17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin sigortalısı dava dışı ...Şti.’ye ait CD emtiasının taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, dava konusu CD emtiasının ... tarihli ve ... numaralı konşimento tahtında ...’dan Türkiye’ye taşınmak üzere ...gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, söz konusu emtianın tahliye işlemleri sırasında ... numaralı konteynerin içinde yer alan emtianın ıslanarak hasarlandığının tespit edildiğini, hasarın fark edilmesi akabinde yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde hasarın konteynerin delik olması veya yükün açık alanda istiflenmesi sonucu konteynere giren su ile meydana geldiğinin tespit edildiğini, 1 numaralı davalının ambar ve ardiye hizmeti vermiş olup, 24.04.2020 tarihli ... numaralı fatura nezdinde ardiye hizmeti verdiğini, bu sebeple davalının liman hizmeti vermiş olup kendisinden beklenen özen ve yükümlülükleri yerine getirmediğinden meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalının navlun faturasını da bizzat kendi adına düzenlediğini, navlun ücretini de tahsil etmiş olduğundan TTK madde 1138 ve Yargıtay içtihatları gereğince somut olaya konu taşımada akdi taşıyan olarak hareket ettiğinden meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu, 3 numaralı davalının ... numaralı konşimentoyu düzenlemiş olup dava konusu olayda TTK madde 1191 gereğince fiili taşıyan olarak meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu, TTK madde 1178 uyarınca taşıyanın hem kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, hem de hasarın eşyanın kendi hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK madde 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğunun söz konusu olduğunu, davalılar aleyhinde ...

17.İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosya nezdinde başlatılan icra takibine davalıların haksız ve kötü niyetli olarak alacağı sürüncemede bırakmak amacıyla itiraz ettiklerini belirterek ...

17.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, haksız itirazları nedeniyle takibin durmasına sebebiyet veren davalılar aleyhine %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının emtiada meydana geldiğini ileri sürdüğü hasarın müvekkilinin icrai ya da ihmali bir kusurundan meydana geldiğini açık ve tereddütsüz bir şekilde ispata yarar herhangi bir delil sunamadığını, ekspertiz raporunun emtianın deniz yolu ile nakliyesinden önce hasarlandığına dair tespitler barındırmakla müvekkilinin iddia konusu zarardan sorumlu tutulamayacağının sübut bulduğunu, davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen eksper raporunda davacı sigorta şirketi eliyle yürütülen incelemede emtianın henüz yükleme limanı olan ...'da emtianın müvekkili şirketin liman sahasına vasıl olmadan önce ıslandığı ve hasarlandığı yönünde değerlendirmeler içerdiğini, hasarın gönderici firmanın bilgi ve nezaretinde oluştuğunu, hasarlı bir şekilde yüklendiğini bu nedenle müvekkilinin anılan hasardan sorumlu olmasının mümkün olmadığını belirterek müvekkili yönünden davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi ve ...'a izafeten ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı def’i olarak yapılan bir taşıma ile ilgili yaşanabilecek hasar ve zayi olma durumlarından kaynaklanacak davaların bir yıl içerisinde açılması gerektiğini, müvekkili şirket aleyhine ikame dilen dava ile davacı tarafından sunulan dava dilekçesinde davalı olarak müvekkilinin gösterildiğini, ayrıca davanın ...’a izafeten müvekkiline yöneltildiğini, müvekkili ile ... arasında temsilcilik ya da acentelik ilişkisinin bulunmadığını, bu nedenle dava dilekçesinin bahsi geçen davalıya tebliğ edilmesi gerektiğini, HMK madde 114/1 (d) maddesine istinaden müvekkili şirketin pasif ehliyete sahip olmadığını, bu nedenle davacı için aktif husumet ehliyetinin, davalı müvekkili açısından ise pasif husumet ehliyetinin incelenmesi gerektiğini, davacı sigortacının sigortalısının halefi olabilmesi için gereken şartların oluşup oluşmadığının ve davacı sigortacının yaptığı ödemenin bir lütuf ödemesi olup olmadığının mahkeme tarafından değerlendirilmesi gerektiğini, davacı yanın yaptığı ödemenin bir lütuf ödemesi olduğunu, davacı sigorta şirketinin temlik alacaklısı olmadığını, dosya münderecatında bulunmayan veya en azından davalı müvekkiline gönderilmeyen nakliyat tazminat mektubunun, temlikname veya ibraname sebebiyle kesinlikle kabul manasına gelmemek kaydıyla, dava dışı sigortalı firmanın alacağının davacı yana temlik ettiğine ve dolayısıyla davacı yanın kanuni halefiyet hükümlerine göre aktif dava ehliyetini haiz olduğuna dair bir emare bulunmadığını, hasarın müvekkili şirketin herhangi bir hareketinden kaynaklanmadığını, müvekkili şirketin emtianın hasarlanması sebebiyle herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirketin TTK uyarınca “taşıma işleri komisyoncusu” sıfatıyla yer aldığını, müvekkili şirketin taşıma işindeki sorumluluğunun ilgili taşıma işini basiretli bir taşıma şirketine vermekten ibaret olduğunu, müvekkilinin taşıma işini fiilen gerçekleştirmediğini, taşıma konusu emtiadaki hasarın nedeninin gönderenden kaynaklandığını, dosyadaki eksper raporu incelendiğinde “… Söz konusu emtiaların limanda açık yük ile gönderici firmanın deposuna sevki sırasında bir miktarının ıslandığı ve hasarlandığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemeler ve araştırmalar sonucunda, söz konusu emtialar karton kolilere konarak, naylon streçle kaplanıp konteynere istiflenmiştir. Emtialar 40’lık...numaralı konteynere konulmuştur…” ifadelerinin yer aldığını, buna göre emtianın henüz yükleme limanında hasarlandığının anlaşıldığını, davacının icra takibinde talep etmiş olduğu faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu rücuen tazminat talebinin yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı taleplerinin reddi gerektiğini, kötü niyet tazminatı taleplerinin olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ...ve Taşıma Uzmanı ...tarafından tanzim edilen 15/06/2022 havale tarihli raporda özetle; davacı sigorta şirketinin TTK madde 1472 gereğince halefiyet hakkını ve keza bu hakkının varlığı sebebiyle de aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, davalılardan .... Ltd. Şti’nin TTK madde 921 akdi (alt) taşıyan, diğer davalı ...Tic. A.Ş.’nin ise navlun sözleşmesinin ifasından kullanılan yardımcı şahıs sıfatı sebebiyle pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, dosya münderecatından ne TTK madde 1184 manasında bir incelemenin ne de 1185 kapsamında bir ihbarın yapıldığının tespit edilebildiği, mahkemenin kanaatinin söz konusu zararın varma limanında doğduğunu değerlendirmesi halinde; davacının sigortalısı ile arasındaki hizmet ve veya eser sözleşmesi niteliğinde olabileceği düşünülen sözleşme ilişkisi kapsamında işbu sözleşmede borcun gereği gibi ifa edilmemesine bağlı olarak, 1 numaralı davalı ...

Tic. A.Ş.’nin sorumlu tutulabileceği, aksi halde yani hasarın yükleme limanında meydana geldiğinin değerlendirilmesi halinde ise işbu davalının sorumluluğuna gidilemeyeceği, hasarın yükleme limanında meydana geldiğinin kabulü halinde, karine olarak yükleme limanındaki işletmenin taşıyanın yardımcı şahsı sayılacağı dikkate alındığında, dava konusu zarardan akdi taşıyan sıfatı ile ...Şti.’nin TTK madde 1178 uyarınca sorumlu olacağının söylenebileceği, aksine hasarın varma limanında yüke teslim edildikten sonra doğduğu ve keza TTK madde 1185 kapsamında bir ihtarın da yapılmadığından hareketle işbu davalının sorumluluğundan bahsedilemeyeceği, ...Ltd.’nin konişmentoda acenta olarak görünmesi, daha açık ifade ile konişmentoyu ...’yi temsilen imzalamış olması sebebiyle taşıyan sıfatından ve bu sebeple dava konusu navlun sözleşmesinden kaynaklı hasar sebebiyle sorumluluğundan bahsedilemeyeceği belirtilmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür. ...

17.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 16/11/2020, tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçlulara tarihlerinde 26/11/2020, 19/11/2020, tebliği üzerine davalı borçluların 25/11/2020, 02/12/2020 tarihli borca itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 22/10/2021 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Davalı ... vekilince icra dosyasına sunulan borca itiraz dilekçesi ile icra dairesi yetkisine itiraz edilmişse de, HMK 6 ve HMK 7 maddeleri uyarınca Anadolu İcra Müdürlüğünün yetkili bulunduğu anlaşıldığından bu itiraz mahkemece yerinde görülmemiştir.

Davalılardan ...vekilince zamanaşımı defiinde bulunulmuşsa da, dava konusu talep emtianın hasara uğramasından kaynaklanan zararın rücuen tahsili istemine ilişkin olmakla TTK 1188 maddesi gereği 1 yıllık hak düşürücü süreye tabiidir. Davaya konu emtianın gümrük beyannamesinin 02/04/2020 tarihinde Gümrük Müdürlüğüne sunulduğu ve eldeki davaya konu icra takibinin ise 16/11/2020 tarihinde aşlatıldığı dikkate alındığında TTK 1188 maddesi gereğince ... vekilince zamanaşımı defiinin yerinde olmadığı mahkemece değerlendirilmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer. Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir.

Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre, poliçe şarttları ile poliçe teminatı tarihleri arasında, dava dışı sigortalı ... Şti. tarafından ... dan ... teslim şartı ile ithal edilen CD emtiasının da dahil olduğu emtiaların taşınmasının sigorta teminatı altına alındığı, sigortalının konşimentoda alıcı olarak kayıtlı bulunan dava dışı ... Ltd. Şti. olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait ödeme dekontuna göre 508,20 USD hasar bedelinin 08/10/2020 tarihinde sigortalıya ödenmiş olduğu anlaşılmakla buna göre de davacının yapmış olduğu ödeme kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Davalılardan ...'A İZAFETEN ... LTD. ŞTİ.'nin pasif husumet itirazı bulunmakla öncelikle bu davalının pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususnda mahkemece değerlendirme yapılması gerekmiş olup, dava konusu taşımaya uuluşkun olarak dosyaya ibraz edilen ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, taşımanın... isimli gemi ile taşındığı, konşimentonun ...Ltd. Anteti ile düzenlendiği ve konşimantonun ise ... adına davalı ... tarafından düzenlendiği anlaşılmıştır. Ayrıca konşimento üzerinde teslimat için başvurulacak ilgili kısmında ise diğer davalılardan ... Ltd. Şti'nin kayıtlı bulunduğu anlaşılmıştır. Dosya arasına alınan equasis kayıtlarına göre taşımanın gerçekleştirildiği ... isimli geminin sicile kayıtlı maliki ile gemi yöneticisinin de davalı ... firması olmadığı tespit olunmuştur. Bu hali ile davalı olarak gösterilen ... firmasının yalnızca taşıyan olan ... firmasının acentesi sıfatı ile konşimentoyu imzaladığı anlaşıldığından, bu davalının taşıya olarak pasif husumeti haiz olduğuna dair davacı tarafından başkaca bir beyan ve delil de sunulmadığından bu davalı bakımından davanın TTK 105 maddesi gereğince pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı... ŞTİ. tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlenen ve davaya konu taşıma bilgileri ile uyumlu olduğu anlaşılan 16/04/2020 tarihli "Navlun Bedeli" açıklamalı, navlun faturası gereğince, davalının taşıma işini üstlendiği ancak taşımanın fiilen bu davalı tarafından gerçekleştirilmeyerek alt taşıma sözleşmesi kurulduğu, düzenlenen navlun faturası gereği davalı ...ŞTİ.

TTK. 921 maddesi gereğince taşıyan ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davalı ... bakımından yapılan değerlendirmede ise, dva konusu emtiaların tahliye edildiği liman işletmecisi olmakla, dava konusu taşıma bakımından taşıyan değil yardımcı şahıs olarak husumet yöneltildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle bu davalının taşıyan sıfatı bulunmamakla birlikte dava konusu uyuşmazlık bakımından esasen pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan ekspertiz raporuna göre dava konusu hasarın limanda açık yük ile gönderici firmanın deposuna sevki sırasında bir miktarının hasarlandığı tespiti yer almakla birlikte burada gönderici firma deposu ile kastedilenin esasen dava dışı alıcı gönderilen firmanın ifade edilmek istendiği mahkemece kabul edilmiştir. Zira emtiaların, yükleme limanından dava dışı gönderen firmanın deposuna gitmediği sabittir. Bununla birlikte dosyada bulunan ekspertiz raporunda bulunduğu belirtilen tutanakta (davacı vekili tarafından 08/11/2020tarihli dilekçe ekinde dosyaya ibraz edilmiştir) "27/04/2020 tarihinde ... Firmasından açık yük olarak gelen 4 palet ürünün 1 paletinin alt kısmında bulunan ürünler ıslanarak hasar görmüştür. Hasar tespiti için palet tekrar aktarılmış ve tutanak ile imza altına alınmıştır" ifadeleri yer almaktadır. Buna göre davaya konu emtiaların bulunduğu konteyner ile ilgili olarak konşimentoda ... kaydının bulunmadığı, emtiaların konteyner içerisine taşıyanın bilgisi dışında dava dışı yükleten tarafından istiflenerek kapıların mühürlü olarak taşıyana teslim edildiğine dair bir kaydın da bulunmadığı aksine emtiaların açık yük olarak taşındığı dosya kapsamından anlaşılmakla, dava konusu emtiaların taşıyana teslim edildiği esnada sağlam olduğu, bunun aksine konşimentoya şerh konulmadığından, mahkemece kabul edilmiştir. Bu tespit doğrultusunda eşyaların dava dışı alıcıya hasarlı teslim edildiği de sabit olduğundan, taşıyan olarak kabul edilen davalılardan ... ŞTİ.' nin hasar bakımından, hasarın hangi aşamada meydana geldiğinden bağımsız olmak üzere, sorumluluğu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. Ancak her ne kadar davacı vekilince talep, yapılan 508,20 USD ödemeye ilişkinse de, dosyaya sunulan ekspertiz raporu incelendiğinde bu bedelin, bilirkişilerce ekspertiz raporunda hasar olarak tespit edilen 462,00 USD ye sigorta poliçesi gereği %10 ilave edilerek bulunduğu anlaşıldığından, davalı ... firmasının yalnızca gerçek hasar miktarı itibarı ile sorumluluğu bulunduğu kabulü karşısında davalı ... ŞTİ hakkındaki davanın 462,00 USD bakımından kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davalılardan ... bakımından yapılan değerlendirmede ise, dosya kapsamında ıslanma hasarının tam olarak hangi aşamada meydana geldiği hususu dosya kapsamında sabit olmamakla birlikte, bilirkişilerce belirtildiği hali ile , davacı tarafından davalı ...'un davalı taşıyanın yardımcı şahsı olduğu hususunda dosyaya net bir delil sunulmamış olduğundan, bilirkişilerin açıkladığı hali ile taşımacılıktaki genel teamül gereği bu davalının dava dışı alıcı sigortalının- taşıtanın yardımcı şahsı olduğunun kabulü ile, hasarın boşaltma limanında meydana geldiği hususu dosya kapsamında ispat olunamadığından bu davalı bakımından davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Zira dosya kapsamında hasarın TTK 1185 maddesi gereğince usule uygun olarak 3 günlük sürede yapıldığına dair delil sunulmamış, sunulan tek ihtarnamenin ise 12/06/2020 tarihli olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda TTK hükümleri gereği ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekirken dosyada davalı ... sorumluluğu bakımından ispat bulunmamaktadır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da kısmen hükme esas alınarak davanın neticede aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.