44. Hukuk Dairesi

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/01/2025 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

Tarafların İddia ve Savunmaları:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalı tarafa ait ... ,2 tescil numaralı tasarımların ayırt edicilik ve yenilik kriterini sağlamadığını bu sebeple tasarımların hükümsüz kılınması gerektiğini, müvekkili şirkete ait .... ve .... sayılı tasarımların davalı tasarımlarından önce tescil edilmiş olduğu ve bu tasarımlar karşısında davalının tasarımlarının yeni olmadığı, davalı tasarımlarının ... kataloğu karşısında da yenilik vasfı bulunmadığını, davalı tasarımlarının ... firmasına ait ürünlerin taklidi olduğunu davalı tasarımlarının hiçbir teknik zorunluluk bulundurmayan anahtar ve priz tasarımı olduğu ve özgün bir ayırt edicilik niteliğinin bulunmadığını yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmayan davalı ...,... tescil numaralı tasarımının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ;... numaralı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliğini haiz olduğunu, davacının dayanak gösterdiği tasarımlarının müvekkili tarafından hükümsüz kılındığını, davacının kötüniyetli ve piyasada tekel olmaya çalıştığını, tasarıma konu alanda tasarımcının seçenek özgürlüğünün çok dar olduğunu, en ufak farklılıkların tasarımın korunması için yeterli olacağını, tasarım tescili üzerinden 10 yıl geçmiş olduğunu, geçen süre dikkate alındığında davacının dava açmasının TMK madde 2 uyarınca hakkın kötüye kullanılmasını oluşturduğunu, davalı tasarımlarının korunmaya değer olduğunu davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, davacının davasının... nolu tasarım yönünden reddine, " karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:

Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava konusu ... ve 2 numaralı tasarımların ... numaralı tasarım modeli gibi yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını haiz olduğunu, davacının davaya gerekçe yaptığı tasarımlar ile dava konusu tasarımın önemli ölçüde farklı olduğunu, dava konusu ürünlerdeki tasarlama alanının çok dar olduğunu, bu tür ürünlerde en ufak bir tasarlama faaliyeti bile korunmaya değer olduğunu, müvekkilinin tasarımlarına ayırt edicilik katıldığını, dava konusu tasarımdan 2009 yılından beri davacının haberi olduğunu, 2009 yılına dayanan davalarda davacı, bu tasarımların yeni ve ayırt edici olmadığını ifade etmediğini, davaya gerekçe olarak gösterilen tasarımların müvekkilinin tasarımlarından farklı olduğunu ifade ettiğini, aradan 13 yıl geçtikten sonra davacının müvekkiline ait tasarımın hükümsüzlüğünü ileri sürmesinin hakkaniyete uygun olmadığını tescil hakkını kötüye kullandığını, davacının iddialarının aksine dava konusu tasarımlar için geniş bir özgürlük alanı olmadığını, müvekkiline karşı açılan davanın haksız olduğunu, mahkemenin ... numaralı tasarım modeli ile ilgili isabetli kararının eşdeğer ... numaralı tasarım modeli bakımından da tatbikini, verilen kararın kaldırılmasını, davanın reddini talep etmiştir.

İstinafa Cevap:

Davacı vekili istinafa cevap ve katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; ... tasarım yönünden mahkeme kararının yerinde olduğunu, hükümsüzlük talebi reddedilen ... nolu tasarım yönünden de hükümsüzlük şartları oluştuğundan yerel mahkemenin bu tasarım yönünden vermiş olduğu kararın kaldırılması gerektiğini, dava konusu tasarımın müvekkili şirkete ait ... ve ... sayılı tasarımları ile ... firmasının 2004 yılında yayınladığı katalogda yer alan ürünleri karşısında yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığını dava konusu ... sayılı tasarımın bilgilenmiş kullanışı nezdinde bıraktığı genel izlenimin aynı olduğunu davalının istinaf talebinin reddi ile, istinaf taleplerinin kabulünü, ... ve 2 tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfını taşımaması nedeniyle hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava; davalı adına tescilli tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Dava konusu hükümsüzlüğü talep olunan , ... numaralı endüstriyel tasarım belgesinin elektrik anahtarı ... numaralı endüstriyel tasarım belgesinin elektrik prizi tasarımına ilişkin olduğu görülmektedir.

23/09/2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda ; "davalı tarafa ait ... tescil numaralı elektrik anahtarı tasarımı ile davacı tarafa ait ... tescil numaralı elektrik anahtarı tasarımı arasında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından belirgin benzerlikler bulunmadığı, iltibas yaratabilecek derecede benzer olarak algılanmadıkları, davalı tarafa ait ... numaralı tescilli elektrik anahtarı tasarımının yeni ve ayırt edici nitelikte olduğu, davalı tarafa ait ... tescil numaralı elektrik prizi tasarımı ile davacı tarafa ait ... tescil numaralı elektrik prizi tasarımı arasında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından belirgin benzerlikler bulunduğu, tasarımların benzer olarak algılandıkları,... numaralı tescilli elektrik prizi tasarımının yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığı, davalı tarafa ait ... tescil numaralı elektrik anahtarı tasarımı ile davacı tarafın hükümsüzlüğe dayanak olarak sunduğu, ... Kataloğu/A S00/A Plus elektrik anahtarı tasarımı arasında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından belirgin benzerlikler bulunmadığı, tasarımların benzer olarak algılanmadıkları, davalı tarafa ait ... numaralı tescilli elektrik anahtarı tasarımının yeni ve ayırt edici nitelikte olduğu," belirtilmiştir. SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir. Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın, kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir. Dava konusu hükümsüzlüğe konu ..., numaralı endüstriyel tasarımın elektrik anahtarı tasarımı olduğu , bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere, taraflara ait tasarımlar karşılaştırıldığında davacının dayanak tasarımında kenar mesafesinin daha uzun olduğu, davalının çerçevesi çıkıntı iken davacının çerçevesini girintinin oluşturduğu, davalının anahtar bölümünün üst düzeyi dış bükey eğimli iken davacının tasarımında yüzeyin düz olduğu, aralarında belirgin benzerlik bulunmadığı, söz konusu üründe teknik zorunluluk sebebiyle seçenek özgürlüğünün sınırlı olduğu gözetildiğinde ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimde ayırt ediciliğinin bulunduğu , yenilik kırıcı olarak gösterilen ... elektrik anahtarı ürününü ile davalı tasarımının şekil, çerçeve ögesi, anahtar bölümünün üst yüzeyindeki dış bükey eğim gibi farklılıklarla benzer olmadıkları, tasarımların farklaşmış olduğu , bu nedenlerle davalı tasarımının başvuru tarihi itibari ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarına sahip olduğu , aksine iddianın davacı tarafından ispat edilemediği, ..., numaralı endüstriyel tasarım belgesinin hükümsüzlük koşullarının bulunmadığı görülmüştür. Diğer taraftan , davalıya ait ... nolu endüstriyel tasarımın elektrik prizi tasarımı olduğu , bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere, söz konusu tasarım ile davacıya ait ... nolu tasarım arasında şekil, biçim, yüzey dokusu gibi görünümleri itibariyle belirgin benzerlik bulunduğu davacı adına tescilli tasarımına göre farklılık içermediği, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından benzer olarak algılandıkları, ... nolu tasarımın başvuru tarihi itibari ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarına sahip olmadığı hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır. Mahkemece, tasarım uzmanı bilirkişinin yer aldığı heyetten alınan yeterli ve denetime elverişli bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne, 2009/03019-2 nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, ... nolu tasarım yönünden açılan davanın reddine dair verilen kararın dosya kapsamı ve hukuka uygun olduğu, istinaf taleplerinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.