17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı adına ve davalı onayı ile dava dışı ... A.Ş.’den ... numaralı booking üzerinden yüklerin ... numaralı konteyner ile taşınması ve ithalata konu edilmesi konusunda mutabık kaldığını, ilgili yüklerin ... numaralı konteynere yüklendiğini, söz konusu konteynerin 09.03.2021 tarihinde ... Limanı'nda hazır edildiğini, davacıya idaresinin ... konteynere yönelik inceleme yapacağı bilgisinin ulaştığını, inceleme sonucu oluşan giderlerin ... Limanı tarafından davacıya bildirildiğini, davalının giderlere ilişkin faturaları kabul ederek bedellerinin davacı hesabına ifa edildiğini, inceleme sonrası ... numaralı konteynere idare tarafından el konulmasına karar verildiğini, idarenin davacıdan bilgi ve belge istediğini, davacının söz konusu konteyner için davalı ile görüştüğünü, davalıya tahsis edilen ... numaralı konteyner adına tekrar yeni gemi programlar ilettiğini, davacının kusuru ve/veya kastı sonucu konteynerin gemiye yüklenemediğini, deniz taşımacılığına ilişkin bütün işlemler davacı tarafından yerine getirildiğini, hukuka uygun booking üzerinden taşıtan sıfatını haiz davalıya temin edilen ... numaralı konteyner uzun zaman limanda beklediğini, konteynerde tasarruf yetkisine sahip dava dışı ...’ın davaya yönelik ihtarı sonucu davacının ... numaralı konteyner için indirimli bedel üzerinden anlaşma sağlamak zorunda kaldığını, dava dışı ...’ın davacı adına 03.03.2022 tarihli konteyner işgaliye ücreti konulu 10.000,00 USD bedelli faturanın davacı tarafından ifa edildiğini, davacı tarafından 10.000,00 USD bedelli faturaya yönelik davalıya yönelttiği ve düzenlediği takibe konu yansıtma faturasının ise davalı tarafından davacıya ödemediğini, alacağın tahsili amaçlı olarak davacı tarafından davalı aleyhinde .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyası tahtında davalı aleyhine genel haciz yoluyla icra takibi başlattığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalının .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız itirazın iptali ile takibin devamını, itiraz sebebiyle davalının alacak bedelinin %20’sinden az olmamak kaydıyla davacıya icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalı tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının davacı ile dava dışı şirket ile hiçbir hizmet sözleşmesi bulunmadığını, davacının dava dilekçesindeki iddialarında davalı ve dava dışı ... taşımacılığı sözleşmesi yapmasında aracı olduğunu belirttiğini, davacının dava dışı şirketin yapmış olduğu sözleşmelerde komisyon karşılığında aracılık yapmakta ise davalının bu iki şirket ile hiçbir organik veya ticari bağı bulunmadığını, gerek davacı ile gerek ise de dava dışı taşıma şirketi olan ... ile aralarında bir sözleşme akdedilmediğini, davanın taraflarına yöneltilmesinin haksız olduğunu, yapılan taşıma hizmetine ilişkin hiçbir sözleşme bulunmadığını, dava tarafları arasında hangi tür iş veya ticari ilişkisi olduğunu, bu ilişkinin şartlarının bedellerinin taraflarının gösterildiği bir belge veya evrak da bulunmadığını, dava ve iddialarının hukuki temel olmadığı dava dilekçesinden anlaşıldığını, davalı tarafından 04.08.2022 tarihli ... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı cevap ihtarnamesinin davacıya keşide edildiğini, ihtarname ile davacının belirtmiş olduğu taşımacılık hizmeti almadıklarını, ticari ilişkide bulunmadıklarını, ticari ilişkiden doğan bir sorumluluklarının bulunmadığını ihtar ettiklerini, davacının dava dışı ... 'a faturalandırılmış olan 10.000,00 USD konteyner işgal ücretini taraflarına yansıttıkları faturaya itiraz ettiklerini belirttiklerini, davacının dava ekinde sunmuş olduğu faturaya taraflarınca ayrıca itiraz ettiklerini,itiraz edilmiş olan fatura ile davalıya icra takibi başlatılmış olduğunu, meşru olmayan bu borca kanundan doğan haklarını kullanarak itiraz edildiğini, konteynere idare tarafından el konulmasına ilişkin olarak limanda denetim sırasında konteynerin içinde beyanname dışında ürünler tespit edildiğini, idarenin kamu otoritesini kullanarak konteynere el koyduğunu, konuya ilişkin olarak yürütülen soruşturma sonrasında kovuşturma başlatıldığını, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/... Esas sayılı dosyası ile yargılamaya devam edildiğini, dosyanın incelendiğinde davalının somut olayın ve uyuşmazlığın dışında kaldığını, dava dosyasının haksız olduğunun anlaşılacağını, davalının kusursuz olduğunu, açılan icra takibi ve davanın haksız ve kötü niyetli olduğunu, dava dışı şirketin zararı iddiaları soyut olup ispata ve yargılamaya muhtaç olduğunu, konteynere el koyma kararının kamu otoritesinde olduğunu, davalının hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek, haksız ve kötü niyetli açılan icra takibinin devamı talebinin reddini, açılan haksız ve kötü niyetli davanın esastan reddini, tarafların tacir olması sebebi ile davacının %20’den az olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/10/2022 tarih ve 2022/... Esas 2022/... karar sayılı dosyası mahkememize görevsizlikle gelmiş olup dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj bedelinin tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın, taraflar arasındaki taşıma ilişkisine göre davalının taşıtan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olup olmadığı, davanın demuraj bedeli bakımından sorumluluğu bulunup bulunmadığı, davacı yanca talebe konu bedelin dava dışı ...'a ödenip ödenmediği ve buna göre var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 22/07/2022 tarihinde icra takibine başlandığı ödeme emrinin davalı borçluya 30/07/2022 tarihinde tebliği üzerine davalı borçlunun 02/08/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 30/09/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasa 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 26/10/2023 havale tarihli raporda özetle; taraflara ait ticari defter kayıtları ile dosya kapsamı üzerinde inceleme yapılarak, dava konusu taşımaya dair navlun bedelinin davalı defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, davacı tarafından ... numaralı konteyner ile taşımaya ait davalı adına tanzim edilen 5 adet “navlun+ardiye+mühür” açıklamalı 8.800,00 USD karşılığı 102.881,94 TL.’lik faturaları tanzim etmiş olduğu, işbu faturaların tamamının davalının yasal defterlerinde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı tarafından icra takibine müteakip 01.08.2022 tarihinde tanzim edilen ... seri numaralı 10.000,00 USD bedelli faturanın davalı kayıtlarında yer almamasından kaynaklandığı, davacının iş bu fatura bedelini huzurdaki davaya konu ettiği, navlun bedeli ile ardiye bedelinin davalı yanca ödenip ödenmediği, davalının adına tanzim edilen ve davalı yasal defterlerinde davacı hesabına alacak kaydedilen 5 adet “navlun+ardiye+mühür” açıklamalı 8.800,00 USD karşılığı 102.881,94 TL.’lik faturaların davacı yasal defter kayıtlarında tahsilatının banka yoluyla yapılmış olmasına karşın, işbu ödemelerin davalının kendi yasal defter kayıtlarında yer almadığı, dolayısıyla ödemelerin yapılmış olduğunun kabul edilmesi gerektiği, davacı tarafça talebe konu demuraj bedelinin dava dışı ...’a ödenip ödenmediği, dava konusu taşımanın gerçekleştirilmediği, konteynerin taşıyana ne zaman iade edildiğinin bilinmediği, davacı yanca yükleme limanında oluşan konteyner işgaliye bedeli konusunda dava dışı ... ile 10.000,00 USD karşılığı anlaşma sağlandığı ve bu bedelin dava dışı şirkete ödendiği, talebe konu demuraj bedeli bakımından davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti, konteynerin yükleme limanında beklemesinde davacı ya da dava dışı taşıyanın bir kusurunun bulunmadığı, gümrük müdürlüğü tarafından yapılan kontrolde konteyner muhtevası emtia arasında beyan dışı eşyaların olduğu, bu sebeple ilgili emtiaya el konulduğu, dolayısıyla bekleme sırasında ardiye ve konteyner işgaliye ücretleri oluştuğu, bu ücretlerden davalı şirketin sorumlu olduğu, davalı şirketin davacı şirkete 1.500,00 USD navlun ücreti ödediği ancak taşımanın gerçekleştirilmediği, ayrıca ardiye ücretlerini ödediği, dava konusu tutarın ise dava dışı taşıyan şirkete ödenen 10.000,00 USD konteyner işgaliye bedeli olduğu, işgaliye bedelinden davalı şirketin sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Dava, deniz taşıma ilişkisine dayalı olarak düzenlenen demuraj faturasının ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, TTK’nın “Deniz Ticareti” başlıklı beşinci kitabı kapsamında yer almaktadır.

Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir.

Dosya kapsamında uyuşmazlık; davalı şirketin talimatları doğrultusunda, dava dışı ... firmasına ait yüklerin; ... numaralı ... üzerinden ... numaralı konteyner ile taşınması hususunda davacının dava dışı ... firması ile anlaşma kurduğu ve bu anlaşma uyarınca ilgili yüklerin konteynere yüklenerek 09/03/2021 tarihinde ... Limanına götürüldüğü, ancak ... Gümrük Müdürlüğü tarafından yapılan denetimler akabinde ... numaralı konteyner muhteviyatı eşya içerisinde beyan edilmeyen ürünlerin de bulunması nedeniyle konteyner muhteviyatı eşyalara ... 'nin 12/03/2021 tarihli 2021/... Karar sayılı kararı ile el konulması nedeniyle, konteynerin sahibine iade edilememesinden kaynaklı oluşan Konteyner işgaliye ücretinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Davalı tarafından alacağa konu taşımada davalı şirketin taraf olmadığından bahisle pasif husumet itirazında bulunulmuşsa da, mahkemece dosya arasına alınan ... Ağır Ceza mahkemesi 2022/... Esas sayılı ceza dosyasında davalı şirket adına vekaleten işlem yaptığını belirten ... 'un Gümrük müdürlüğü nezdinde yürütülen soruşturma kapsamında vermiş olduğu ifade, savcılık ve mahkeme huzurunda vermiş olduğu ifadeler doğrultusunda, dava konusu edilen konteyner muhteviyatı eşyanın gönderileni konumunda olan Tunus ülkesinde kurulu dava dışı ...isimli firmanın talebi doğrultusunda, demuraja konu olan ... numaralı konteyneri davacı firmadan kiraladığını beyan etmiş olup, dosyada bulunan navlun faturasının da davacı tarafından davalı firma adına düzenlendiği ve bedelinin davalı firma tarafından ödenmiş olduğu bilirkişilerce tespit edilmiştir.

Her ne kadar, konteyner muhteviyatı eşyanın yükleteni dava dışı ... firması olarak gümrük kayıtlarında gözükmekteyse de, esasen davacı nezdinde taşıma talimatını veren ve navlun bedelini ödeyen davalının, taşıtan sıfatını haiz olduğu değerlendirildiğinden, davalı vekilinin pasif husumet itirazı bu nedenle yerinde görülmemiştir. Kaldı ki açıklandığı hali ile davacı şirket ile, davalı şirket adına işlem yaptığını ağır ceza mahkemesindeki yargılama esnasında mahkeme huzurunda ikrar eden ... arasında taşımaya ilişkin e posta yazışmaları ile bir kısım mesajlar da dosyaya ibraz edilmiştir.

Dosya kapsamında davalı şirketin taşıtan konumunda olduğu konteyner muhteviyatı eşyanın taşımasının gerçekleşmediği, ... Sulh Ceza Hakimliği'nin 12/03/2021 tarihli 2021/... Karar sayılı kararı doğrultusunda ... numaralı konteyner muhteviyatı eşyaya el konulduğu sabit olup, konteynerin dava dışı ... firmasına iade edilip edilmediği yahut iade edildi ise hangi tarihte iade edildiği hususunda bir bilgi bulunmamakla birlikte, mahkemece dava dışı ... firmasına yazılan müzekkereye verilen yanıta göre dava konusu konteynerin halen iade edilmediği görülmüştür. Dava dışı ... firması tarafından davacı adına düzenlenen 10.000,00 USD bedelli konteyner işgaliye bedeli açıklamalı faturanın davacı tarafından dava dışı ... firmasına ödendiği bilirkişilerce davacıya ait itcari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde tespit edilmiş olup, mahkemece yazılan müzekkereye yanıt veren ... firması da bu bedelin davacı tarafından ödediği hususunu doğrulamıştır. Bilirkişiler tarafından, davalı firmaya da bildirildiği anlaşılan demuraj tarifesi üzerinden yapılan hesaplama neticesinde dava konusu olun 10.000 USD bedelin kadri maruf olduğu belirtilmiştir.

Bu kapsamda taşıtan olduğu kabul edilen davalının,

TTK 1203 ve 1205 maddesi hükümleri ile eşyanın taşımasının el koyma kararı nedeniyle yerine getirilmediği ve eşyanın alıcı tarafından teslim alınamadığı bir arad değerlendirildiğinde, dava konusu demuraj bedeli bakımından sorumlu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Davalı vekili tarafından cevap dilekçesinde belirtilmediği halde, bilirkişi raporuna yönelik beyan dilekçesi ile, taşıma gerçekleşmediği halde dava konusu taşıma nedeniyle düzenlenen 8.800,00 USD bedelli navlun faturasının ödendiği dosya kapsamında sabit olduğundan bu bedelin mahsubu talep edilmiştir. Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 21/06/2021 tarihli 2020/... Esas ve 2021/... Karar sayılı ilamında belirtildiği hali ile; takas-mahsup hukuki mahiyeti itibariyle bir defi niteliğinde olmakla, defiler, ilk itirazlardan farklı olarak esasa cevap süresi geçtikten sonra da ileri sürülebilirse de, 6100 sayılı HMK’nın 141. maddesi hükmüne göre, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra savunma genişletilemeyeceğinden takas-mahsup definin dilekçeler teatisinden sonra ileri sürülmesi savunmanın genişletilmesi anlamına geleceğinden bu definin dikkate alınabilmesi için yine aynı yasa hükmüne göre karşı tarafın buna açıkça muvafakat etmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda davacı vekilinin 07/12/2023 tarihli celse beyanı ile savunmanın genişletilmesine muvafakat etmediği beyanı doğrultusunda, davalı vekilinin mahsup defi mahkemece yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, taşıtan olduğu dosyada bulunan delil ve beyanlar ile sabit olan davalının, davacı tarafından dava dışı konteyner sahibine ödendiği de sabit olan konteyner demurajı bakımından sorumlu olduğu kanaati ile İİK 67 maddesi kapsamında alacak yargılama neticesinde kesinlik kazanmış olduğundan şartları oluşmadığı değerlendirilen icra inkar tazminatı talebinin reddi ile davanın kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.