27. Hukuk Dairesi
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/1207
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 13/09/2022
NUMARASI : 2020/422 E-2022/697 K
DAVACI
VEKİLİ
DAVALI
DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine yapılan incelemede; GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili; davalı idare ile müvekkili arasında imzalanan 31.10.2014 tarihli ... ... Ocağında iş artışlarıyla birlikte toplam 121.197.617 ton dekapaj işine ait sözleşme imzalandığını, müvekkilinin 13.09.2019 tarihinde dava dilekçesi ekinde ibraz edilen dilekçe ile sözleşmenin ihale ilam tarihi olan 02.07.2014 tarihinde yürürlükte olan 07.06.2014 tarih ve 29023 sayı ile Resmi Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41. maddesi kapsamında geçici kabul işlemlerinin başlatılması için ... Bor İşletme Müdürlüğü'ne müracaat edildiğini, müracaat sonucunda Yapım İşleri Genel Şartnamesi 41. madde 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca geçici kabul komisyonu oluşturulduğunu ve 09/10/2019-10/10/2019 tarihlerinde çalışma sahasında incelemelerde bulunulduğunu, 15.10.2019 tarih ve 46200116-755.06.01-E.42972 sayılı yazı ile verilen cevapta özetle işin kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanmadığının, bu haliyle geçici kabule uygun bulunmadığından bahisle taraflarca imzalanan sözleşmenin 25/1 maddesi uyarınca 15.09.2019 tarihinden itibaren 50 gün içerisinde işin geçici kabule hazır hale getirilmesi aksi halde sözleşmenin 25/3maddesi uyarınca işlem tesis edileceğinin müvekkiline bildirildiğini, neticeden müvekkili şirketin hakedişinden haksız ve usulsüz kesinti yapılarak, bu kısman müvekkili şirkete ödenmediğini, davalı idarenin söz konusu yazılı bildirimine karşı 23/10/2019 tarih ve BİG-2019/10-005 sayılı dilekçe ile itiraz edildiğini, davalı idare tarafından işlem tesis edilirken Yapım İşleri Genel Şartnamesinde düzenlenen usullere riayet edilmediğini, dolayısıyla davaya konu kesintinin hukuki dayanağının bulunmadığını, müvekkilinin geçici kabul işlemlerinin yapılmasını talep etmişse de, idare nezdinde kurulan komisyon tarafından Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41.2., 3. ve 5. maddesi kapsamında düzenlenen amir hükme aykırı olarak, bir davetiye dahi gönderilmeksizin işlemler gerçekleştirildiğini, oysaki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41.madde hükmü kapsamında gerçekleştirilecek işlemler sırasında yüklenici veya vekilinin hazır bulunması gerektiğinin son derece ... şekilde düzenlendiğini ve müvekkili şirket veya vekilleri hazır bulunmaksızın gerçekleştirilen işlemlerinin geçerli olamayacağının izahtan vareste olduğunu, yine yapılan işlemin YİGŞ'de tarif edilen usule uyulmadan yapıldığı, 41.2. maddede belirtilen ön inceleme tutanağı hazırlanmadan doğrudan komisyon kurulduğunu ve yine tarif edilen sürece uyulmadan işlem tesis edildiğini, yine tutanağın tutulma usulünün ... Genel Müdürlüğü Dekapaj İşleri Yönergesine de aykırı olduğunu, ilgili tutanağın davalı idare tarafından müvekkiline ibraz edilmediğinden işbu tutanağa ilişkin itiraz vb tüm yasal haklarının saklı tutulduğunu, davalı tarafından eksik olduğu iddia edilen işin, sözleşme ile kararlaştırılan işin genelinin %1’inden bile az olmasına karşın, müvekkili şirkete cezai işlem uygulanması ve kesinti yapılmasının yasaya ve hakkaniyete aykırı olduğunu, idarenin 15.10.2019 tarih ve 46200116-755.06.01-E.42972 sayılı yazısı ve eki niteliğindeki tutanakta, 119.805.026,90 ton iş yapıldığı ve 1.392.590.10 ton eksik iş olduğu belirtilmişse de, eksik olduğu iddia edilen iş toplamının işin %1’inden dahi az bir kısım olduğunu, idarenin müvekkili şirketin başvurusu karşısında 41. maddede sayılan usule uygun olarak kabul komisyonu oluşturulmaksızın birtakım işlemler gerçekleştirdiğini ve bu işlemlerin de genel şartname ve teknik yönergeye aykırı olması sebebiyle geçersiz olduğunu, idarenin 15.10.2019 tarih ve 46200116-755.06.01-E.42972 sayılı yazısı kapsamında -usulüne uygun oluşturulmamış olan- komisyon tarafından düzenlenen bir kısım tutanak dayanak gösterilerek sahanın kuzey-kuzeydoğusunda +60, -10 kotlarında kazı yapılması gereken kotlar olduğu, yaklaşık 810.815,06 m³ kazı yapılması gerektiği, işin yapılmaya devam ettiği ve 478.069,90 ton iş kaldığı, -sahanın kuzey-kuzeydoğusunda +20, -10 kotlarında kazı yapılması gereken basamaklar olduğu, yaklaşık 281.216.30 m³ kazı yapılması gerektiği belirtilmişse de, söz konusu tutanağın müvekkiline gönderilmediğinden, aleyhe olan hususlara itiraz edildiğini, bununla birlikte hali hazırda usulüne uygun olarak kurulmamış olan bir komisyon tarafından hangi usulle ve hangi teknik gerekçelerle elde edildiği anlaşılamayan tutanağın bu yönüyle de kabulünün mümkün olmadığını, kesinlikle kabul anlamına gelmemek şartıyla bir an için tespitlerin doğru olduğu varsayımında dahi, yapılması gereken iş toplamının yalnızca 2.151.876,30 ton olduğu, bunun ise sözleşmenin yalnızca ve yalnızca %1,7‘lik kısmına tekabül ettiğinin görüleceğini, kaldı ki, tespit tutanağının düzenlendiği 10.10.2019 tarihinden sonra da sahada çalışma yapıldığının idarece bilindiğini ve 15.10.2019 tarihli yazıda belirtilen rakamların somut durumu yansıtmadığını, davalı idare tarafından işin eksik/ kusurlu olduğundan bahisle "işin kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanmadığı" gerekçesi ile bu haliyle geçici kabul işlemlerinin gerçekleştirilemeyeceği bildiriminin kabulünün mümkün olmadığını, yapılacak inceleme sonucunda tespit edileceği üzere, sahada yapılan tüm çalışmaların, davalı idarenin teknik nezaretçileri ve yapı denetim görevlileri tarafından an be an kontrol edildiğini, iş programı kapsamında ve davalı idarenin talimatları doğrultusunda ve talimatlara uygun olarak gerçekleştirildiğini, ihale ile alınan bir işin yüklenicisinin iş sahibi idarenin talimat ve denetimlerine aykırı şekilde faaliyet göstermiş olması iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, zira davalı idare tarafından son ana kadar "kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmadığına" ilişkin bir inceleme ve tespit yapılmamış olması karşısında, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14. ve 24. maddelerine aykırı olarak davalı idarenin talimat ve denetimi altında sürdürülen faaliyetlere ilişkin hiçbir inceleme vb yapılmaksızın ve tutanak tutulmaksızın geçici kabul başvurusu sonrasında eksik/ kusurlu iş olduğundan bahisle geçici kabul işlemlerinin gerçekleştirilmemiş olması ve müvekkili şirkete eksikliklerin tamamlanması için ek süre yerine cezalı süre verilmesinin sözleşmeye, yönergeye ve teknik şartnameye aykırılık teşkil ettiğini, yine taraflarca imza altına alınan sözleşmeye göre yürürlükte olan 07.06.2014 tarih 29023 sayı ile değişik resmi gazetede yayımlanan Yapım İşleri Genel Şartnamesi 41. madde hükümlerince oluşturulan geçici kabul komisyonunun işin geçici kabule uygun değildir deme yetkisinin/ görevinin olmadığını, madde hükmünde "Kabul komisyonun oluşturulması ve işyerlerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksiklikler aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmalıdır." denilmekle, kabul komisyonun oluşturulmuş olmasının yapı denetim görevlilerince işin bizatihi geçici kabule hazır olduğunun kanıtı olduğunu, devamında ise "Kabul komisyonu, gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceler." hükmünün bulunduğunu, YİGŞ'ne göre öncelikle eksikliklerin giderilmesi için süre verilmesi gerektiğini, buna göre yapılacak işlemin cezasız süre vermek olması gerekirken, YİGŞ'nin amir hüküm gözetilmeksizin doğrudan sözleşmenin 25.1. maddesinin uygulanmasına hukuken imkan bulunmadığını, yine sözleşmenin ‘Sözleşme Ekleri’ başlıklı 8.1. maddesinde “Sözleşme, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütündür. İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, Sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.” hükmünün bulunduğunu, devamında ise öncelikli olarak esas alınması gereken metnin Yapım İşleri Genel Şartnamesi olduğunu, dolayısıyla geçici kabul işlemlerinin gerçekleştirilmesinde öncelikle şartnamede belirtilen usul ve esasların dikkate alınması gerektiği hususunda taraflarca mutabık kalındığını, 15.09.2019 tarihine kadar tamamlanan iş miktarı tonaj oranı (%98,85) ve proje tamamlanma hacim oranı (%98,53) bu bentte belirtilen kriterleri karşılamakta olup, yine aynı şekilde işin idareye teslimine ve bitirilen kısmın idarece kullanılmasına engel bir durum bulunmadığını, iş güvenliği açısından da herhangi bir sıkıntılı durum olmadığından ve davalı idarece bu hususta bir tespit ve bildirim de bulunmadığına göre müvekkili şirkete Yapım İşleri Genel Şartnamesi kapsamında cezasız ek süre verilmesi gerekirken, sözleşmenin 25.1. maddesi uyarınca cezalı süre verilmiş olmasının usule aykırılık teşkil ettiğini, sözleşmeye konu işin %98’inden fazlası tamamlanmış olup, bu kısım teslime hazır olmasına rağmen davalı idare tarafında sözleşmeye ve teknik şartnameye aykırı olarak tamamlanan kısmının dahi teslim alınmamasının sözleşmeye, şartnameye ve yönergeye aykırı olduğunu, mezkur işin, kısmen teslim alınmaya uygun işlerden olup, özellikle yönergenin 22. maddesi, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve sözleşme gereğince işin kısmen teslim alınmasının mümkün olduğunu, şayet idarece işin belirli kısımlarında eksik olduğu değerlendirilecek ise o halde işin tamamlanmış kısmının (tutanaktaki aleyhe hususların itirazlarımız baki kalmak kaydıyla tutanağın doğru olduğu varsayımında dahi) %98.53’ün üzerinde olduğu anlaşıldığına göre de, bu kısmın teslim alınması gerektiğini, davalı idare tarafından, kısmen teslim alınacak işin %1.4'lük kısmının tamamlanmadığı gerekçesi ile teslim alınmamasının yönergeye, sözleşmeye ve Yapım İşleri Genel Şartnamesine açıkça aykırı olduğunu, davalı idare tarafından işin tamamlanan ve teslime hazır hale getirilen kısımları da dahil edilerek cezai işlem uygulanmasının hukuki dayanağının bulunmadığını, her ne kadar davalı idare tarafından 15.10.2019 tarih ve 46200116-755.06.01-E.42972 sayılı yazı ile sözleşmenin 25.1. maddesine göre işlem tesis edileceği bildirilmişse de, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 41.maddesi kapsamında açıkça düzenlenmiş olan usuli işlemler yerine getirilmeden sözleşmenin 25.1. maddesine göre işlem tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bir an için sözleşmenin 25.1. maddesi uyarınca işlem yapılabileceği varsayımında dahi Yönergenin 22. maddesi gereğince kısmen geçici kabul yapılması ve sözleşmenin 25.6. maddesi uyarınca yalnızca geciken kısım sözleşme bedeli üzerinden ceza tesis edilmesi gerektiğinin de ortada olup, idarenin işin tamamlanan kısımları da dahil olmak üzere tamamına yönelik olarak sözleşmenin 25.1. maddesi uyarınca işlem tesis etmesinin bu yönüyle de yasal olmadığını, zira işin bir dekapaj işi olup, bir tesisten ya da yapıdan bahsedilecek olsa belki işin tamamının bitirilmiş olmasının arandığından söz edilebileceğini ancak davaya konu işin bir dekapaj işi olduğundan böyle bir gerekçeye davalı idarenin sığınmasının da mümkün olmadığını, davalının işlemine dayanak alınan hakediş faaliyet raporu hatalı olup, yasal süresi içiresinde hakediş raporuna ilişkin talep ve itirazlarının olduğunu, davalı idarenin itiraza konu yazısındaki taleplerinden dönülmesi ve sözleşme ve mevzuata uygun işlem tesis edilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41.maddesinde tarif edilen usul ve sürelere riayet edilmek suretiyle müvekkiline cezasız ek süre tayin edilmesi gerektiğini, buna karşılık davalı tarafından hazırlanan 04.11.2019 tarihli 56 nolu hakediş faaliyet raporunun Ekim 2019 (Son Hakediş) - (01.10.2019-21.10.2019 tarihleri arası dönem) hakediş faaliyet raporunda “Diğer Cezalar (Proje Dışı Çalışma Cezası, KDV dahil)” başlıklı 11.bölüm kapsamında müvekkili hakedişinden 2.681.910.00 TL kesinti yapılmak istendiğinin bildirildiğini, davalının işbu hakediş faaliyet raporuna karşı 11.11.2019 tarih ve BİG2019/11-0005 sayılı dilekçeleri ile yasal süresi içerisinde itirazlarını ve bir kısım düzeltme taleplerini ileri sürdüklerini ancak davalı idarenin tüm itirazlara rağmen müvekkili şirketin hakedişinden haksız kesintiye gittiğini ve bu bedelin de halen ödenmediğini belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili şirketten yapılan haksız kesintinin şimdilik 10.000,00 TL’sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; müvekkili ile davacı yüklenici arasında imzalanan sözleşme hükümlerine göre yürütülen ... Bor İşletme Müdürlüğü ... ... Ocağında 115.500.000 ton Dekapaj Yapım İşinin yürütümü sırasında; ihale yetkilisi tarafından yapılan proje revizyonlarıyla toplam 5.697.617 ton iş artışı yapılması ve bu kapsamda 220 (iki yüz yirmi) gün ilave süre verilmesinin, yüklenici firmanın 18.01.2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7161 sayılı "Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile 05.01.2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa eklenen Geçici Madde 4: "Sözleşmelerin Tasfiyesi veya Devri" hükmü kapsamında yapmış olduğu talep doğrultusunda 27.03.2019 tarih ve 756/11 sayılı Yönetim Kurulu kararına ve Bakanlığımızın 25.06.2019 tarih ve 12804 sayılı yazısı ekindeki Hazine ve Maliye Bakanlığının Sözleşme Görüşleri Listesinde 3473 SGB dosya numarası ile 100 gün cezasız süre uzatımı verilmesinin uygun görüldüğüne dair uygulamaya esas görüşüne istinaden, müvekkilinin yönetim kurulu tarafından 31.07.2019 tarih ve 776/8 sayılı karar ile 100 takvim günü cezasız ilave süre verilmesine karar verildiğini, Teknik Şartname'nin ihalenin konusu başlıklı 1.maddesinde 115.500.000 ton dekapaj yapım işinin tamamının 1.400 (bindörtyüz) takvim günü sonu itibariyle tamamlanmasının esas olduğu belirtilen dekapaj yapım işi sözleşmesinde "İşe başlama ve bitirme tarihi başlıklı 9.2 maddesinde “yüklenici taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 1.400 (bindörtyüz) içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır.", "Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi başlıklı 25.2 maddesinde "Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için sözleşme bedelinin % 0,03 (onbindeüç) oranında gecikme cezası uygulanır.", "Kabuller ile ilgili ek hükümler başlıklı 33.4 maddesinde "1) Yüklenici tarafından yapılan işin miktarı, elektronik kantarlarda tartılarak ton birimi üzerinden belirleneceğinden; geçici, kısmi ve kesin kabule esas yapılan iş miktarlarının tespitinde kantar tartım değerleri esas alınacaktır. Geçici, kısmi ve kesin kabule esas topoğrafik ölçümler, kabul tarihine kadar söz konusu döneme ait proje sınırları dahilinde yapılan tüm faaliyeti içerecek şekilde kümülatif olarak yapılacaktır. Geçici, kısmi ve kesin kabule esas topoğrafik ölçümler ile yüklenici tarafından yapılan işin projesine uygun olup olmadığı ve proje sınırları içinde yapılıp yapılmadığı hususunun da tespiti yapılacaktır.", "Cezalar" başlıklı 33.7 maddesinde ise "33.7.1 Tek bir etap (kısım) halinde yapılması öngörülen toplam 115.500.000 ton dekapaj işi sözleşmenin ilgili maddelerinde ve teknik şartnamenin Madde 26 işin süresi ve kısımları maddesinde belirtilen bitirme süreleri dahilinde tamamlanamaması durumunda gecikilen her takvim günü için teknik şartname, sözleşme ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen hususlar çerçevesinde sözleşme bedelinin %0,03 ü (onbinde üçü) oranında gecikme cezası uygulanacaktır." hükümlerinin yer aldığını, dekapaj yapım işinin verilen 320 günlük süre uzatımı ile birlikte 1.720 takvim günü olan süresinin, 15.09.2019 tarihinde sona erdiğini, dekapaj yapım işinin, kantar verilerine göre 15.09.2019 (dahil) tarihi itibariyle fiilen 119.805.026,90 ton dekapaj işi yapıldığını, dekapaj yapım işinin yüklenicisi davacının 13.09.2019 tarih ve BİG.2019/09-0004 sayılı dilekçesi ile (belgenet kaydı E.40977) geçici kabul işlemlerinin başlaması talebinde bulunduğunu, davacının dilekçesi kapsamında, Yapım İşleri Genel Şartnamesi geçici kabul 41.2.b maddesi kapsamındaki ön incelemede, yapılan topoğrafik ölçüm, hacim hesabı ve kantar verilerine göre, süresi 15.09.2019 tarihinde sona eren 115.500.000 ton (proje değişikliği ve iş artışı ile birlikte 121.197.617 ton) dekapaj yapım işi ile ilgili olarak söz konusu tarih itibarıyla ... ocağın kuzey, kuzey doğusunda fiili çalışma basamaklarının proje kotlarına oturtulması için yaklaşık 810.815,06 m³ kazı yapılması gerektiği, kantar verilerine göre 119.805.026,90 ton dekapaj işi yapıldığı, 1.392.590,90 ton eksik iş miktarının olduğu, fiili durum haritasına göre de kuzey, kuzey doğusunda +50, -10 kotlarında kazı yapılması gereken basamaklar olduğu tespit edilerek, işin devam ettiğinin belirlendiğini ve söz konusu durum ile ilgili olarak yüklenici vekili şantiye şefinin de hazır olduğu ve imza altına aldığı ön inceleme tutanağı düzenlenerek, işin geçici kabule uygun olmadığının tespit edildiğini, bu tespit ile birlikte, dekapaj yapım işi ile ilgili olarak tespit edilen eksik işlerin 31.10.2019 tarihine kadar bitirilebileceği öngörüsüyle Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41.4 maddesindeki “Kabul komisyonunun oluşturulması ve işyerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksiklikler, aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmalıdır.” hükmü kapsamında; işin sözleşme bedelinden eksik kalan kısmıyla ilgili yapılan değerlendirmede sadece işin yüzdesel gerçekleşmesi çerçevesinde değerlendirmesinin yapıldığını ve kabule ilişkin genel hususların gözden kaçırılarak, kontrol teşkilatı tarafından geçici kabul teklif belgesi düzenlenerek müvekkili idareye bildirildiğini, ... ... Ocağı kantar tartım ölçümlü 115.500.000 ton dekapaj yapım işinin yürütümü için ihale yetkilisi makam tarafından yetkilendirilen ... Bor İşletme Müdürlüğü'nün 02.10.2019 tarih ve E38820 sayılı yazısı ile düzenlenen geçici kabul teklif belgesine istinaden söz konusu dekapaj yapım işinin geçici kabul işlemlerinin yapılmasını teminen Geçici Kabul Komisyonu oluşturulduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi Geçici Kabul 41.(5) madde hükmü kapsamında ... ... Ocağında 09-10.10.2019 tarihlerinde yüklenici vekili ve yetkilileriyle birlikte gereken incelemeler yapıldığını ve yapılan incelemede dekapaj faaliyetlerinin işin bitim tarihinden sonra da devam ettiğinin tespit edildiğini, dekapaj yapım işinin kabule uygun olup olmadığı hususunda inceleme yapılan 09-10.10.2019 tarihlerinde, işin son durumunun tespiti amacıyla topoğrafik ölçüm yapılarak, projenin fiili durumu, hacim hesabı ve kantar verilerine göre yapılan fiili iş miktarının belirlendiğini ve saha inceleme çalışması ile ilgili tutanak tanzim edildiğini, söz konusu tutanakta, Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği çerçevesinde görevlendirilen Komisyon tarafından Yapım İşleri Genel Şartnamesi Geçici Kabul 41. maddesi hükümlerine göre inceleme ve kontrolü yapılan, halen devam eden 115.500.000 ton (proje değişikliği ve iş artışı ile birlikte 121.197.617 ton) dekapaj yapım işinin, inceleme tarihi itibarıyla, projesine göre ... ocağın kuzey-kuzey doğusunda -10 ile +20 kotlarındaki çalışma basamaklarında yapılması gereken uygulama kaldığı, kantardan geçen toplam iş miktarının eksik olduğu, işin kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanmadığı bu haliyle geçici kabulünün yapılmasının ve idareye tesliminin uygun bulunmadığı tespit edilerek, geçici kabul komisyonu tarafından işin geçici kabule uygun bulunmadığını, sözleşmenin 25.1 maddesi hükmüne göre, yüklenici firmaya yazı yazılarak işi tamamlaması için cezalı 50 takvim günü süre verildiğini, eksik kalan kısımlarının tamamlanması sonrasında davacı tarafından 21.10.2019 tarih ve BİG.2019/10-0005 sayılı (belgenet kaydı E.49365) geçici kabul işlemlerinin başlaması hakkındaki dilekçesine istinaden, kontrol teşkilatı tarafından yapılan incelemeler sonucu 24.10.2019 tarih ve E.44772 sayılı yazı ve Geçici Kabul Teklif Belgesi ile oluşturulması istenen geçici kabul komisyonunun, İşletme Müdürlüğü tarafından belirlenen üyeler ve üretim ve koordinasyon dairesi başkanlığından gelen üyelerin katılımıyla tamamlanarak çalışmalara başlanıldığını, yapılan incelemeler sonucunda komisyon tarafından işin geçici kabulünün yapılarak, geçici kabul itibar tarihi 21.10.2019 olmak üzere, Yapım İşleri Geçici Kabul Tutanağı düzenlendiğini, 01.11.2019 tarihinde idarenin onayına sunulduğunu ve aynı tarih itibarıyla onaylandığını, sonuç olarak sözleşme ve eklerine uygun, idareye teslimine ve kullanılmasına ve/ veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte, teknik gereklere, kullanım standartlarına uygun olarak tamamlanması şartlarına bağlı olduğunu, işin bitirilmesi gereken en geç tarih olan 15.09.2019 kantar verilerine göre; 119.805.026,90 ton dekapaj işi yapıldığını, 1.392.590,90 ton eksik iş miktarının olduğunu, dekapaj faaliyetlerinin devam ettiğini, Geçici Kabul Komisyonun inceleme yaptığını ve 09-10.10.2019 tarihine kadar yapılan 914.521 ton dekapaj işinin bitim tarihi olan 15.09.2019 tarihi itibariyle idareye teslimini engel teşkil ettiğini, bu hususun yüklenici ile birlikte tespit edildiğini, gerekli topoğrafik ölçüm verilerinin ve kantar tonaj verilerinin belgelendirildiğini, projesine göre tamamlanamayan dekapaj basamaklarının olduğunu, +20, +10, 0, -10 basamaklarında projenin oluşturulmadığını, neticede Yapım İşleri Kabul ve Muayene Yönetmeliği Geçici kabul tutanağının düzenlenmesi başlıklı 7.maddesinin c bendi “Komisyon, yapmış olduğu inceleme ve muayene sonucunda işi geçici kabule hazır bulmadığı takdirde, durumu bir tutanakla tespit eder ve idareye bildirir. Bu durumda geçici kabul yapılmamış sayılır.” hükmü kapsamında sözleşmenin 33.4 "Kabuller ile ilgili ek hükümler" başlıklı maddesinde belirtilen geçici kabule esas kantardan geçen toplam iş miktarının eksik olduğunu, işin kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun tamamlanmadığını, bu haliyle geçici kabulünün yapılmasının uygun bulunmadığının tutanak altına alınarak idareye bildirildiğini, 21.10.2019 tarihinde dekapaj yapım işinin geçici kabulünün yapıldığını, geçici kabulünün yapılmasının akabinde düzenlenen son hakedişte, sözleşmenin ilgili hükümleri çerçevesinde gecikme cezası uygulandığını, müvekkilinin işlem tesis edilirken Yapım İşleri Genel Şartnamesinde düzenlenen usullere tam olarak riayet ettiğini, davacı tarafça her ne kadar işin neredeyse tamamının bitirildiğini iddia edilse de, işin bitirilme tarihi olan 15.09.2019 tarihinden sonra 1.392.590,10 ton dekapaj işi yapıldığını ve işin davacı tarafından süresinde tamamlanmadığını, işin süresinde tamamlanmayan kısımları için gecikme cezası uygulanacağının hükme bağlandığını, geçici kabul komisyonunun işi geçici kabule uygun bulup bulmama yetkisinin bulunduğunu, söz konusu incelemenin yüklenici olmadan gerçekleştirildiği ifadesi gerçeklerle örtüşmemekte olup, ... ... Ocağında 09-10.10.2019 tarihlerinde yüklenici vekili ve yetkilileriyle birlikte gereken incelemelerin yapıldığını, sözleşme ve eklerine göre işin projesinin tek etap olarak idareye tesliminin gerektiğini, gecikme cezasının sözleşme bedelinin %0,03'ü oranında kesilmesi gerektiğinin sözleşmede açıkça belirlenmiş olup, müvekkilinin kısım kısım kabul yapma ve cezayı buna göre azaltma gibi bir yetkisinin de söz konusu olamayacağını, dava dilekçesinin sonuç ve istem kısmında temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile kesilen cezanın iadesi talep edildiğini ancak müvekkili kurum işleminin sözleşme hükümlerine, usul ve yasaya uygun olduğundan herhangi bir borcunun bulunmadığını, dolayısıyla faiz taleplerinin de yersiz olduğunu, bu talebin tamamına itiraz ettiklerini, kesinlikle davayı ve davacının talebini kabul anlamında olmamak kaydı ile bir an için faize hükmedilmesinin uygun olduğu kabulünde ise ancak dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilebileceğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 41.maddesinde, müstakil kullanıma elverişli kısımlar için kısmi kabul yapılabileceğine ilişkin bir düzenleme, sözleşmenin 33.4 maddesinin 2. Fıkrasında ''İdare gerekli gördüğü takdirde işin bir kısmını teslim almaya yetkilidir'' şeklinde bir düzenleme bulunmakta ise de, komisyon incelemelerinde eksik olan kısım bitmeden teslim alınmayacağının kararlaştırıldığı, alınan bilirkişi raporlarına göre de işin bir bütün olarak kabul edilmesi gerektiği, kısmi kabulün hukuki ve teknik yönden mümkün olmayacağı, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 41/(4) maddesindeki ''kullanılmasına/işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmalıdır'' şartının gerçekleşmediği, eksik ve ayıplı işlerin tamamlanmasının güvenlik için tehlike oluşturduğu, eksik iş nevinin kazı esaslı olduğu, yamaç üzerine yapılan basamak kazası esnasında taş düşmesi toprak kayması gibi güvenliği tehdit edecek durumların oluşacağı, eksik işler için sahada çalışacak iş makinelerinin ocağın büyük bir alanının kullanımına engel olacağı, drenaj kanalları açılmadığından basamak yollarının giriş çıkışlarının kullanılmayacak durumda olması nedeniyle bu durumların kullanıma ve işletilmeye de engel olduğundan, kısmi geçici kabulün mümkün olmadığı, bilirkişi incelemelerinin teknik ve mevzuat bakımından yeterli ve yerinde olduğu, cezasız ek süre verilmesi gerekmediği, (eksik kalan kısım için sadece eksik kalan kısma tekabül eden sözleşme bedeli üzerinden hesaplama yapılması talebi sözleşmeye uygun olmadığından mahkemece kabul görmemiştir.) sözleşme hükümleri uygulanarak gecikilen 15/09/2019- 21/10/2019 tarihleri arasında geçen 36 gün için sözleşme bedeli üzerinden %0,03 (onbinde üç) oranında (248.325.000 x 36 x (3/10000)) 2.681.910,00 TL ceza tatbikinin yerinde olduğu gerekçesiyle, davacının 56.hakedişinde yer alan gecikme cezasının usulünce belirlendiği kabul edilerek, davacının fazlaya dair haklarını saklı tutarak 10.000 TL üzerinden açtığı davanın (kısmi dava) reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf başvurusunda; işbu dava ile müvekkili şirketin 31.10.2014 tarihli sözleşme kapsamında yüklenicisi olduğu, ... ... Ocağında iş artışlarıyla birlikte toplam 121.197.617 ton dekapaj işinde, müvekkili şirkete işin geciktiğinden ve sözleşmeye uygun tamamlanmadığı gerekçesi ile kesilen 2.681.910.00 TL para cezasının; sözleşmeye, Yapım İşleri Genel Şartnamesine ve hak ve nefasete uygun olmadığı, cezanın hatalı tatbik edildiği, usule uyulmadığı gerekçeleri ile yapılan kesintinin müvekkili şirkete ödenmesinin talep edildiğini, mahkemece yapılan yargılamada itirazlı bilirkişi raporlarına itibar edilerek davanın reddine karar verildiğini, karara dayanak yapılan bilirkişi raporlarına karşı sunulan itiraz dilekçelerinde de izahı yapıldığı üzere bilirkişi raporunda ve gerekçeli kararda temel olarak düşülen yanılgının; davalı idarenin, taraflar arasındaki sözleşmenin 25.1. maddesi uyarınca cezalı süre verdiğini, yani verdiği süre için de ceza uyguladığını, oysa sözleşme incelendiğinde, gecikme halinde uygulanacak hükmün Yapım İşleri Genel Şartnamesi olduğunu, YİGŞ’nin 41. maddesinin uygulanması gerektiğini, YİGŞ’nin sözleşmeye nazaran uygulanması gerekli üst metin olduğunu ve bu durumun hem mahkeme hem de bilirkişilerce göz ardı edildiğini, dosya kapsamındaki yazılı ve sözlü itirazlarında Yapım İşleri Genel Şartnamesi dikkate alınmadan yapılan hesaplamaların ve bu yönde alınan bilirkişi raporlarının daha baştan uyuşmazlığı anlamak ve çözmekten uzak olduğunu, bu raporları dayanak alan yani uyuşmazlıkta uygulanacak yasal metni hatalı değerlendirerek hesap yapan raporları dayanak alan mahkemenin de doğal olarak hatalı karar verdiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, sözleşmeye göre öncelikle müracaat edilecek sözleşme dokümanı olup, kararda ve dayanak raporlarda bu durumun göz ardı edildiğini, sözleşmenin ‘Sözleşme Ekleri’ başlıklı 8.1. maddesinde de belirtildiği üzere; “Sözleşme, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütündür. İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.”, 8.2.1.maddesinde ise ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sırasının;
1.Yapım İşleri Genel Şartnamesi, 2. İdari Şartname, 3. Sözleşme Tasarısı, 4. Birim Fiyat Tarifleri ve Cetveli, 5. Mahal Listesi, 6. Özel Teknik Şartname, 7. Genel Teknik Şartneme, 8. Ön/ Kesin Projeler, 9. Açıklamalar (varsa), 10. Diğer Ekler olmakla, öncelikli olarak esas alınması gereken metnin Yapım İşleri Genel Şartnamesi olduğunu, dolayısıyla geçici kabul işlemlerinin gerçekleştirilmesinde öncelikle şartnamede belirtilen usul ve esasların dikkate alınması gerektiği hususunda taraflarca mutabık kalındığını, idarece işlem tesis edilirken, öncelikle şartnamenin bu hükmü dikkate alınarak işlem tesis edilmesi gerektiğini ve müvekkili şirkete ek süre (cezasız) verilmesi gerektiğini, bundan sonra iş cezasız sürede tamamlanmazsa işlem tesis edilmesi gerektiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde kurumların, tarafların, sözleşmelerinin uymak zorunda olduğu, Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren bir üst metin olmakla, sözleşmenin "Cezalar" başlıklı 33.7. maddesinde dahi cezanın Yapım işleri Genel Şartnamesi'ndeki usuller çerçevesinde uygulanacağının yazılı olduğunu, kararda da bu hükme yer verildiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin uyuşmazlığa uygulanması halinde 41.madde (5) fıkrasına göre yapılabilecek şeyler 3 bentte karara bağlandığını, şartnamede belirlenen işlemler sırasıyla; a) "Kabul komisyonu, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse; gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenler ve bunların giderilmesi için gerekli süreyi tespit eder. Belirlenen süre sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu, yapı denetim görevlisi tarafında düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir ve idareye iletilir..." denilerek, varsa tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için cezasız bir süre süre verilmesinin, b) "Kabul komisyonun tespit ettiği eksiklikler, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmezse (yani a fıkrasında verilen süre sonunda) bu sürenin bitiminden sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gün için, giderilecek eksikliklerin durumuna göre sözleşmesinde günlük gecikme cezası olarak yazılan miktarın belli bir oranda günlük ceza uygulanır ve geçici kabul tarihi kusur ve eksikliklerin giderilmesi tarihine ertelenir. Ancak gecikme 30 günü geçtiği takdirde idare, yüklenici hesabına eksikliklerin giderilmesini kendisi yaptırabilir. Bu takdirde eksiklikler tamamlayıncaya kadar ceza uygulaması devam eder ve kabul tarihi ertelenir." hükmü ile de öncelikle yapılacak işlemin (a) bendi uyarınca cezasız süre vermek olması gerekirken, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin amir hükmü gözetilmeksizin doğrudan sözleşmenin 25.1. ve 25.3. maddesinin uygulanmasına hukuken imkan bulunmadığını, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 41/5 maddesine göre uygulama yapılması gerekirken, davalı idarenin sözleşmenin 25. maddesine göre işlem tesis etmesinin hatalı olduğunu, bilirkişilerce ve mahkemece bu hususun göz önüne alınmadığını, verilen kararın açıkça usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, sadece ceza tatbiki değil, öncesinde yapılan işlemlerin de Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olmadığını, bu yöndeki iddiaları hakkında rapor alınmadığını ve mahkemece araştırılmadığını/ denetlenmediğini, davalı idarenin daha en başından geçici kabul işlemlerini başlatma sürecinin ve usulünün mevzuata aykırı olduğunu, YİGŞ 41.2 maddesine göre ön inceleme tutanağı hazırlanmadan geçici kabul komisyonu kurulduğunu, davalı idare tarafından müvekkiline yazılan 15.10.2019 tarih ve 46200116-755.06.01-E.42972 sayılı yazısı kapsamında -usulüne uygun oluşturulmamış olan- komisyon tarafından düzenlenen tutanağın dayanak gösterilerek eksikliklerin olduğunun iddia edildiğini, usulüne uygun olarak kurulmamış olan bir komisyon tarafından hangi usulle ve hangi teknik gerekçelerle elde edildiği anlaşılamayan tutanağın bu yönüyle de kabulünün mümkün olmadığını, bununla birlikte -kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla- bir an için tespitlerin doğru olduğu varsayımında dahi, yapılması gereken iş toplamının yalnızca 2.151.876,30 ton olduğunun, bunun ise sözleşmenin yalnızca ve yalnızca %1,7'lik kısmına tekabül ettiğinin görüleceğini, kaldı ki, tespit tutanağının düzenlendiği 10.10.2019 tarihinden sonra da sahada çalışma yapıldığının idare tarafından bilinmekteyken, 15.10.2019 tarihli yazıda belirtilen rakamların somut durumu yansıtmadığını, zira aradan geçen 5 günlük sürede dekapaj gibi bir işte yüzbinlerce m³ toprağın taşınmış olabileceğinin işin doğasında var olan bir gerçek olduğunu, davalı idarenin mezkur yazıda belirttiği eksiğin bu kadar olmadığının anlaşılabileceğini, tutanakta "işin kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanmadığı" gerekçesinin de doğru olmadığını, dava dilekçesinde izahı yapılan bu durumun bilirkişi raporlarında tetkik edilmediği gibi mahkemece de dikkate alınmadığını, mezkur tutanakta, davalı idare tarafından işin eksik/ kusurlu olduğundan bahisle "işin kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanmadığı" gerekçesi ile bu haliyle geçici kabul işlemlerinin gerçekleştirilemeyeceği yönündeki gerekçesinin kabulünün mümkün olmadığını, sahada yapılan tüm çalışmaların, davalı idarenin teknik nezaretçileri ve yapı denetim görevlileri tarafından an be an kontrol edilmekte olduğunu, iş programı kapsamında ve davalı idarenin talimatları doğrultusunda ve talimatlara uygun olarak gerçekleştirilmediğini, ihale ile alınan bir işin yüklenicisinin, iş sahibi idarenin talimat ve denetimlerine aykırı şekilde faaliyet gösterdiği iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, zira davalı idare tarafından son ana kadar "kullanım standartlarına, sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmadığına" ilişkin bir inceleme ve tespit yapılmamış olması karşısında, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14. ve 24. maddelerine aykırı olarak davalı idarenin talimat ve denetimi altında sürdürülen faaliyetlere ilişkin hiçbir inceleme vb yapılmaksızın ve tutanak tutulmaksızın geçici kabul başvurusu sonrasında eksik/ kusurlu iş olduğundan bahisle geçici kabul işlemlerinin gerçekleştirilmemiş olmasının ve müvekkili şirkete eksikliklerin tamamlanması için cezalı süre verilmesinin sözleşmeye, yönergeye ve teknik şartnameye aykırılık teşkil ettiğini, geçici kabulün eksik işler olduğu gerekçesi ile yapılmamasının da Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne aykırılık teşkil etmekte olup, idarenin yaptığı işlemlerde kendisi ile çeliştiğini, imza altına alınan sözleşmeye göre yürürlükte olan 07.06.2014 tarih 29023 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri Genel Şartnamesi 41. madde hükümlerince oluşturulan geçici kabul komisyonunun işin geçici kabule uygun değildir deme yetkisi/ görevi olmadığını, YİGŞ'ye göre kabul komisyonun oluşturulmuş olmasının, yapı denetim görevlilerince işin bizatihi geçici kabule hazır olduğunun tespit edildiğinin kanıtı olduğunu, bu hususun konusunda uzman bilirkişilerce incelemeye tabi tutulmadığını ve incelenmeden, yapılan işlerin kusurlu olup olmadığı hakkında yalnızca idarenin tutanağına bağlı kalınarak ve keşif yapılmadan kurulan hükümün de hatalı olduğunu, iş niteliği gereği kısmi kabule uygun olmasına rağmen uygun olmadığı şeklindeki tespitin hatalı olup, sözleşme ile çeliştiğini, işin kısmen kabule uygun olduğu gibi, mevzuat ve sözleşmenin de kısmi kabule imkan tanıdığını, mahkemenin işin kısmi kabule uygun olmadığı şeklindeki hatalı bilirkişi tespitine uyup itirazlarını değerlendirmemesinin ve keşif icra edilmemesinin hatalı olduğunu, işin kısmi kabule uygun olması nedeni ile kısmi kabul yapılmış olsaydı, kalan ve yalnızca işin %1.15'lik kısmına tekabül eden eksik iş için (kabul anlamında olmamakla birlikte) ne kadarlık ceza tatbik edilmesi gerektiği taleplerine rağmen bilirkişi raporunda da bunun hesaplanmadığını, bilirkişi raporunda, sözleşmenin 33.7. "Cezalar" başlıklı maddesindeki tek bir etap halinde yapılması öngörülen ifadesinden yola çıkarak işin kısmi kabule uygun olmadığı yönünde değerlendirmede bulunmuşsa da, sözleşmenin 33.4. maddesinin 2.fıkrası ile işin kısmi tesliminin de yapılabileceğinin, işin bir bina, tesis vb. niteliğinde olmayıp dekapaj (toprak kaldırılması) işi olması nedeni ile niteliği itibariyle zaten kısmi kabule uygun olduğunun ve sözleşmede 115.500 ton olarak belirtilen bir etap işinin, daha sonra sözleşme miktarında artışa gidilerek 121.197.617 ton haline geldiğinin, dolayısıyla kendiliğinden 2. bir etap (kısım) işin ortaya çıktığının gözardı edildiğini, sözleşmenin 33.4. maddenin 1.fıkrasında işin niteliği gereği iş miktarının, ton birim üzerinden belirleneceğinin; geçici, kısmi ve kesin kabule esas miktarların kantar tespitiyle dikkate alınacağının, yine bunlara ek olarak Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "Kabul İşlemleri" başlıklı 41. maddesinin, 16.07.2011 tarih ve 27996 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren değişik 13.maddesi ile "Sözleşmesinde taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bu kısımları için, kısmi kabul yapılması öngörülmemekle birlikte, işin yürütülmesi sırasında önceden öngörülmeyen zorunlu nedenlerle ihtiyaç görülmesi durumunda…" denilerek, kısmi kabul yapılabileceğinin düzenlendiğini, sözleşme konusu işin %98,85’inden fazlasının tamamlanmış olduğunu ve işin de kısmi geçici kabule uygun olduğunu, sözleşmenin ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin de buna cevaz verdiği bir işte, toplam işin %1.15’lik kısmının eksik olduğu gerekçesi ile tüm sözleşme bedeli üzerinden ceza tatbik edilmiş olmasının hem işin niteliğine, hem hak ve nefasete, hayatın olağan akışına ve iyi niyet kaidelerine, sözleşme, şartname ve yönergeye de aykırı olduğunu, bir an için sözleşmenin 25.1. maddesi uyarınca işlem yapılabileceği varsayımında dahi Yönergenin 22.maddesi gereğince kısmen geçici kabul yapılması ve sözleşmenin 25.6. maddesi uyarınca yalnızca geciken kısım sözleşme bedeli üzerinden ceza tesis edilmesi gerektiğinin de ortada olduğunu, idarenin işin tamamlanan kısımları da dahil olmak üzere tamamına yönelik olarak sözleşmenin 25.1. maddesi uyarınca işlem tesis etmesinin bu yönüyle de yasal zemininin bulunmamakla birlikte, çok ... bir şekilde iyiniyet kaidelerine aykırı, idarenin kamu gücünü kullanarak yaptığı adil olmayan kötüniyetli bir işlemi olduğunu, bilirkişi raporunun mahkemenin 22.03.2022 tarihli ara kararına uygun düzenlenmediğini, ara kararda "tarafların rapora itirazlarını tek tek karşılayacak şekilde" rapor tanzim edilmesi istenilmesine rağmen mezkur raporun, önceki raporlara temel itirazları olan "muhterem heyetin açıkça yapım işleri genel şartnamesi uyarınca hesaplama yapması gerekirken bu hesabı yapmaktan ısrarla kaçındığı ve kendisini yargılama makamı yerine koyarak sözleşmeye göre hesaplama yapmakta ısrar ettiği." yönündeki itirazlarını karşılamadığını, bilirkişilerin itirazlarına rağmen, halen sözleşmeye göre hesaplama yaptığını ve sözleşmenin üzerinde öncelikle uygulanması gereken Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin göz ardı edilerek, önceki raporlarda düşülen hatada ısrar edildiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
1.Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 madde gereğince esastan reddine,
2.Harçlar Kanunu gereğince davacıdan alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
3.İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nun 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu ... olmak üzere 25/12/2024 tarihinde oy çokluğuyla ile karar verildi.
Başkan
(e-imzalıdır)
Üye
(e-imzalıdır)
Üye
(e-imzalıdır)
Katip
(e-imzalıdır)
MUHALEFET ŞERHİ
Davacı yüklenici vekili, müvekkili ile davalı iş sahibi ile arasındaki "... Genel Müdürlüğü ... Bor İşletme Müdürlüğü, ... Ocağında 115.500.000 Ton Dekapaj İşi'ne ait 31.10.2014 tarihli sözleşme bulunduğunu, sözleşme kapsamında düzenlenen 56 no'lu hakedişte davalı idare tarafından haksız olarak cezai şart kesintisi yapıldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin tahsili isteminde bulunmuş, davalı vekili ise, yapılan cezai şart kesintinin taraflar arasındaki sözleşmeye ve eklerine uygun olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuş, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin ‘Sözleşme Ekleri’ başlıklı 8.1. maddesinde “Sözleşme, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütündür, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.”, 8.2.maddesinde ise "İhale dokümanını oluşturan belgeler, 8.2.1 maddesinde ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında öncelik sırasının; 1. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, 2. İdari Şartname, 3. Sözleşme Tasarısı, 4. Birim Fiyat Tarifleri ve Cetveli, 5. Mahal Listesi, 6. Özel Teknik Şartname, 7. Genel Teknik Şartneme, 8. Ön/ Kesin Projeler, 9. Açıklamalar (varsa), 10. Diğer Ekler olduğu hususları düzenlenmiştir.
Somut olayda, dosya kapsamından ve tarafların kabulünden, taraflar arasında imzalanan 31.10.2014 tarihli sözleşme kapsamında davacı tarafça işin %95'inden fazlasının yapıldığı ve geçici kabul yapılması için idareye başvurulduğu, idarece işin %95'inden fazlasının yapılmasına rağmen sözleşmenin eki olan YİGŞ'nin 41/4 maddesi gereğince kusur ve eksikliklerin işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmadığı, aksine mevcut eksikliklerin işin kullanımına engel olduğu ve güvenlik tehlikesi bulunduğu gerekçesiyle, geçici kabulün yapılmadığı, işin bitirilmesi için 15.10.2019 tarihinde sözleşmenin 25/1 maddesine göre 50 gün süre verildiği, yüklenicinin işi tamamladığını belirterek geçici kabulün yapılması talebinde bulunması üzerine yapılan incelemede, işin tamamlandığı ve geçici kabul itibar tarihinin 21.10.2019 olarak kabul edilerek geçici kabulün yapıldığı, geçici kabulün 01.11.2019 tarihinde onaylandığı, bu nedenle işin tesilimi gereken 15/09/2019 tarihinde geçici kabul itibar tarihi olan 21/10/2019 tarihe kadar olan 36 gün gecikmesinin bulunduğu gerekçesiyle 56 no'lu hakedişten kesinti yapıldığı, davacının kesinti yapılan hakedişe sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39.maddesine uygun olarak ihtirazı kayıt koyduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 19.maddesinde, işin teslimi ve teslim alma şekil ve şartları ile kısmi kabul, geçici kabul ve kesin kabul işlemlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yapılacağı belirtilmiş olup, sözleşmenin 8.maddesi gereğince sözleşmenin eki olduğu anlaşılan ve öncelik sıralamasında sözleşme tasarısından önce uygulanması gerektiği belirtilen YİGŞ'nin 41.maddesinde geçici kabul işlemlerinin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, buna göre;
"Madde 41- (1) Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur.
(2) Yapılan işler, yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilir ve yapılan tespitler bir tutanağa bağlanır. Bu inceleme sırasında yüklenicinini veya vekilinin de hazır bulunması gereklidir. Yükleniciye yapılacak tebligata rağmen kendisi veya vekili gelmezse yapı denetim görevlisi bu incelemeyi tek taraflı olarak yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. Yapılan ön inceleme sonucunda;
a)İşin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığı ve kabul işlemlerinin yapılmasında bir engel bulunmadığı anlaşılırsa idare tarafından geçici kabul komisyonu oluşturulur,
b)İş kabule hazır değilse, eksik ve kusurlu işleri gösteren ön inceleme tutanağı, yapı denetim görevlisinin işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini tespit eden görüşleriyle birlikte en geç üç gün içerisinde idareye gönderilir.
(3) Yüklenici geçici kabul başvurusunda gecikmiş olursa veyahut işi süerisnde kabule elverişli duruma getirememişse; sözleşmeye göre işin bitmesi gereken tarihte yapı denetim görevlisi veya idarece görevlendirilecek iki eleman tarafından iş yerinde incelenerek o günkü durum bir tutanakla tespit edilir. Bu inceleme sırasında yüklenicinin veya vekilinin de hazır bulunması gereklidir. Yükleniciye yapılacak tebligata rağmen kendisi veya vekili gelmezse yapı denetim görevlisi veya idare bu incelemeyi tek taraflı olarak yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. İşte kusur ve eksikliklerin varlığı halinde bunların giderilmesi için belirlenen sürenin sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, aynı şekilde durum, yapı denetim görevlisi tarafından düzenlenecek bir tutunakla tespit edilir." hükmü yer almaktadır.
Somut olayda, davacı yüklenici tarafından işin geçici kabulünün yapılması için verilen dilekçe üzerine 41/1-b maddesi gereğince yapılan denetim sonucu 18.09.2019 tarihli tutanak tutulduğu, tutanakta işin kabule hazır olmadığı, eksik ve kusurlu işlerin gösterileek, işin geçici kabule hazır hale gelmesi için 30 günlük süre gerektiği hususunun belirtildiği, yine YİGŞ'nin 41/3 fıkrasının "İşte kusur ve eksikliklerin varlığı halinde bunların giderilmesi için belirlenen sürenin sonunda..." maddesi gereğince, yükleniciye kusur ve eksikliklerin giderilmesi için süre verilmesi gerektiği, verilen bu sürenin cezalı süre olduğuna ilişkin bir düzenlemenin de bulunmadığı hususu dikkate alındığında, davacı yükleniciye idare tarafından böyle bir sürenin verilmesi gerekirken, idarece yükleniciye böyle bir süre verilmediğinden, kesilen gecikme cezasının haksız olduğu, bu nedenle davanın kabulü gerektiğinden, istinaf talebinin kabulü ile hükmün kaldırılması ve HMK'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaati ile sayın çoğunluğun istinaf talebinin esastan reddine ilişkin görüşüne katılmıyorum.
Üye
(e-imzalıdır)
(e-imzalıdır)