2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı/karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında ... ... ... Proje yapımı işi mühendislik jeoloji işleri adı altında 26/02/2016 tarihli bir sözleşme imzalandığını, iş bu sözleşme ile müvekkilinin çukur açma, raporlama, jeolojik ve jeoteknik etüt çalışması işlerini üstlendiğini, yapılacak iş karşılığı 140.000 TL+ KDV olarak anlaşıldığını ancak bu bedelin sadece 62.500 TL'lik kısmının ödendiğini, davalı taraf bakiye kalan 91.450,00 TL ödemede bulunacak iken müvekkilinin üstlendiği işleri yapmasına rağmen ödemesi gereken bedeli ödemediğini, müvekkilinin alacaklarını tahsil edemediği için davalı hakkında ...

15.İcra Müdürlüğü'nün 2018/11863 E.sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, ancak davalı yanın haksız ve kötüniyetli itirazı neticesinde takibin durduğunu, açıklanan nedenlerle takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı/karşı davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile iş sahibi idare DSİ arasında 12/02/2016 tarihinde Yozgat Akdağmadeni Bahçecik Barajı Sulaması Proje yapımı işi sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında 17.500,00 TL bedel ile muayene çukurlarının açılması ve 131.250,00 TL bedel ile sondaj yapılması işi olmak üzere toplamda 148.750,00 TL jeoloji birim fiyatlı olarak projeye başlandığını, ancak iş sahibi idare tarafından işin ilerleyen aşamalarında iş kapsamından tünel yapımından vazgeçilmiş ve sulama iletim hattı için tünel yerine boru yapılmasına karar verildiğini, bu doğrultuda tünel için yapılacak sondaj çalışması ve çalışmanın karşılığı 131.250,00 TL hakediş ödemesi de proje kapsamından çıkartıldığını, bu kapsamda müvekkiline jeoloji işine ilişkin olarak yalnızca muayene çukuru açma bedeli olan 17.500 TL için 20.860,00 TL hakediş ödemesi yapıldığını, müvekkiline idare tarafından tünel işinin kapsamdan çıkarılması nedeniyle jeoloji işine ait olarak yalnızca 20.860 TL hakediş ödemesi yapılmış olmasına rağmen davacı yanca yapılan işler kapsamında doğal yapı gereçleri raporunun idare tarafından onaylanması sonrası davacıya 12/12/2017 tarihinde 62.500+KDV ödemesi yapıldığını, söz konusu ödemenin davacının da kabulünde olduğunu, davaya konu takip dosyasında fatura aslı müvekkiline ödeme emri ekinde tebliğ edildiğini, söz konusu fatura aslının ...

30.Noterliği'nin 11123 yevmiye no'lu ihtarnamesi ekinde davacıya iade edildiğini ve faturada yer alan alacak bedeli içeriğinin de kabul edilmediğinin açıkça bildirildiğini, davacı tarafın işi süresinde teslim etmemesi ve yaşanan gecikme nedeniyle müvekkilinin zor durumda kalması nedeniyle davacının iş aktinin ...

30.Noterliği'nin 11123 yevmiye no'lu ihtarnamesi ile feshedildiğini ve davacının müvekkilinden hiçbir alacağının kalmadığını, aksine müvekkilinin davacıya fazla ödeme yaptığını, açıklanan nedenlerle; asıl davanın reddi ile takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, karşı davanın kabulü ile şimdilik 10.000 TL alacağın davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

... ... ... ... E.sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacının 048386 no'lu faturadan kaynaklı 91.450,00 TL asıl alacak ve 244,28 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 91.694,28 TL alacağın tahsili amacı ile ilamsız icra takibi başlattığı, ödeme emrinin davalı borçluya 16/10/2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun yasal süre içerisinde borca ve ferilerine itiraz ettiği, davacı alacaklının yasal bir yıllık süre içerisinde iş bu itirazın iptali davasını açtığı görülmüştür.

Mahkememizin ... ... ... K.sayılı ilamı ile; hükme esas alınan 08/08/2019, 25/09/2020 tarihli bilirkişi heyet raporları ile alt yüklenici tarafından sözleşme konusunda ve iş tanımında yer alan her türlü çalışmanın yapılarak rapor olarak idareye sunulduğu ve onaylattığı, sözleşmede belirtilen toplam 140.000+KDV ödemeyi hak ettiği, davalı karşı davacının fazla bir ödemesinin bulunmadığı tespit edilmiş olmakla, asıl dava yönünden takibe konu asıl alacağa vaki itirazın iptaline ve karşı davanın reddine, asıl davada, davacı yanın takip tarihinden önce davalıyı temerrüde düşürdüğüne dair delil, kayıt sunulmadığından işlemiş faize yönelik davalı yan itirazının yerinde görüldüğü ve fazlaya ilişkin istemin reddine, diğer taraftan alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden ve likit olmadığından, davacı yanın icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

Mahkememizin 2018/930 E., 2021/17 K.sayılı ilamının, davalı/karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine; ... BAM... ... ... E., ...K,sayılı ilamı ile, "Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Götürü bedelin kanunda tanımı yapılmamıştır. Yargıtay içtihatları ve doktrinde, sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak tanımlanmaktadır. Götürü bedel, toplam (yalın) götürü bedel ve sabit birim fiyatlı götürü bedel şeklinde kararlaştırılabileceği gibi sözleşmede yapımı kararlaştırılan çeşitli imalat kalemlerinin bir kısmının toplam götürü bedelli, bir kısmının da sabit birim fiyatlı olarak karma götürü bedelli olarak belirlenmesi mümkündür. Toplam (yalın) götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin iş eksik ve kusurlu bırakması halinde hak ettiği iş bedeli fiziki oran yöntemine göre hesaplanır. Bu tür sözleşmelerde, sözleşme dışı imalat varsa, bedeli iş sahibinin yararına olması koşuluyla TBK'nın 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleri (aksi kararlaştırılmış olmadıkça KDV ayrıca eklenemez) ile hesaplanır ... ... ... Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, ... 2021, 3. Baskı, s. 304-306).

Birim fiyat, sözleşme ile yapılması kararlaştırılan her bir imalat kaleminde işin metresi, metrekaresi, metreküpü, kilosu gibi ölçülere göre her bir birim için kararlaştırılan toplam fiyattır. Toplam bedel de, gerçekleştirilen imalatın miktarı ile birim fiyatın çarpılması suretiyle bulunmaktadır ... ... ... Eser Sözleşmesi Uygulaması, ... 2021, 3. Baskı, s. 307).

Somut olayda taraflar arasındaki sözleşmenin 3. Maddesi gereği idare ile yüklenici arasında imzalanan ana sözleşme ve ekleri sözleşmenin eki olarak sayılmıştır. Bu kapsamda yukarıda yapılan açıklamalara uygun olmayan hesaplama yöntemi kullanılan bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir.

O halde Mahkemece yapılacak işlem; yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda gerekli görülmesi halinde yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulması, aksi takdirde yeterli görülmesi halinde son heyetten ek rapor alınması; hiç bir tereddüte mahal vermeyecek şekilde sözleşme kapsamında yapılan işlerin bulunduğu kalemin götürü bedelli veya birim fiyatlı olmasına göre bedelinin hesaplanması; proje değişikliği sonrası sözleşmede öngörülmeyen fazladan yapılan işler yönünden yapıldığı yıl mahalli serbest piyasa rayiciyle (içerisinde olduğundan ayrıca yüklenici kârı ve KDV eklenmeksizin) bedelinin hesaplanması; toplam iş bedelinden yapılan ödemelerin düşülmesi ile asıl ve karşı dava yönünden değerlendirme yapılması ile ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır." şeklinde açıklanarak,

Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. .... ... ... E., ...K. sayılı ilamı doğrultusunda; dosya re'sen seçilen bir jeoloji yüksek mühendisi, bir nitelikli hesap bilirkişisi, bir mali müşavir, bir inşaat yüksek mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor düzenlenmesi istenilmiş olup; 17/04/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; taraflar arasında imzalanan 26.02.2016 tarihli sözleşmenin götürü bedelli sözleşme olduğu ve bu sözleşme doğrultusunda davacı/karşı davalı alt yükler eksik ve kusurlu bırakmadığı, alt yüklenicinin sözleşme gereği sorumlu olduğu; jeolojik etüt ve deneylerin yapılması ile kanal güzergahı mühendislik jeoloji raporlarının hazırlanması, malzeme ocakları (doğal yapı gereçleri ) teknik çalışmalar yapılması işleri ve bu kapsamda; zeminden alınan örnekler üzerinde gerekli laboratuvar deneylerinin yapılması, arazi incelemeleri, etütler, jeolojik kesit ve haritaların birlikte değerlendirilerek ilgili idarenin istemiş olduğu rapor formatında hazırlandığı, ilgili İdare tarafından bu raporların uygun görülerek onaylandığı düşünüldüğünde yukarıda yer alan çalışmaların yerine getirildiği, ayrıca sözleşmenin 5.1.5.nci maddesinde “Kanal güzergahlarının jips, anhidrit gibi eriyebilen kayaçlardan geçmesi durumunda her 100-250 m de bir adet olmak üzere araştırma veya gerekirse karotlu sondaj açılarak formasyonun özellikleri tespit edilerek çözüm yolları geliştirilecektir” ibaresinde sondaj uygulamasının gerekmesi durumundan bahsedilmiş olup, yapılması planlanan sondajların idare tarafından iptalinin alt yüklenici olan .. ... ... .Şti. firmasının sözleşmeden doğan işlerini eksik yaptığı anlamına gelmeyeceği, bu noktada alt yüklenicinin sözleşmede belirtilen toplam 140.000,00 TL+KDV ödemenin tamamını almayı hakkettiği ve davalı/ karşı davacı olan ...Müşavirlik A.Ş. firmasının bakiye kalan 91.450,00 TL ödemesi gerektiği, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Dairesi'nin ...sayılı ilamında yer alan hususlarda; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin götürü bedelli bir sözleşme olduğu, sözleşmede yapılacak iş kalemleri ve bu iş kalemlerine ait tutarların ayrı ayrı belirlenmediği, bu sebeple alt yüklenici tarafından yapılan iş kalemlerinin götürü bedelle tutarının tespitinin mümkün olmadığı, idare ve yüklenici arasında imzalanan 12.02.2016 tarihli sözleşme ile taraflar arasında akdedilen 26.02.2016 tarihli sözleşmede yer alan iş kalemlerinin ve hesaplanan bedellerin birbiri ile uyum sağlamadığı, birim fiyatla tespit edilen tutarların farklı olduğu, alt yüklenici davacı/karşı davalı tarafın yaptığı iş kalemlerinin birim fiyatlar üzerinden tespiti isteniyorsa; muayene çukuru açılması bedeline ilaveten alt yüklenici tarafından yapılan tüm işleri içeren ve idare tarafından onaylanan raporlarda yer alan laboratuvar tetkikleri, arazi incelemeleri, etütler, jeolojik kesit ve harita çalışmalarının da birim fiyatlı olarak bedelinin hesaplanmasıyla mümkün olacağı kanaatine varıldığı bildirilmiştir. 06/02/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; alt yüklenici ... ... ... tarihli sözleşme kapsamında yaptığı işlerin birim fiyatlar üzerinden tutarının 83.825,8 TL, yine sözleşme kapsamındaki, birim fiyatlar ile tespiti yapılamayan, Yapı Malzemeleri Rapor yazım bedelinin de yaklaşık bedelle 15.000 TL olduğu, bunların dışında 26.02.2016 tarihli sözleşmede alt yükleniciye “İş sonu projelerinin onaylanmasını müteakip" 15.000 TL+KDV ödeme belirlendiği bildirilmiştir. 11/06/2024 tarihli bilirkişi heyeti 2. ek raporunda özetle; inceleme ve değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle, ... Bölge Adliye Mahkeme Hukuk Dairesinin ...sayılı kararı doğrultusunda; davacı/k.davalı ... ... ... ... Müh.İnş.Taah.San ve Tic.Ltd.Şti'nin 26.02.2016 tarihli sözleşme kapsamında yaptığı işler bedeli; birim fiyatlar ile (... ... ... Mühendisleri odası 2017 yılı asgari ücret tarifesi) yapılan iş bedeli” ek raporda tablo ile belirli işlerin 62.405,8TL, muayene çukuru açılması bedelinin, 21.420TL, yapı malzemeleri yazım bedelinin 15.000 TL olmak üzere, yapılan iş bedelinin toplam 98.825,8 TL olduğu, davacı/k.davalı tarafça 140.000 TL+KDV bedelli sözleşme kapsamında işin 62.500,00TL+KDV'lik kısmının davacıya ödendiğinin kabul edildiği, bu sonuçla davacı/k.davalının 25.075.8 TL alacaklı olduğu bildirilmiştir. 20/09/2024 tarihli bilirkişi heyeti 3. ek raporunda özetle; yüklenicinin sözleşme gereği alacak kalemlerinin; yapılan toplam iş bedelinin 98.825,8 TL, Sayın Mahkemece takdir edilmesi halinde; iş sonu projelerinin onaylanması sonucu 15.000TL olmak üzere toplam 113.825,8TL olduğu, yapılan ödeme miktarının 73.750 TL olduğu sonucuyla, yüklenici davacı/k.davalı alacağının 40.075.8 TL olduğu bildirilmiştir.

Asıl davanın, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye alacağın tahsili amacı ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkin olduğu, karşı davanın ise eser sözleşmesi kapsamında alt yükleniciye fazla yapılan ödemenin iadesi istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

26.02.2016 tarihli eser sözleşmesi ile davacı/k.davalı alt yüklenici firmanın sorumluluğundaki işlerin; -Jeolojik etütlerin ve deneylerin yapılması ile kanal güzergahı mühendislik jeolojisi raporlarının hazırlanması, -Malzeme ocakları (doğal yapı gereçleri) teknik çalışmalar yapılması işlerini kapsadığı, bu işlerden jeolojik etütlerin ve deneylerin yapılması işi kapsamında; güzergahın jeolojik ve jeoteknik yapısının belirlenmesi amacıyla sözleşme ile de belirlendiği üzere, muayene çukuru veya sondaj açılması işlerinin yüklenildiği, daha sonra idarenin onayı ile sondaj kuyusu açılması işi iptal edilerek yerine muayene çukuru açılması işinin üstlenildiği ve açılması gereken muayene çukuru sayısı artırılarak işin sonuçlanması kararına varıldığı anlaşılmıştır. Bu suretle davacı alt yüklenicinin sondaj kuyusu açma ediminin ortadan kaldırıldığı, dosya içerisine alınan jeoteknik etüt raporu ve doğal yapı malzemeleri raporlarından da anlaşıldığı üzere, alt yüklenici davacı şirket tarafından, idarenin kararı doğrultusunda 150 adet muayene çukuru açıldığı, elde edilen numunelerle yapılan deney ve etütler sonucunda raporların hazırlandığı ve işin tamamlandığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen 26/02/2016 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 5.1.14.maddesinin; "Araştırma çukuru açılması ve her türlü zeminde temel sondaj kuyusu açılması iş kalemleri sözkonusu işe ait birim fiyat tarifleri kapsamında tamamlanacaktır," şeklinde düzenlendiği, taraflarca araştırma çukuru ve sondaj kuyusu açılması iş kalemlerinde söz konusu işe ait birim fiyat tarifesinin uygulanacağının kabul edildiği, ancak 26/02/2016 tarihli ve iş bu sözleşmenin eki niteliğinde olan 12/06/2016 tarihli sözleşmelerde davacı alt yüklenicinin yaptığı iş kalemlerinin birim fiyatlarının belirlenmediği, bilirkişi heyet ek raporları ile, dosya içerisine alınan TMMOB Jeoloji Mühendisler odasının işin yapıldığı 2017 yılı asgari ücret tarifesinden de faydalanılmak suretiyle yapıldığı yıl mahalli serbest piyasa rayici üzerinden iş kalemlerinin birim fiyatlarının hesaplandığı, buna göre; 06/02/2024 tarihli ek raporda tablo halinde gösterilen işlerin birim fiyat üzerinden toplam tutarının 83.825,80 TL olduğu, benzer nitelikte işler üzerinden tespit edilen fiyatlar dikkate alınarak belirlenen yapı malzemeleri rapor yazım bedeli olan 15.000 TL ve alt yüklenici sözleşmesinin 9.maddesinde belirlenen, iş sonu projelerin onaylanması müteakip hak kazanılan 15.000 TL'nin de eklenmesi suretiyle toplam iş bedelinin 113.825,80 TL olduğu, iş bu tutardan davacı alt yükleniciye yapılan ödeme olan 73.750.00 TL'nin tenzili ile bakiye alacağın 40.075,80 TL olduğu tespit edilmiş olup, hükme esas alınan bilirkişi heyetine ait kök ve ek raporlar dikkate alınarak, asıl davanın kısmen kabulü ile, ... ...Müdürlüğü'nün 2018/11863 esas sayılı takibe vaki itirazın 40.075,80 TL asıl alacak yönünden iptali ile, takibin 40.075,80 TL alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin itirazın iptali isteminin reddine ve fazladan yapılan ödeme olmadığı belirlendiğinden, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklandığından ve alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden, davacı yanın icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.