Danıştay 8. Daire Başkanlığı

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/6826 E.  ,  2024/3672 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Davacı PTT AŞ'nin; İstanbul ilinde dağıtımla görevli olarak çalışan PTT Genel Müdürlüğü çalışanlarının davalı idare tarafından işletilen metro ve tramvay hatlarından ücretsiz yararlandırılmasına ilişkin talebin reddine ilişkin işlemin kesinleşen yargı kararı ile iptal edilmesi sebebiyle Avrupa ve Anadolu Yakası PTT Başmüdürlüklerince kurumlarını fatura edilen toplam 938.533,28 TL'nin herbir faturanın faturanın ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi yolundaki ... tarih ve ... sayılı yazı ile başvurunun cevap verilmeyerek (zımnen) reddine ilişkin işlemin iptali ile haksız tahsil edilen 938.533,28.-TL'nin herbir fatura ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararında; davacı posta idaresinin, posta dağıtıcısı personelinin toplu taşımadan ücretsiz yararlandırılması istemiyle yapılan başvurusunun reddeden davalı işlemini iptal eden ve tüm kanun yollarından geçerek kesinleşen Mahkemelerinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, anayasa ve yasadan kaynaklanan bağlayıcılığı dikkate alınmak suretiyle, posta idaresinin üstlendiği ulaşım giderlerini ödemesi gereken davalı idarenin, davacının bu yöndeki talebinin cevap verilmeyerek reddine ilişkin dava konusu işleminde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, tazminat talebi yönünden; 2709 sayılı T.C. Anayasası'nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden dolayı doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kurala bağlanmış olup; hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle Avrupa ve Anadolu Yakası PTT Başmüdürlüklerince fatura edilen 938.533,28.-TL toplu taşıma ücretinin davalı idarece yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği, yasal faizin yönünden; idari işlem ve eylemlerden dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak idareye başvuru tarihinin, başvurunun bulunmaması halinde dava tarihinin esas alınması Danıştay İçtihatlarında.(Bkz: Danıştay 10. Dairesinin E:2013/2411, K:2014/2501 sayılı kararı.) genel kabul görmüş ve istikrar kazanmış olup; olayda, yasal faiz, idareye başvurunun yapıldığı 10/05/2019 tarihinden itibaren işletileceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, tazminat talebinin kabulü ile toplamda 938.533,28.-TL'nin idareye başvurunun yapıldığı 10/05/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıya tanınan muafiyetin yeni yasa ile birlikte ortadan kalktığı, bu duruma ilişkin yargı kararlarının bulunduğu, davacının özel hukuka tabi bir anonim şirket olduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Davacı PTT AŞ'nin; posta dağıtıcısı personelinin ücretsiz olarak verilen geçiş haklarının 01/10/2012 gününden sonra da tanınması amacıyla 12/09/2012 tarihli dilekçe ile yaptığı başvuruyu reddeden ... Ulaşım San. ve Tic. AŞ'nin 20/09/2012 tarihli işlemini iptal eden Mahkemelerinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, Dairemizin 03/05/2017 tarih ve E:2016/141, K:2017/3543 sayılı kararı ile onandığı; karar düzeltme başvurusunun Dairemizin 27/02/2019 tarih ve E:2017/7315, K:2019/1456 sayılı kararı ile reddedildiği, anılan kararın 27/02/2019 tarihinde kesinleşmesi üzerine İstanbul PTT Başmüdürlüğü tarafından 10/05/2019 tarih ve E.31648 sayılı yazı ile ... Ulaşım AŞ'ye (Yeni Ticaret Ünvanı: ... ) başvurularak; Avrupa Yakası PTT Başmüdürlüğü tarafından 15/03/2013 tarihinden itibaren fatura edilen KDV dahil 863.326,14 TL ile Anadolu Yakası PTT Başmüdürlüğü tarafından 23/05/2013 tarihinden itibaren fatura edilen KDV dahil 75.207,14 TL'nin herbir faturanın ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi yolundaki kurumlarının banka hesabına ödenmesinin talep edildiği, anılan başvuruya cevap verilmeyerek reddedilmesi üzerine, başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile toplamda 938.533,28 TL'nin her bir fatura ödeme tarihlerinden itibaren işlemiş yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:

Dava konusu tazminata dayanak teşkil eden iptal kararında belirtilen işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1. maddesinin 1. fıkrasında; "Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz";

4.fıkrasında; "Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir";

5.fıkrasında; "Bu Kanunun yayımı tarihinden önce üçüncü fıkrada belirtilen kanunlar dışında; kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, genelge ve benzeri düzenleyici işlemler ile diğer idari işlemlerle tesis edilmiş bulunan ücretsiz veya indirimli tarife uygulamalarına 31.12.2001 tarihinden itibaren son verilir. " hükümleri yer almaktadır.

21.02.2002 tarih ve 24678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11.02.2002 tarih ve 2002/3700 sayılı Kararnamenin Eki 3. maddesinde; "Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerce yürütülen toplu taşım hizmetlerinden faydalanmayla sınırlı olmak üzere eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personeli, emniyet hizmetleri sınıfı personeli, T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan postacı ve dağıtıcılar ile basın kimlik kartı sahipleri bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1'nci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır." hükmü bulunmaktadır.

Mülga 5584 sayılı Posta Kanunu'nun 13. maddesinde; "Şehir içinde postayı taşıyan memur ve dağıtıcılar; resmi idareler, belediyeler ve ortaklıklar tarafından alınan yolculuk ücretlerini ve bu ücretlere zammolunan vergi ve resimleri vermekten muaftırlar." hükmü bulunmakta iken, 4736 sayılı Kanunun 1. maddesinin son fıkrası uyarınca bu hükmün uygulanma kabiliyetinin 31.12.2001 tarihi itibarıyla sona erdiği, 5584 sayılı Posta Kanunu'nu yürürlükten kaldıran 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nda da şehir içinde posta taşıyan memur ve dağıtıcıların toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz faydalanmasına dair herhangi bir hükme yer verilmediği görülmektedir.

Öte yandan, 02.08.2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4736 sayılı Kanunda yapılan değişikliklerle belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden, demiryolu ve denizyollarından ücretsiz olarak kimlerin yararlanabileceğine dair yeni düzenlemeler getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dava konusu tazminata dayanak teşkil eden ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih E:... , K:... sayılı iptal kararında belirtilen, İstanbul İli'nde dağıtımla görevli olarak çalışan PTT Genel Müdürlüğü çalışanlarının toplu taşıma araçlarından ücretsiz faydalandırılmaları talebine ilişkin başvurunun reddine dair ... tarihli, ... sayılı ... Ulaşım A.Ş. işleminin tesis edildiği tarihten sonra 23.05.2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nda, mülga 5584 sayılı Posta Kanununun aksine, açıkça, posta taşıyan memur ve dağıtıcılardan toplu taşıma ücreti alınmayacağına dair herhangi bir hükme yer verilmediği, yine, 4736 sayılı Kanun'da sonraki tarihlerde yapılan değişikliklerde kimlerin şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli yararlanacağına dair kapsamın belirlenmiş olduğu, postacı ve dağıtıcıların bu kapsamda sayılmadıkları; başka bir anlatımla, 11.02.2002 tarih ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan postacı ve dağıtıcılar için getirilen muafiyet hükmünün yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar geçerli olduğu ve bu konuda ilgili kanunlarda yapılan değişikliklerde anılan görevliler için söz konusu hizmetlerden ücretsiz olarak yararlandırılmalarına dair bir düzenleme yapılmayarak kanun koyucunun iradesinin bu doğrultuda oluştuğu dikkate alındığında, anılan Kanun değişikliklerinden sonraki dönemde posta taşıyan memur ve dağıtıcıların şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlandırılmamalarına ilişkin tesis edilen idari işlemlerde bu hususun göz önünde bulundurulacağı açıktır.

Bu durumda; mevcut kanun hükmü ve yargı içtihatlarının birlikte değerlendirilmesinden, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu ile davacıya tanınan toplu taşıma araçlarından ücretsiz faydalanmasına yönelik muafiyet kaldırıldığından, dava konusu tazminat miktarında belirtilen personel geçiş bedeline (akbil bedeli) ilişkin fatura bedellerinin 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 23/05/2013 tarihi öncesi ve sonrası ayrımı yapılarak belirlenmesi ve bu tarihten sonraki kısma ilişkin tazminat miktarı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle; dava konusu işlemin iptali ile tazminatın kabulü yönündeki İstanbul 4. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Temyiz isteminin kabulüne,

2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Kullanılmayan... -TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalıya iadesine,

4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

5.Kesin olarak 11/06/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Uyuşmazlık konusu olayda açılan davanın, iptal kararı üzerine açılan tam yargı davası olduğu, tazminata esas teşkil eden ... İdare Mahkemesi'nin E:... , K:... sayılı iptal kararının 27.02.2019 tarihinde kanun yollarından geçerek kesinleştiği, bu kararda 23/05/2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunundan da bahsedilerek iptal kararı verildiğinden, yargı kararının uygulaması niteliğinde olan kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.