1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen tazminat talepli davada; yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonucunda verilen kararın, Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin 19/09/2022 gün ve 2022/6902 E,-2022/10580 K sayılı ilamı ile bozulması üzerine; HMK.m.373/3 hükmü gereğince duruşmalı olarak yapılan inceleme sonucunda dosya incelendi gereği düşünüldü;

K A R A R Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; vekil edeninin sevk ve idaresinde olan ve davalı ... nezdinde Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Poliçesi ile sigortalı bulunan ... plâka sayılı aracın 03.03.2015 tarihinde neden olduğu trafik kazası sonucunda araç sürücüsü müvekkilinin yaralanarak sakat kaldığını ve bakıma muhtaç hale geldiğini, bakıcı giderinin tedavi gideri kapsamında olması nedeniyle policenin teminatı dahilinde bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişen haklar saklı kalmak kaydıyla 1.000,00-TL bakıcı gideri zararının davalı ... şirketinden tahsiline karar verilmesini istemiş, 18.01.2017 günlü ıslah dilekçesi ile de istek miktarını 175.000,00-TL'ye çıkardıklarını açıklamıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 03.03.2015 tarihinde meydana gelen trafik kazasına karışan ... plaka sayılı aracın vekil edeni şirket nezdinde Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunduğunu, sorumluluklarının kapsamını bu sigorta koluna ilişkin genel şartlardaki düzenlemelerin belirlediğini, bakıcı gideri zararının teminat kapsamı içerisinde olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Mahkemece, davalı ... şirketinin davacının talep ettiği bakıcı tazminatını karşılamak zorunda olduğu görüşünden hareketle davanın kabûlüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesince verilen 11/04/2017 günlü karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonucunda; talep konusu bakıcı gideri zararının, davalı ... şirketinin sorumluluğunun dayanağı olarak gösterilen Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Poliçesi'nin teminatı kapsamında olmadığı gerekçesiyle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile Kocaeli 1.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 11/04/2017 tarih ve 2015/1171 Esas, 2017/212 Karar sayılı kararının kaldırılmasına,

HMK'nun 353/1-b/2 maddesi uyarınca esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine dair verilen 10/01/2019 gün 2017/1423 Esas, 2019/3 sayılı karara karşı davacı vekili tarafından temyiz yasa yoluna başvurulması üzerine; Yargıtay 17.Hukuk Dairesince verilen 16/11/2020 gün, 2019/1962 Esas, 2020/7067 sayılı kararla; Bakıcı giderlerinin, tedavi giderleri kapsamında zorunlu trafik sigortası ve sağlık gideri teminatı kapsamında da zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası teminatında bulunduğu, tedavi giderlerinin yaralanan kişinin iyileşmesi için yapılan giderler olması nedeniyle, bu kapsamda yapılan muayene, ilaç, bakıcı gideri, ulaşım giderlerin de tedavi giderleri kapsamında değerlendirileceği ve dolayısıyla bakıcı giderlerinin tedavi giderleri kapsamında, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası teminatına dahil olduğunun kabulü gerektiği açıklandıktan sonra; "25.04.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 17. maddesi ile yürürlükten kaldırılan, ancak kaza ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 4925 sayılı KTK’nın 18. maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Anılan Kanun'un 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8. maddeleri hükümlerine göre, meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak, bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur. Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise bu sigorta için limit aşımında, sırasıyla zorunlu ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacılarının sorumluluğu söz konusu olacaktır. Yine Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları'nın A.3.3/3. maddesinde tedavi giderlerinin başka sigorta sözleşmeleri ile teminat altına alınmış olması durumunda, söz konusu giderler öncelikle bu sigortadan karşılanır. Yukarıdaki düzenlemeler ile birlikte değerlendirildiğinde, tedavi giderleri kapsamında olan bakıcı giderlerinin, öncelikle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasından, limiti aşan kısım için Zorunlu Trafik Sigortasından, bu limiti aşan kısım için de Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasından karşılanması gerektiği kabul edilmelidir. Somut olayda, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen rapora göre davacının%100 oranında meslekte kazanma gücünden kaybettiği, günlük asgari ihtiyaçlarını kendisinin karşılayamayacağı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç olduğu belirlenmiş olup,bu hususta taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

İlk derece mahkemesince hükme esas alınan 23/10/2016 tarihli bilirkişi raporuna göre; poliçe teminat limitinin ölüm-sürekli sakatlık ve sağlık giderleri için ayrı ayrı 175.000,00-TL olduğu,davacı ...'nun %100 maluliyet oranı için 33 yıl 45 gün bakıcı giderinin 651.184,65-TL olduğu, ancak maluliyetin yaşam kalitesini düşürmesi nedeniyle bakiye ömrün 1/3 oranında düşeceği öngörülerek bakıcı gideri toplamının 434.123,10-TL olacağı belirlenmiştir. Islah talebi de poliçe limitine göre 175.000 TL üzerinden yapılmış olup, yukarıda açıklanan bilgiler ışığında bakıcı gideri tazminatından Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası olan davalı ... şirketinin sorumlu olduğu açıktır. Bu halde,yukarıda açıklanan bilgiler ışığında Bölge Adliye Mahkemesince öncelikle kazaya karışan aracı Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasının ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası poliçesinin bulunup bulunmadığı, bulunması halinde bu poliçeler kapsamında davacıya bakıcı gideri olarak ödeme yapılıp yapılmadığı sorularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış " denilmek suretiyle bozma sevk edildiği görülmüştür. Söz konusu bu bozma kararı sonrasında dairemizce duruşma açılarak 28/09/2021 ünlü duruşma oturumunda usul ve yasaya uygun bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ve bozma ilamı doğrultusunda yapılan inceleme, araştırma ve değerlendirme sonucunda verilen 05/04/2022 gün, 2021/731 Esas - 2022/465 Karar sayılı ilamla; " ... davacının yaralanması ile sonuçlanan 03/03/2015 günlü trafik kazasına neden olan ... plaka sayılı aracın, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasının ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası poliçesinin bulunup bulunmadığı ve bu poliçeler kapsamında davacıya bakıcı gideri olarak ödeme yapılıp yapılmadığı konusu araştırılmış ve bu araştırma sonucunda söz konusu aracın kaza tarihini kapsar biçimde davalı ... nezdinde trafik sigortalı, ... Sigorta A.Ş nezdinde de Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortalı bulunduğu ve davacı tarafa bu sigorta poliçeleri kapsamında bakıcı giderine ilişkin olarak herhangi bir ödeme yapılmadığı, ancak davalı ... tarafından davacıya Kocaeli 1.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 2015/1171 Esas, 2017/212 Karar sayılı ilam gereğince, Kocaeli ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibi sonucunda Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası kapsamında 175.000,00-TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir." "Hükmüne uyulan bozma ilamında da belirtildiği üzere, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında temin edilen 23/10/2016 günlü bilirkişi raporunda bakıcı gideri toplamının 434.123,10-TL olduğu tespit edilmiş olup, ıslah talebi de poliçe limitine göre, 175.000,00-TL üzerinden yapılmıştır.Dosyada mevcut diğer poliçe bilgilerine göre, davalı ... nezdinde düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin Sağlık Giderlerine ilişkin kişi başı teminat limitinin 290.000,00-TL, dava dışı ... Sigorta Şirketi nezdinde düzenlenen Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin Sağlık Giderlerine ilişkin kişi başı teminat limitinin de 290.000,00-TL olduğu anlaşılmaktadır. Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları'nın A.3.3/3 maddesi uyarınca tedavi giderlerinin (somut olayda bakıcı gideri) öncelikle aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasından, limiti aşan kısım için Zorunlu Trafik Sigortasından, bu limiti aşan kısım için de Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasından karşılanması gerekmekte ise de; kazada yaralanan davacının sigortalı aracın sürücüsü olduğu gözetildiğinde, sadece sigortalı araçta taşınan yolcular için teminat içeren Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasından talepte bulunamayacağı, şartları varsa Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasından uğradığı bakıcı gideri zararını isteyebileceği açıktır. Hal böyle olunca görülmekte olan davada bakıcı giderinin 434.123,10-TL olduğu belirlendiğine ve belirlenen bu miktarın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası limitini aşması ve trafik sigortacısı tarafından davacıya tedavi gideri kapsamındaki bakıcı gideri zararına karşılık bir ödemede bulunulmaması nedeniyle davacının uğradığı bakıcı gideri zararını Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi kapsamında, poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla davalı ... şirketinden talep edebileceği, görülmekte olan davayı açmakta haklı bulunduğu ve esasen davanın kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır. Ancak, dosya kapsamından, davacı tarafından davalı aleyhine Kocaeli 7. İcra Müdürlüğü'nün ... E.,sayılı dosyası ile ilk derece mahkemesince verilen 11/04/2017 günlü karara dayanılarak ilamlı icra takibi başlatıldığı ve davalı ... tarafından davacıya Zorunlu Ferdi Koltuk Sigorta Poliçesi kapsamında bakıcı gideri zararına karşılık olarak poliçe limiti olan 175.000,00-TL ana para ve ferileri ile birlikte 02/05/2017 tarihinde toplam 239.586,46-TL ödeme yapıldığı anlaşılmakta olup, yapılan bu ödeme konusunda taraflar arasında da herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu durumda ilk derece mahkemesi kararından sonra yapılan ödeme nedeniyle, dava konusu alacak yönünden davanın konusuz kaldığı,

HMK'nun 331/1 madde hükmü uyarınca davanın açılmasına neden olan ve yaptığı ödeme ile sorumluluğu üstlenen davalının yargılama giderlerinden sorumlu olacağı ancak bu sorumluluğun kapsamı belirlenirken yargılama giderleri, vekalet ücreti ve harçlar yönünden, yapılan ödemelerin gözetilmesi gerektiği (Bkn: Yargıtay 17.HukukDairesi'nin 01/12/2020 gün ve 2019/4690 E,-2020/7936 K. Sayılı ilamı ) sonucuna varılarak aşağıdaki biçimde hüküm tesis edilmiştir." şeklindeki gerekçeyle; -Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Poliçesi kapsamında davalı ...Ş tarafından poliçe limiti olan 175.000,00-TL tazminatın davacı tarafa ödendiği, bu suretle davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla konusuz kalan dava hakkında karar ittihazına yer olmadığına, karar verilmiş; bu karara karşı davalı ... vekilinin yapmış olduğu istinaf başvurusu üzerine; Yargıtay 4. Hukuk Dairesince verilen 19/09/2022 gün, 2022/6902 Esas - 2022/10580 Karar sayılı ilamla; "Yargılama sonunda mahkemece uyuşmazlığın esası hakkında hükmün verilmesiyle birlikte taraflar arasındaki uyuşmazlık çözüme bağlanmış olur ve dava sonuçlanır. Fakat bazen taraf işlemleriyle de davaya konu uyuşmazlık çözüme kavuşturulup davaya son verilebilir. Usul yasasına göre davaya son veren taraf işlemleri ise feragat, kabul ve sulh olmak üzere düzenlenmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunun 313. maddesine göre sulh, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yapmış oldukları bir sözleşmedir. Somut olayda davacı tarafından, davalı ile yapılmış bir sözleşme sunulmadığı gibi davalı vekilince icra tehdidi altında ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Dosyada yasa hükümlerine göre bir sulh sözleşmesi bulunmamaktadır. Buna göre Mahkemece öncelikle icra dosyası ve varsa sulh sözleşmesi getirtilerek taraflar arasındaki ödemenin niteliği ve anlaşma olup olmadığının araştırılması, yapılan ödeme/anlaşmanın davalının savunmasında belirttiği şekilde cebri icra tehdidi altında yapılan bir ödeme olduğunun tespiti halinde Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 16/11/2020 tarih 2019/1962 E.2020/7067 K. sayılı bozma ilamı doğrultusunda araştırma yapılarak; kazaya karışan aracı Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasının ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası poliçesinin bulunup bulunmadığı, bulunması halinde bu poliçeler kapsamında davacıya bakıcı gideri olarak ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa poliçe limitlerinin tükenip tükenmediği sorularak sonucuna göre bir karar verilmesi karar verilmesi için kararın bozulması gerekmiştir." denilmek suretiyle yeniden bozma sevk edildiği ve bozma neden şekline göre de davalı vekilinin diğer istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verildiği görülmüştür. 19/09/2022 günlü bozma kararı sonrasında Dairemizce duruşma açılarak, taraf vekillerine Yargıtay bozma ilamı ile birlikte meşruatlı duruşma davetiyesi gönderilmesi ve gerekli tebligatların da taraf vekillerine usulüne uygun şekilde tebliğinden sonra yapılan 12/09/2023 günlü duruşma oturumunda usul ve yasaya uygun olan bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılamaya devam olunmuş ve aynı günlü duruşma oturumunda taraf avukatlarına Yargıtay bozma ilamında belirtildiği gibi aralarında yapılmış bir sulh sözleşmesi bulunup bulunmadığı hakkında beyanda bulunmaları, böyle bir sözleşmenin mevcut olması durumunda da bu husustaki kayıt ve belgeleri sunmaları hususunda bir sonraki oturuma kadar süre verilerek gerekli tebligatlar yapılmış ve fakat taraflarca konuya ilişkin her hangi bir beyanda bulunulmadığı görülmüştür. Hal böyle olunca; iddia, savunma, toplanan deliller, dairemizce daha önce verilen kararlar ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin ve müteakip 4. Hukuk Dairesince verilen bozma ilamları birlikte ve yeniden değerlendirildiğinde; Davalı ...Ş nezdinde Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan ... plaka sayılı aracın sebebiyet verdiği kazada, söz konusu bu aracın sürücüsü olan ve kazada meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu belirlenen davacı ...'nun yaralanarak, %100 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği, başka birinin sürekli bakımına muhtaç hale geldiği ve bu suretle 434.123,10-TL bakıcı gideri zararı oluştuğu tespit edilmiş olup; dosyada mevcut poliçe bilgilerine göre kazaya sebebiyet veren aracın davalı ... nezdinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet sigortalı olduğu ve dava dışı ... Sigorta Şirketi nezdinde de Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk sigortalı bulunduğu, ancak söz konusu bu poliçeler kapsamında davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığı ve talep konusu poliçe limitinin de 175.000,00-TL olduğu anlaşılmıştır. Dairemizce verilen 05/04/2022 gün 2021/731 Esas-2022/465 Karar sayılı ilamda da işaret edildiği üzere; Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları'nın A.3.3/3 maddesi uyarınca tedavi giderlerinin (somut olayda bakıcı gideri) öncelikle aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Sigortasından, limiti aşan kısım için Zorunlu Trafik Sigortasından, bu limiti aşan kısım için de Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasından karşılanması gerekmekte ise de; kazada yaralanan davacının sigortalı aracın sürücüsü olduğu gözetildiğinde, sadece sigortalı araçta taşınan yolcular için teminat sağlayan Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasından talepte bulunamayacağı, bununla birlikte ancak şartları varsa bakıcı gideri zararı yönünden ZMM sigortacısın müracaat edilebileceği, somut olayda davacının uğradığı bakıcı gideri zararının 434.123,10-TL olduğu, Yargıtay bozma ilamları kapsamında yapılan araştırmaya göre aracın trafik sigortacısı tarafından davacıya bakıcı gideri zararına karşılık her hangi bir ödeme yapılmaması nedeniyle, davacının uğradığı bakıcı gideri zararını davalı ... şirketinden talep edebileceği, anlaşılmıştır. Her ne kadar, talep konusu kazanın oluşumunda davacı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu belirlenmiş ise de, sürücünün kasti bir hareketi veya ağır kusuru söz konusu olmadıkça (- yerleşmiş yargısal uygulamalara göre tam kusur; ağır kusur olarak nitelendirilmemektedir. Bkz. Yargıtay 17.HD'nin 2019/550 Esas, 2020/4029 Karar ve 2014/23815 Esas, 2017/4755 Karar sayılı ilamları) davacının Koltuk Sigortasından yararlanmasına engel bir durum mevcut değildir. Bu durumda; kazaya sebebiyet veren aracın sürücüsü olan davacının uğradığı bakıcı gideri zararını Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi kapsamında, poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla davalı ... şirketinden talep edebileceği, görülmekte olan davayı açmakta haklı bulunduğu, davanın kabulü gerektiği, ancak Kocaeli 7.İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası kapsamında tahsilat yapıldığından, yapılan bu tahsilatların gözetilmesi ve tahsilde tekerrüre sebebiyet verilmemesi ve usuli kazanılmış hakların dikkate alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki biçimde hüküm tesis edilmiştir.