20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; 13.06.2022 günü davalı ...'nın sevk ve idaresindeki ...plakalı aracın, müvekkili firmanın uzun dönem kiralama sözleşmesi ile kiraladığı ... plakalı park halindeki aracına dikkatsiz, tedbirsiz ve kusurlu olarak çarptığını, kaza sonucu müvekkili şirketin aracının muhtelif yerlerinden hasar gördüğünü ve trafiğe çıkmaya uygunsuz hale geldiğini, bahse konu kaza sonucu tarafların kendi aralarında Trafik Kaza Tespit Tutanağı tuttuğunu, davalının müvekkili şirketin park halindeki aracına çarptığı kaza tespit tutanağından açıkça anlaşıldığını, bahse konu kazaya ilişkin olarak SBM/TRAMER kaydında davalının asli kusurlu olduğu kayıt altına alındığını, diğer davalı araç sahibi de işleten sıfatına sahip olup aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğunu, somut olayda diğer davalı ... A.Ş.'nin araç maliki olup işleten sıfatına haiz olduğundan aracın sürücüsünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğunu, davalının kusuru nedeni ile müvekkiline ait aracın hasar görerek hareket kabiliyetini kaybetmesi sonucu müvekkili firmanın, müşterisini mağdur etmemek adına müşterisine başka bir kiralık aracını tahsis ettiğini, müşterisine başka bir araç tahsis eden müvekkilinin, tahsis ettiği araç için başka bir kiralama sözleşmesi yapamadığını, davalının kusuru nedeniyle on üç gün onarım ve tamir için serviste bekleyen ve serviste kaldığı süre boyunca kullanılamayan araç yerine ikame bir aracı müşterisine tahsis eden ve bu süre zarfında ikame edilen aracını kiraya veremeyen müvekkili firmanın, kazanç kaybına (kira geliri) uğradığını, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, anlaşma sağlanamadığını, tüm bu sebeplerle; kusur oranı, zarar miktarı, onarım süresi ve başkaca tüm talep ve hakları yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bu belirsiz alacak davasının kabulü ile 300-TL maddi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, aracın kaza tarihindeki günlük kiralama bedelinin bildirilmesi için İTO'ya müzekkere yazılmasına, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alındığında yargılamanın uzamasını engellemek maksadıyla sayın mahkemeden tensip zaptı ile birlikte kurulacak ara karar neticesinde dosyanın bilirkişiye tevdiine, arabuluculuk sürecinde anlaşamama tutanağı düzenlenmesi sebebiyle AAÜT m.16/2-c hükmü gereğince arabuluculuk taraf vekilliği vekalet ücretine hükmedilmesine, yargılama harç ve masraf giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davanın muhatabının müvekkili şirket olmadığını, çünkü müvekkili şirketin işleten sıfatının bulunmadığını, ...plakalı aracın 21/12/2018 tarihli oto kiralama sözleşmesi uyarınca dava dışı ... ...A.Ş. kullanımına sunulduğunu, ek protokolden de anlaşıldığı üzere dava dışı ... ...A.Ş'ye önce ... plakalı aracın verildiğini, bu aracın pert olması üzerine bu seferde huzurdaki davaya konu ...plakalı aracın teslim edildiğini, huzurdaki davaya konu ...plakalı aracın, imzalanan kira sözleşmesi ve ek protokol uyarınca 5 yıldır dava dışı ... ...A.Ş.'nin kullanımında olduğunu, dolayısıyla bahse konu aracın işleteninin müvekkili şirket olmadığını, dava konusu kazada ...plakalı aracı kullanan diğer davalı ...'nın müvekkili şirketin değil, ... ...A.Ş.'nin çalışanı olduğunu, müvekkili şirketin aracın işleteni olmadığını, yanlızca maliki olduğunu, bu sebeple dava konusu zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, huzurdaki davanın hukuki muhatabının müvekkili şirket olmadığını, davanın müvekkili yönünden husumet yokluğu sebebi ile reddedilmesini talep ettiğini, ayrıca, davacının huzurdaki davayı ikame etmeden sigorta şirketine başvurması gerektiğini, bu sebeple davacının mevzubahis başvuruyu yapıp yapmadığının tespitini, şayet yapmadıysa huzurdaki davanın herhalukarda dava şartı yokluğu sebebi ile reddini talep ettiğini, tüm bu sebeplerle; davanın müvekkili şirket yönünden reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

BEDEL ARTIRIM:

Davacı vekili tarafından sunulan bedel artırım dilekçesinde özetle; Dosya kapsamında yaptırılmış olan bilirkişi incelemesi neticesinde dava dilekçesinde talep edilen kazanç kaybı alacağı talebi Sayın Mahkemece yürütülen tahkikat neticesinde ancak belirlenebildiğinden HMK md. 107 kapsamında harç ikmal etmek suretiyle talebini arttırma zorunluluğu hasıl olduğunu, talebi artırırken davalıların işleten ve sürücü sıfatları çerçevesinde sorumluluklarını gözeterek ve mahkemece Multinet'in işleten olarak nitelendirilmemesi ihtimaline binaen bu doğrultuda bedel artırım talebi sunduklarını, tüm bu sebeplerle; fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak müvekkili şirketin uğramış olduğu maddi zarar olan 5.740,00-TL'nin 300,00-TL'lik kısmının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile, 5.440,00-TL'lik kısmın yalnızca davalı ...'dan haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

... ve ...plakalı araçlara ait trafik tescil bilgilerini içerir UYAP kayıtları, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nden gelen ... plakalı araca ait poliçe ve hasar bilgisi ile kaza tespit tutanağını içerir müzekkere cevabı, İstanbul Ticaret Odası'ndan gelen ... plakalı araca ait günlük kiralama bedeline ilişkin bilgileri içerir müzekkere cevabı, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan gelen davalı ... A.Ş.'nin vergi borcu bulunmadığı ve vergilerin süresinde ödendiği bilgilerini içerir müzekkere cevabı, Araç Kiralama ve Filo Yönetimi Hizmet Sözleşmesi, araç teslim ve tesellüm belgesi, sigorta poliçesi, araçlara ait ruhsat, sürücü belgesi, otomobil kiralama sözleşmesi, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı.

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, davalı yanın, filo kiralama işi yapan davacının ... plakalı aracına kusurlu olarak çarparak aracın zarar görmesine ve onarım için on üç (13) gün tamirde kalarak kazanç kaybına (kira geliri) uğramasına sebebiyet verdiği iddiasıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacının uğramış olduğu zararın işleten ve sürücü yönünden olay tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalılara ödetilmesinden ibaret Tazminat davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ... plakalı aracına davalı şirkete ait ve diğer davalı ...'nın idaresinde bulunan ...plakalı aracın çarpması neticesinde meydana gelen hasar sebebi ile tamir süresince kiralanamaması sebebi ile kazanç kaybına uğradığını, davalı araç sürücüsünün kaza nedeniyle %100 kusurlu olduğunu belirterek kazanç kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile ödenmesini talep etmiştir.

Davalı Multinet Kurumsal vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, davalının işleten sıfatını haiz olmadığını, kazaya karışan ...plakalı aracın uzun dönem araç kiralamalarında kullanıldığını ve kira sözleşmesine bağlı olarak düzenlenen 11/03/2019 tarihli ek protokolün imzalanmasından beridir 5 yıldır aracın dava dışı ... ...A.Ş tarafından kullanıldığını- uzun süreli olarak kiralandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 25/12/2023 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların anlaşamadığı anlaşılmıştır.

Makine Mühendisi bilirkişi ... tarafından hazırlanan 21/10/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; "Olan trafik kazasında, ...plakalı araç sürücüsü ...'nın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket ederek, manevra ve manevraları düzenleyen genel kurallara aykırı hareket ederek trafik güvenliğini tehlikeye düşürdüğü, park halinde bulunan aracı ile çıkış yapmak istediğinde, manevrasını park halinde bulunan diğer araçları dikkate alarak yapması gerekirken bu kurallara uymadığı, park halindeki aracı ile çıkış için manevra yaptığı esnada, aynı otoparkta sağ yan tarafında park halinde bulunan ... plakalı aracın sol ön çamurluk ve ön tampon kısımlarına çarparak kazaya neden olduğu, 2918 Sayılı KTK’nun 47/d (Trafik kurallarına uymama), 2918 Sayılı KTK’nun 67 / a (park etmiş araçların arasından çıkarken dikkatsiz davranmak) maddelerini ihlal ettiği, trafikte sürücülerin Asli Kusurlu hallerinin belirtildiği 2918 Sayılı KTK’ nun 84/J-L maddesinde (Park etmiş araca çarpma) tarif edildiği gibi park halinde olan davacının maliki olduğu ... plakalı araca çarptığı anlaşıldığından, meydana gelen trafik kazasının oluşumuna % 100 (Yüzde Yüz) oranında etkili olduğu, olan trafik kazasında, ... plakalı araç sürücüsü ...' nun ihlal ettiği trafik kuralının olmadığı, park için ayrılmış alana aracını nizami olarak park etmiş olduğu, olan kazaya etkisinin olmadığı, davacının, davalı sürücünün olan kazadaki tam kusurundan dolayı, aracın tamir edildiği 7 günlük makul mahrumiyet süresi için, kazanç kaybı olarak hesaplanan 5.740,00 TL'yi talep edebileceği," görüş ve kanaatinde bulunmuştur.

Karayolları Trafik Kanunun 85. maddesinde: - (Değişik fıkra: 17/10/1996 - 4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. Şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Karayolları Trafik Kanun'un 3. maddesi gereğince işleten; araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır. 2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Dosya kapsamında davacı davasını ... A.Ş'ye yöneltmiş olup sunulan kiralama sözleşmesi ile davaya konu aracın kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... ...A.Ş'ye kiralanarak teslim edildiği ve bu haliyle aracın işletenin dava dışı ... ...A.Ş olduğu anlaşılmıştır. Davalı ... A.Ş'nin pasif husumetinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; 03.06.2022 tarihinde saat 14:50'de, Sürücü ...' nın sevk ve idaresindeki ...plakalı aracı ile, İstanbul İli, ... ilçesi, ... Alışveriş Merkezinin otoparkında bulunan, park halindeki aracı ile çıkış için manevra yaptığı esnada, aynı otoparkta sağ yan tarafında park halinde bulunan ... plakalı aracın sol ön çamurluk ve ön tampon kısımlarına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, davaya konu maddi hasarlı trafik kazasının meydana gelmesinde ...plakalı araç sürücüsü ...' nın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket ederek, manevra ve manevraları düzenleyen genel kurallara aykırı hareket ederek trafik güvenliğini tehlikeye düşürdüğü, park halinde bulunan aracı ile çıkış yapmak istediğinde, manevrasını park halinde bulunan diğer araçları dikkate alarak yapması gerekirken bu kurallara uymadığı, park halindeki aracı ile çıkış için manevra yaptığı esnada, aynı otoparkta sağ yan tarafında park halinde bulunan ... plakalı aracın sol ön çamurluk ve ön tampon kısımlarına çarparak kazaya neden olduğu, 2918 Sayılı KTK’ nun 47/d, 67 / a ve 84/J-L maddelerini ihlal ettiği, meydana gelen trafik kazasının oluşumunda % 100 (Yüzde Yüz) oranında kusurlu olduğu, kusur oranlarının kaza tespit tutanağına ve kazanın oluş şekline uygun olduğu, davacıya ait aracın, davaya konu trafik kazası akabinde tamir için makul sürenin 7 gün olduğu ve bu süreçte kazanç kaybına uğrayacağı şüphesiz olup bilirkişi raporu ile kaza tarihinde dava konusu aracın muadili araçların günlük kira bedelinin, dava konusu aracın 2020 model olması, markası, modeli, tipi, sınıfı, teknik özellikleri, km'si, kullanım tarzı v.s. Özellikleri dikkate alınarak yapılan inceleme ve piyasa araştırmasına göre 850,00-TL olacağı ve yine amortisman bedelinin 210,00-TL olacağı tespit edilmiş olmakla ve aracın mahrum kalınan 7 günlük süreçte davacı şirketin mahrum kalacağı araç kira gelirinin 5.740,00-TL olacağı tespit edilmiş ve düzenlenen raporun dosyadaki delillerle uyumlu, bilimsel ve denetime açık olduğu kabul edilerek haksız fiilden doğan tazminat davalarında temerrüt olay tarihinden itibaren gerçekleşeceğinden ve kazaya karışan araçların tacir olan tarafların mülkiyetinde bulunması bu haliyle araçların ticari amaçla kullanılması nedeniyle avans faizine hükmedilerek talep arttırım dilekçesi doğrultusunda davanın kabulüne karar verilerek davalı ...'ya yönelik açılan davanın kabulü ile 5.740,00-TL kazanç kaybı(kira geliri) bedelinin 13/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davalı ... A.Ş vekilince dosyaya sunulan araç kiralama sözleşmesi ve ek protokole göre ... A.Ş kiralayan ve ... ...A.Ş kiracı durumundadır. Sözleşme tarihinin 21/12/2018 tarihi olduğu sözleşme kapsamında davaya konu aracın sözleşmeye konu asıl aracın iadesi yerine ikame olarak verildiği tarih olarak 06/03/2019 olarak tutanağa geçirildiği, aracın bu tarihte teslim edildiğinin sözleşme ekinde bulunan imzalı araç teslimat tutanağından anlaşıldığı bu haliyle davalı ... A.Ş'nin sözleşme içeriğine göre işletenlik sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla davacı tarafça davalı ... A.Ş'ne yönelik açılan davanın davalının işleten sıfatı bulunmadığından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.Davacı tarafça davalı ...'ya yönelik açılan Davanın Kabulü ile 5.740,00-TL kazanç kaybı(kira geliri) bedelinin 13/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,

2.Davacı tarafça davalı ... A.Ş'ye yönelik açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,

3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 92,90-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacı tarafa iadesine,

4.Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.200,00-TL'nin davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,

5.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 5.740,00-TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,

6.Davalı ... ... Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-7) göre hesaplanan 300,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ... Şirketi'ne verilmesine,

7.Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, 92,90-TL Tamamlama Harcı, 4.000,00-TL Bilirkişi Ücreti, 368,00-TL Posta ve sair masraflar olmak üzere toplam 5.316,10-TL'nin, iadesine karar verilen 92,90-TL harç düşüldükten sonra bakiye 5.223,20-TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,

8.Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca re'sen yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalılar ... vekillerinin yüzüne karşı dava değeri itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 25/12/2024 Katip ...