte, dava dilekçesindeki anlatımından esasen ilgili çekin bedelsiz kaldığı iddiası bulunmaktadır.

Davacı ile davalı ... A.Ş. Arasında imzalana 10/10/2019 tarihli Alacağın Temliki Sözleşmesiyle davacı alacaklı, dava dışı ... A.Ş.den olan 450.300,00 TL alacağını davalı ...'a, temliknamede belirtilen çeklerin iadesi karşılığında - ivazlı olarak- devretmiştir. Dava dosyasına sunulan 13/11/2019 tarihli dekonttan anlaşıldığı üzere, alacağı temlik alan davalı ... A.Ş. dava dışı ... A.Ş.den 450.300,00 TL alacağı tahsil etmiştir. Takibe konu çeklerden 17/08/2019 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL bedelli olanı davalı ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. Tarafından bankaya ibraz edilip karşılıksızdır işlemi yapılan çekin ...

25.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasıyla takibe konulduğu anlaşılmaktadır.

Davacının bedelsizlik iddiası bakımından bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Hazırlanan 19/08/2022 tarihli bilirkişi kök raporunda; "Halkbank 17.08.2019 vade tarihli ... çek nolu 60.000TL bedelli çekin 1 nolu davalı ... İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından tarafından muhatap bankaya ibraz edilip, karşılıksız çıkması üzerine icra takibi başlatıldığı; 1 nolu davalı ... İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti.nin 10/10/2019 tarihli Alacağın Temliki Sözleşmesine taraf olmaması ve kambiyo senetlerinin soyutluğu ilkeleri göz önüne alındığında, davacının keşidecisi olduğu söz konusu çekten dolayı 1 nolu davalıya karşı sorumlu olduğunun ifade edilebileceği," ifade dilmiştir. İtiraz üzerine hazırlanan 24/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; "Davacı yanın ticari defterlerinin incelenmesi sureti ile oluşturulan bilirkişi raporunda 31.12.2019 yılı itibariyle davalı yana 60.554,70 TL borçlu olduğu tespit edildiği," belirtilmiştir.

Takip konusu ...bank 17.08.2019 vade tarihli ... çek nolu 60.000TL bedelli çek davalı ... Ltd. Şti. tarafından yetkili hamil tarafından muhatap bankaya ibraz edilip, karşılıksız çıkması üzerine icra takibi başlatılmıştır. Kambiyo senetlerinin soyutluğu, takip konusu çekin lehtarının ...Tic. A.Ş. olması, lehtar ve hamil olan BZM şirketlerinin 10/10/2019 tarihli Alacağın Temliki Sözleşmesine taraf olmamaları göz önüne alındığında, davacının keşide ettiği edip dava dışı lehtar ... A.Ş.ye verip tedavüle çıkarttığı çekten dolayı, davalı çek hamili ve takip alacaklısı ... Ltd. Şti. karşı sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim davacının ticari kayıtlarında dahi borçlu olduğu ve ticari kayıtların kişinin aleyhine değerlendirilebileceği de anlaşılmaktadır. Yine anı şekilde davalı ... ile dava dışı ... şirketinin aynı adreste bulunması tek başına kötüniyetin ispatı olarak görülemeyeceğinden davanın menfi tespit talebi yönünden de açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın REDDİNE,

2.Davalının kötüniyet tazminat talebinin şartları oluşmadığından REDDİNE,

3.Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 1.024,65 TL harcın mahsubu ile fazla yatırılan 597,05 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

4.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

5.Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 7/2 maddesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,

6.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13 ve 14. Maddeleri ile Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

7.Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/05/2024