6. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında 05/10/2023 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı borçludan ticari ilişki kapsamında zirai makine alımı yaptığını, 19.02.2019 tarih, .... sıra nolu, 52.500 USD tutarlı fatura, 22.02.2019 tarih,.... sıra nolu, 52.500 USD tutarlı fatura ve 27.02.2019 tarih, ... sıra nolu, 35.050 USD tutarlı fatura olmak üzere toplam 140.050 USD tutarında fatura düzenlendiğini, düzenlenen faturalar karşılığında müvekkili tarafından davalıya banka üzerinden 02.01.2019 tarihinde 5.000-TL, 24.01.2019 tarihinde 49.995 USD, 15.02.2019 tarihinde 50.000 USD, 22.02.2019 tarihinde 20.000 USD ve 30.04.2019 tarihinde 40.000 USD olmak üzere toplamda 159.995 USD + 5.000 TL ödeme yapıldığını, davalıya yapılan ödeme tutarının davalıdan alınan malların bedelinin üzerinde olduğunu, davalıdan fazla yapılan ödemelerin tahsili için Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile 16.03.2020 tarihinde ödeme emri düzenlendiğini, ödeme emri ile aynı tarihlerde 7226 sayılı kanun ile pandemi tedbirleri kapsamında 22.03.2020-15.06.2020 tarihleri arasında icra işlemlerinde taleplerin kabul edilmemeye başlandığını, ardından borçluya ödeme emri tebliğ edildiğinde ise borçlunun müvekkiline olan borcuna karşılık 10/07/2020 tarihinde Eskişehir.. İcra Dairesinin ...... Esas sayılı dosyasına ödeme yaptığının öğrenildiğini, davalının Eskişehir İcra Müdürlüğü dosyasına ödeme yaptığı esnada, taraflarınca açılan icra takibinden haberdar olmamasının mümkün olmadığını, davalı tarafça Eskişehir .İcra Müdürlüğü'nün ...... Esas sayılı dosyasında gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesine 03.07.2020 tarihinde cevap yazıldığını, 10.07.2020 tarihli tahsilat makbuzu ile 123.510,58-TL ödeme yapıldığı, daha sonra taraflarınca Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasıyla başlatılan takibin ödeme emrinin davalı borçluya 17/08/2020 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı borçlu tarafın 19.08.2020 tarihinde ödeme emrine itiraz ederek herhangi bir borçları bulunmadığını beyan ettiğini, davalı tarafın Eskişehir .. İcra Müdürlüğü'nün ...... esas sayılı dosyasına sunduğu cevapta, 19.861 USD yabancı para borcu olduğunu bildirdikten sonra 1 USD karşılığını 5,9670-TL olarak gösterdiğini, davalının ödeme yaptığı tarihin 10.07.2020 olduğunu, o tarihte TCMB efektif satış kuruna göre 1 USD karşılığının 6,8741-TL olduğunu, davalının haksız itirazlarında yaptığı hesaplamanın hatalı olduğunu, bu nedenlerle Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin bakiye kısmı için aynen devamını, temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince döviz alacaklarına kamu bankalarının USD döviz mevduatına uyguladıkları yıllık faiz oranı üzerinden faiz işletilerek hesaplanacak faizin davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini, davalının itirazı haksız olduğundan ve takibin durmasına sebebiyet verdiğinden davalı şirket aleyhinde %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında özel üretim ilaçlama makinesi üretimi anlaşması yapıldığını ve Özel Üretim yapılacağı için %25 avans ödemeli anlaşma yapıldığını, bu bağlamda davacının müvekkili firmaya avans olarak ödediği 30.04.2019 tarihinde TCMB 5,9670 kurundan 19.861 USD x 5,9670 = 118.510,58 TL ve ayrıca 5.000 TL olmak üzere toplam 123.510-TL avansının bulunduğunu, müvekkilinin özel üretim ürünler için mal temini ve üretim yaparken müvekkiline 01/07/2020 tarihli tebliğ ile Eskişehir . İcra Müdürlüğü'nün ...... Esas sayılı dosyasında örnek 20 birinci haciz ihbarnamesi gönderilerek müvekkili şirket nezdindeki hak ve alacaklarının haczine karar verildiğinin bildirildiğini, bunun üzerine müvekkili şirketçe haciz ihbarnamesine 03.07.2020 tarihinde cevap verilerek,..... Firması ile aralarında Özel Üretim İlaçlama Makinesi üretimi anlaşması yapıldığını ve Özel Üretim yapılacağı için %25 Avans ödemeli anlaşma yapıldığını, bu bağlamda borçlunun müvekkili firmaya avans olarak ödediği 30.04.2019 tarihinde TCMB 5,9670 kurundan 19.861 USD x 5,9670 = 118.510,58 TL ve ayrıca 5.000 TL olmak üzere toplam 123.510-TL avansı bulunduğu, müvekkilinde bulunan avans karşılığında imalat için mal temini ve üretim yapıldığını, ürünler borçlu tarafından teslim alınmadığından cari hesabın bu kadar rakamı bakiye verdiği, yasal haklar saklı kalmak kaydıyla; icra müdürlüğünün söz konusu paranın ödenmesini ve IBAN numarasını bildirmesi halinde ödeme yapılabileceğinin bildirildiğini, akabinde müvekkilinin hiçbir yasal zorunluluğu olmadığı halde davacıyı da bilgilendirme ve hesaplarını sıfırlama adına Konya . Noterliği'nin 06/07/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderilerek davacıya durumu bildirildiğini ve müvekkilinden hiçbir alacağının kalmadığını bildirildiğini, Eskişehir .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından paranın ödenmesi istenmesi üzerine 10.07.2020 tarihinde 123.510,58-TL'yi İcra Müdürlüğü dosyasına gönderdiğini, dolayısıyla davacının müvekkili nezdinde hiçbir avansının kalmadığını, esasında müvekkilindeki avansın haczedilmiş olması sebebiyle müvekkilinin zarara uğradığını, davacıya hiçbir zaman muaccel hale gelmiş bir borcu olmadığını, davacının talebi doğrultusunda müvekkilinin davacıya özel üretim ürün imalatı için davacının müvekkiline avans ödemesi olduğunu, avans ödemesi muaccel bir borç olmadığını, dolayısıyla sözleşme feshedilmeden ve temerrüt gerçekleşmeden avans iadesinin muaccel hale gelmediğini, bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, davacının haksız takip sebebiyle %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince "... Davacı ........ ile davalı............ ve Ticaret Limitet şirketi arasında tarım makineleri alım/satımı konusunda ticari ilişki olduğu, davalı şirket tarafından davacı ........' e 19.02.2019 tarih ve 52.500 USD * 22.02.2019 tarih ve 52.500 USD * 27.02.2019 tarihinde 35.050, USD olmak üzere toplam 140.050 USD miktarlı faturanın kesildiği konusunda, davalı ........' in iş bu faturalara karşılık davalı şirkete 02.01.2019 tarihinde 5.000 TL * 24.01.2019 tarihinde 49.995,00 USD * 15.02.2019 tarihinde 50.000 USD * 22.02.2019 tarihinde 20.000 USD ve 30.04.2019 tarihinde 40.000 USD olmak üzere toplam 5.000 TL ve 159.995 USD ödeme yaptığı konusunda, davalı ............Aletleri Ltd.Şti. tarafından ........ e olan borçlarına karşılık Eskişehir .İcra Müdürlüğünün .... esas sayılı dosyasından gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesine karşılık 10.07.2020 tarihinde 123.510,58 TL ödediği konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, taraflar arasındaki ihtilafın; ........' in davalı şirket ile olan ticareti sonrası aldığı ürünlere karşılık yaptığın ödemelerden fazla ödemesinin bulunup bulunmadığı, varsa bu fazla ödemenin 16.03.2020 takip tarihinde 19.945,00 USD asıl alacak olup olmadığı ve davacı ........' in 16.03.2020 takip tarihinde iş bu alacakla ilgili olarak takip başlatmasında haklı olup olmadığı, davalı şirket tarafından 89/1 haciz ihbarnamesi sonrası yaptığı 123.510,58 TL' nin ........' in davalı şirketten olan bakiye alacağını karşılayıp karşılamadığı, bu ödeme içerisinde icra takibi nedeniyle oluşan feri alacakların bulunup bulunmadığı noktalarında toplandığı görülmektedir.

Dosyaya sunulan tüm raporlar ve dosya kapsamı tetkik edilmek suretiyle çelişkileri de giderir mahiyette nitelikli hesaplamalar uzmanı hukukçu bilirkişi ile mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen 16/08/2023 tarihli raporun denetime elverişli, gerekçeli, ayrıntılı ve yöntemine uygun olarak hazırlandığı değerlendirilmekle Mahkememiz hükmüne esas alınmıştır.

Bilirkişi heyeti tarafından yapılan tespitlere göre ; dava tarihi itibari ile davalı şirketin davacıya 5.124,58 USD borçlu olduğu, bu miktar tutarında davalının yapmış olduğu itirazın haksız olduğu vicdani kanaatine varıldığı ancak dava değerinin 4.250,00 USD olarak gösterildiği, bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen meblağ dava değerinden yüksek ise de HMK'nun 26. Maddesi uyarınca taleple bağlılık ilkesi gereğince açılan davanın kabulü ile takibin asıl alacak olan 4.250,00 USD üzerinden devamına Mahkememizce karar verilmiş,4.250,00 USD'nin takip tarihinden itibaren alacağın tahsili tarihine kadar tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarınca Amerikan Doları cinsinde açılan bir yıl vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faiziyle birlikte fiili ödeme tarihindeki TL karşılığında davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davalının takibe itirazında haksız olduğu, alacağın likit ve belirlenebilir olması nedeni ile 2004 Sayılı Kanunun 67/2. Maddesi gereğince; davalının davacıya icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmiş ..." gerekçesiyle davanın kabulü ile HMK 26. Maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ilkesi gereğince Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline , takibin asıl alacak olan 4.250,00 USD üzerinden devamına, 4.250,00 USD'nin takip tarihinden itibaren alacağın tahsili tarihine kadar tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarınca Amerikan Doları cinsinde açılan bir yıl vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faiziyle birlikte fiili ödeme tarihindeki TL karşılığında davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, Davalı(borçlunun) takibe itirazında haksız olduğu anlaşılmakla asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden hesaplanan %20 oranındaki 5.215,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; son alınan bilirkişi raporunun sonuç bölümünde "dosya içinde davalı şirketin temerrüte düşürüldüğüne dair herhangi bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı" hususunun tespit edildiğini, bu hususun bile iddialarını, muaccel bir borcun bulunmadığını ispatlar nitelikte olduğunu, avans olarak görünen rakamın muaccel borç olarak kabul edilemeyeceğini, raporda muaccel olmayan borç için faiz işletilerek toplam borcun 20.395,78 TL olarak hesaplanmış olduğunu, dosyaya sunulan 16/08/2023 tarihli bilirkişi raporu önceki raporlarla, önceki raporlarında birbirleri ile çelişkili olduğunu, itirazlarının dikkate alınmadan hesaplama yapıldığını, mahkemece hatalı raporlara dayanılarak hüküm kurulduğunu, muaccel bir borcun olmaması, temerrütün gerçekleşmemesi sebebiyle temerrüdün sonuçlarının doğması ve temerrüt faizi ödeme yükümlülüğünün doğmasının da mümkün olmadığını, davaya konu takipte ödeme emri 17.08.2020 tarihinde müvekkile tebliğ edilmiş olup, Eskişehir ..

İcra Müdürlüğüne ödeme ise 10.07.2020 tarihinde yapıldığını, ödeme yapılmadan önce de davacıya TTK 18/3 kapsamında Konya .. Noterliğinin 06.07.2023 tarih ve .... numaralı ihtarnamesiyle durum hakkında bilgi verildiğini, bu ihtarname 09.07.2023 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, tamamen iyiniyetle ticaret yapan, muhatabını her aşamada bilgilendiren, resmi mercilerin emrine uyan müvekkiline şimdiki kur üzerinden neredeyse icraya ödenen para kadar ödeme çıkarılmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu belirterek istinaf talep etmiştir.

Dava; İtirazın İptali istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasında satım ilişkisinden kaynaklı ticari ilişki bulunduğu, bu ilişki kapsamında davacının, toplam 140.050 USD bedelli faturalı makine alımı yapmasına karşılık, toplam 159.995 USD ve 5.000,00 TL fazla ödeme yaptığı buna göre davacının 19.945 USD ve 5.000,00 TL fazla ödemesi bulunduğu, davacının borçlu olarak yer aldığı Eskişehir .. İcra Müdürlüğü'nün ...... E.sayılı dosyasından,

İİK'nın 89.maddesi kapsamında davalıya gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle, bu dosyaya 123.510,58 TL ödendiği, hususlarının sabit olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyası ile davalı şirket hakkında 19.945,00 USD asıl alacak 671,30 USD faiz alacağı olmak üzere toplam 20.616,30 USD alacak için 16.03.2020 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış olup, ödeme emri borçluya 17.08.2020 tarihinde tebliği edildiği, davalının Eskişehir .. İcra Müdürlüğü'nün ...... E.sayılı dosyasına 123.510,58 TL miktarlı ödemeyi ise 10.07.2020 tarihinde (eldeki dosyada ödeme emri tebliği tarihinden önce) yaptığı, davada dava değerinin ise 4.250 USD (26.075 TL) olarak belirtldiği, görülmektedir.

Mahkemece farklı bilirkişilerden rapor alındığı, 06.04.2023 tarihli ve 16.08.2023 tarihli bilirkişi raporlarında, takip asıl alacağına takip tarihine kadar işlemiş temerrüt faizi de hesaba katılmak ve davalının Eskişehir .. İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasına, takip tarihinde sonra yaptığı ödemeyi TBK'nın 100.maddesi uyarınca öncelikle asıl alacak faiz ve ferilerinden düşülerek ödeme tarihindeki dolar kuru gözetilerek hesaplama yapıldığı, 16.08.2023 tarihli bilirkişi heyetince hazırlanan rapor benimsenmek ve dava talebi gözetilmek suretiyle yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacının alacak talebi, taraflar arasında satım ilişkisinden kaynaklı avans olarak davalıya ödenen paranın iadesi istemine ilişkin olup, taraflara arasında faturaların döviz cinsinden düzenlendiği, ödemelerin de döviz olarak yapıldığı, yine takibin döviz alacağı olarak başlatılmış olması nedeniyle, ödeme tarihindeki döviz kurunun hesaplamada dikkate alınmasında ve buna göre asıl alacağın belirlenmesinde bir yanlışlık bulunmamakta ise de; Davalının takipten önce temerrüde düşürüldüğü davacı tarafından ispatlanamadığı halde takip tarihine kadar işlemiş faizin de hesaplamada dikkate alınması hatalı olmuştur.

Takipten sonra davadan önce yapılan kısmi ödemeler yönünden, Y.11. HD'nin 2020/2869 E. - 2020/5758 K. Sayılı kararında: "Takipten sonra ve davadan önce yapılan ödemeler varsa davacının bu ödemeleri asıl alacak tutarından düşerek itirazın iptali davasını açması gerekir. İstinaf mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise takipten sonra yapılan ödemeler borcun ferilerinden düşülmesine işaret edilmiş, mahkemece de bu değerlendirme benimsenerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de Dairemizce öteden beri benimsenen uygulamaya aykırı olduğundan yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda hesaplama yapılarak varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir." denilmekle, takipten sonra ve davadan önce yapılan ödemeler varsa davacının bu ödemeleri asıl alacak tutarından düşerek itirazın iptali davasını açması gerektiği ifade edilmiştir.

Bir diğer husus ise takibin sadece 19.945,00 USD alacak için başlatılmış olmasına rağmen bilirkişilerce yapılan hesaplamalarda 5.000,00 TL fazla ödemenin de hesaplamada dikkate alınmış olması doğru olmayıp, itirazın iptali davalarının takibe sıkı sıkıya bağlı olduğu kuralının gözetilmemesi de yanlış olmuştur.

Anlatılan nedenlerle ve işaret edilen Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin kararı çerçevesinde, takip talebinde alacak konusu ile bağlı kalınarak, davalının takipten önce temerrüte düşürüldüğünün usulünce ispatlanamaması nedeniyle davacının asıl alacağa takip tarihine kadar işlemiş temerrüt faizi talebinde bulunamayacağı, davalı tarafından takipten sonra davadan önce yapılan ödeme öncelikle asıl alacağa mahsup edilmek suretiyle, icra takibinde ve davada taleple bağlı kalınarak, ödeme tarihi ve ödeme emrinin tebliğ tarihi de gözetilmek suretiyle, yapılan ödeme sonrasında, bakiye asıl alacak, icra dosya masrafları, harçlar, vekalet ücreti alacağının bulunup bulunmadığı, bulunmakta ise miktarının tespiti için uyuşmazlık konusunda uzman bir hesap bilirkişinden rapor alınarak sonucuna göre hüküm tesisi gerektiği, bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davalının istinaf başvurusunun kabulüne,

HMK'nın 353/1.a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, belirtilen eksikliklerin ikmalinden sonra delillerin esastan değerlendirilip hüküm tesis etmek üzere dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davalının istinaf talebinin KABULÜ ile Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/10/2023 tarih, ...Esas, .... Karar, sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

2.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3.İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 445,3‬0 TL istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,

4.İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

5.İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

6.Konya .. İcra Dairesi'nin ....Esas sayılı icra dosyası üzerinden tehiri icra talebi ile ilgili İİK'nın 36/5 maddesi gereğince yatırılan teminatın yatırana iadesine,

7.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 10/06/2024 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.