Danıştay 12. Daire Başkanlığı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2020/4647 E.  ,  2023/5973 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Hayrabolu Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesine istinaden tam zamanlı sözleşmeli personel statüsünde çevre mühendisi olarak görev yapan davacının, 2020 yılı için sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararla; davalı idare tarafından, kurumlarının çok fazla borcunun bulunduğu, tasarruf tedbirleri çerçevesinde davacının sözleşmesinin ilgili tip hizmet sözleşmesinin 13. maddesinin (c) bendi uyarınca yenilenmemesine karar verildiği, davacının yerine çevre mühendisliği bölümü mezunlarından işçi statüsünde istihdam sağlanılarak alınacak personelden hem çevre mühendisi, hem de işçi sıfatıyla yararlanmayı planladıkları ileri sürülmüş ise de, fesih nedeni olarak dayanılan hizmet tip sözleşmesinin 13. maddesinin (c) bendinin, Danıştay Beşinci Dairesinin 22/04/2009 tarih E:2007/6000, K:2009/2165 sayılı kararı ile iptal edildiği, ayrıca gerek davacının istihtam edildiği kadronun iptal edilmemesi, gerek ise, davacının yerine işçi statüsünde personel alınarak hizmet verilmesinin düşünüldüğünün beyan edilmesi nedeniyle, kurumda davacının kadrosuna ihtiyaç duyulduğunun açık olduğundan hukuken geçerli ve haklı bir nedene dayanmayan davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yolundaki dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Hayrabolu Belediye Başkanlığının 18 milyon TL'nin üzerinde borcu bulunduğu, aylık gelirlerinin, giderlerini karşılamaya yetmediği, belediyenin, çalışan personelinin sosyal güvenlik kurumu primlerini dahi yatıramadığı, kurumda tasarruf tedbirlerine ihtiyaç bulunduğu ve bu kapsamda ihtiyaç bulunmayan veya zorunlu olmayan personelin iş akitleri ve sözleşmelerinin feshedilmesi gerektiği, davacının, sözleşmeli personel olarak, mühendis kadrosunda istihdam edilerek çevre mühendisi olarak kendisinden hizmet alındığı, kurumun maddi imkansızlıklarının da etkisiyle yapılan değerlendirmelerde, doğrudan mühendis istihdamı yerine, çevre mühendisi diplomasına sahip bir kişinin, işçi sıfatıyla işe alınmasının kararlaştırıldığı, davacının sözleşmesinin bu nedenle yenilenmediği, planlandığı üzere de, çevre mühendisi bir personel, işçi sıfatıyla işe alındığı, 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar konulu Bakanlar Kurulu Kararı'nın, "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin (b) bendindeki, “Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması, halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarca sözleşmenin tek taraflı olarak feshedileceği" düzenlemesi kapsamında davacının sözleşmesinin feshedildği, aynı görevi yerine getirmek üzere sözleşmeli yeni bir personel alınmadığı ve alınmayacağı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Hayrabolu Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesine istinaden tam zamanlı sözleşmeli personel statüsünde çevre mühendisi olarak görev yapan davacının, 2020 yılı için sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesinde; "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, kurumun teklifi üzerine Devlet Personel Dairesi ve Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Bakanlar Kurulunca geçici olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir...", beşinci fıkrasında; "Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.", sekizinci fıkrasında; "Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. ... " hükümleri öngörülmüştür.

06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, bu Esasların 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı ve "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin (d) bendinde; "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Davacı ile imzalanan "5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu Maddesinin Üçüncü Fıkrası Gereğince Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli Personele İlişkin Hizmet Sözleşmesi"nin 13. maddesinin (c) bendinde; "Taraflar, bir ay önce ihbar etmek şartıyla sebep göstermeksizin sözleşmeyi feshedebilir. Sözleşmeli personel mücbir sebeplerin varlığı halinde bir aylık süreye uymak zorunda değildir. (Danıştay Beşinci Dairesinin 22/04/2009 gün ve Esas No:2007/6000, Karar No:2009/2165 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)" , 17. maddesinde; "Bu sözleşme, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49 uncu maddesinin üçüncü ve beşinci fıkraları uyarınca akdedilmiştir. Bu sözleşmede yer almayan hususlar hakkında 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının (3 üncü maddesinin birinci fıkrası, 5 inci maddesinin ikinci fıkrası, 8 inci maddesi ve 14 üncü maddesi hariç olmak kaydıyla) 5393 sayılı Belediye Kanununa aykırı olmayan hükümleri ile 5393 sayılı Belediye Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 5393 sayılı Belediye Kanununun 49. maddesi uyarınca, sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisi olduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebilmesi de mümkün olup; asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu "kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum" sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması gerekmektedir.

Davalı idarenin savunmasında; davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin gerekçesi olarak, Belediyenin çok fazla borcunun bulunduğu, aylık gelirlerinin aylık giderlerini karşılamaya yetmediği, mevcut durumun devam ettirilmesinin mümkün olmadığından tasarruf tedbirleri kapsamında ihtiyaç bulunmayan veya zorunlu olmayan personelin sözleşmelerinin feshedilmesi yoluna gidildiği, 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesinin (d) bendinde yer alan "Hizmetin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde, ilgili kurum ve kuruluşlarca sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceği kuralı kapsamında davacının sözleşmesinin yenilenmediği belirtilmiş olmasına karşın, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan yüzde otuzluk sınırın aşıldığına ilişkin herhangi bir tespite yer verilmediği ve ayrıca çevre mühendisi olarak bir personelin işçi sıfatıyla işe alındığı göz önüne alındığında, davacının hizmetine ihtiyaç duyulduğu ve sözleşmesinin yenilenmemesinin haklı bir nedene dayanmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Öte yandan, Mahkeme kararının iptal gerekçesinde, her ne kadar davalı idare tarafından fesih nedeni olarak dayanılan hizmet tip sözleşmesinin 13. maddesinin (c) bendinin Danıştay Beşinci Dairesinin 22/04/2009 tarih ve E:2007/6000 K:2009/2165 sayılı kararı ile iptal edildiği hususuna yer verilmiş olmakla birlikte, davacının sözleşmesinin tip sözleşmeye uygun olarak her yıl yenilendiği ve ayrıca 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesinin (d) bendinde yer alan "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması" kuralı kapsamında davacının sözleşmesinin yenilenmediği göz önüne alındığında, söz konusu iptal kararının doğrudan gerekçe olarak kabul edilemeyeceği de açıktır.

Bu durumda; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamış ise de, bu husus sonucu itibarıyla hukuka uygun olan temyize konu kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,

2.Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 22/11/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.