ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T. C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/624 Esas - 2024/792

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacı vekili; müvekkili şirketin “...” isimli birkaç mağazası bulunmakta olduğunu, söz konusu mağazalarda satışı yapılan birçok ürünün devamının bulunduğu deposunun ise “...” adresinde bulunduğunu, müvekkili şirketin saklamakla yükümlü olduğu belge ve defterlerin de yine bu depoda saklanmakta olup ilk olarak 12.05.2023 tarihinde ... ili genelindeki yağışın akabinde müvekkil şirketin deposunun yakınındaki rögar kapağı patlamış ve lağım suyunu dışarı atmış olduğunu, yakın mesafede yer alan müvekkili şirketin deposunun neredeyse tamamen lağım suyu altında kalmış olduğunu, depodaki demirbaşlar, elektrik tesisatı,duvarlarla birlikte; ekonomik değeri olan kitap, oyuncak, kırtasiye malzemeleri gibi bir çok ürünün yanında mali mevzuat açısından değerli faturalar, beyannameler, banka dökümleri, (Z) raporları, SGK dosyaları, mizanlar, yevmiye, kebir, envanter defterleri olmak üzere ticari defterler ve sair tüm belgeler kullanılamayacak hale gelmiş olduğunu, Ekonomik değeri olan zararların tespiti için taraflarınca Ankara Batı ... Sulh Hukuk Mahkemesi ...

D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti başvurusunda bulunulmuş ancak bu tarihten sonra birkaç kez daha su baskını yaşandığından suların tamamen çekilmesi mümkün olmamış, mahkeme dosyasınca düzenlenecek raporun henüz dosyaya kazandırılmamış olduğunu, ancak ... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından ilk su baskını üzerine düzenlenen raporun dilekçeleri ekinde sunulmuş olduğunu, son su baskınının 25.05.2023 tarihinde meydana gelmiş olup henüz tam bir inceleme yapılamadığından hangi demirbaş, ürün, fatura, belge ve ticari defterlerin zayi olduğu tam olarak tarafımızca bilinememekte olsa da hak düşürücü sürelerinin dolmadan; Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 madde hükmü gereğince işbu başvuruyu yapmak gerektiğini beyan ederek, müvekkili şirkete ait 2022 yılı dahil olmak üzere geçmiş yıllara ilişkin tüm faturalar, beyannameler, banka dökümleri, (Z) raporları, SGK dosyaları, mizanlar, yevmiye, kebir, envanter defterleri olmak üzere ticari defterler ve sair tüm belgelerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

Dava, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtların zayi olduğunun tespitine ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir (TTK m. 82/5,7).

TTK'nın 82/7 maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Davacı vekili, davacı şirketin bulunduğu ve ticari defter ve kayıtlarının ... adresinde muhafaza ettiklerini, bu adreste, 12.05.2023 tarihinde il genelinde meydana gelen yoğun yağış sonucu müvekkili şirketin deposunun yakınındaki rögar kapağının patladığını ve lağım suyunu dışarı atmış olduğunu, yakın mesafede yer alan müvekkili şirketin deposunun neredeyse tamamen lağım suyu altında kalmış olduğunu, iş bu su basması sebebiyle şirkete ait ticari defterlerin de lağım suyu altında kaldığını ve müvekkilinin büyük bir zarara uğradığını, kullanılamaz hale gelerek zayi olduğunu beyan ederek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Dava konusu olaya ilişkin olarak ... il müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta 12/05/2023 tarihinde gerçekleşen yağışların yağış şiddet-süre-tekerrür analizine göre şiddetli yağış karakteri göstermemekte olup her yıl görülme ihtimali olan yağışlar olduğu, davanın ise 05/06/2023 tarihinde açıldığı, davacının ziyaı öğrenme tarihi ile dava tarihi gözetildiğinde TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca davanın 30 günlük yasal süresi içinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Dava dilekçesi, ticaret sicil gazetesi, vergi dairesi kayıtları, defterlerin tasdik durumuna ilişkin ilgili noter kayıtları, davacı şirketin muhasebecisi tarafından sunulan beyan dilekçesi, Ankara Batı ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... değişik iş sayılı dosyasında düzenlenen tespit raporu dosyaya kazandırılmıştır.

Toplanan delillerle birlikte yerinde inceleme yapılarak rapor tanzimi için dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir. 27/11/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda, dava dosyası üzerinde yapılan incelemeler ışığında; Mahkemenin vermiş olduğu bu görev doğrultusunda 24.11.2023 tarihinde davacı ... Şti.’nin ticari defterlerinin bulunduğu ifade edilen SMMM ...’ın “...” adresindeki ofisine gidildiği, kendisinde sadece 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait yevmiye defteri ve büyük defterlerinin bulunduğunu, o defterlerin de e-defter olarak tutulduğu, diğer defterlerin hasarlı da olsa muhafaza edilip edilmediği şirket avukatından sorulduğu, dava dilekçesinde ifade ettikleri su baskınında bütün kâğıt ürünlerin hamur haline geldiği, birbirlerinden ayırt edilemeyecek hale geldiği için müvekkili tarafından hurdaya verildiğinin ifade edildiği belirtilmiştir. 14/05/2024 havale tarihli bilirkişi ek raporunda, dava dosyası üzerinde ve davacı şirketin “...” adresindeki deposunda saklanan su baskınında zarar görmüş muhasebe evraklarının incelenmesi neticesinde; fotoğrafları yer alan belgelerin aşırı kokulu olduğu ve neye ait olduğuna ilişkin sağlıklı bir tespit yapılabilecek durumda olmadığı, 27.11.2023 tarihli kök bilirkişi raporunda yapılan listede bulunmadığı ifade edilen ticari defterlerin davacı şirketin deposunda saklanan belgeler arasında bulunduğuna ilişkin bir tespit yapılamadığı belirtilmiştir.

Düzenlenen raporun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla rapor hükme esas alınmıştır.

Davacı taraf iddiaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının ... adresinde muhafaza edildiği, 12/05/2023 tarihinde meydana gelen yoğun yağış nedeniyle rögar kapağının patlaması sonucu davacı şirketin bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere; 2018 yılına ait yevmiye defteri, envarter defteri, defteri kebir, 2019 yılına ait yevmiye defteri, envarter defteri, defteri kebir, 2020 yılına ait yevmiye defteri, envarter defteri, defteri kebir, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait envanter defterinin yoğun yağış nedeniyle rögar kapağında meydana gelen patlama sonucu lağım suyu altında kalması nedeniyle kullanılamaz ve seçilemez hale geldiği bir başka ifadeyle zıyaa uğradığı, bu zıya halinin TTK'nın 82/7 maddesinde sayılan hallerden olduğu ve davacının davasında bu talep yönünden haklı olduğu kanaatine varıldığından anılan defter ve kayıtlar yönünden davacı vekilinin talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler kapsamında(TTK'nın 82. Maddesinde sayılan) olmadığı değerlendirilen ve soyut beyandan ibaret olan(özellikle faturaların dolu mu yoksa boş mu olduğu belirtilmeksizin) diğer belgeler ve kayıtlar yönünden olan fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğünün ... numarasında kayıtlı ... Tic. Ltd Şti'nin 2018 yılına ait yevmiye defteri, envarter defteri, defteri kebir, 2019 yılına ait yevmiye defteri, envarter defteri, defteri kebir, 2020 yılına ait yevmiye defteri, envarter defteri, defteri kebir, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait envanter defterinin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2.Alınması gereken 427,60TL karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3.Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 11/07/2024