2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA:

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; davalının 942 numaralı kooperatif üyesi olduğunu, aidat ödeme yükümlülüğünün devam ettiğini, 01.02.2024 tarihi itibariyle ödemesi gereken toplam tutarın 466.000 TL; davalı tarafça yapılan ödemenin ise 120.000,00 TL olduğunu ve bakiye 346.000 TL borcu bulunduğunu, kooperatifin inşaatlarının halen devam ettiğini, kooperatifçe 140 m2 ve 170 m2 büyüklüğündeki daireler için ayrı ayrı aidat belirlendiğini, fakat kooperatifçe 140 m2 daire yapılmadığını ve dairelerin tamamının 170 m2 olduğunu, davacı kooperatifin 28.06.2014 tarihli genel kurulunun 8. gündem maddesinde borcunu ödemeyen üyeler için aylık 965 aidat kararı alındığını, 2010-2014 yılları arasında ise faiz kararı olmadığını, bu bakımdan yasal faiz uygulandığını, 28.06.2014 tarihinden sonraki aidatlara TBK Md. 120 gereği yıllık 9018 oranında faiz işletildiğini belirterek 346.000 TL anapara ve 113.116,88 TL faiz toplamı olan 459.116,88 TL'nin tahsiline, anapara borcu üzerinden 965'i geçmemek üzere kanuni faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle; müvekkilinin ...' ün üyeliğinin devraldığını, kooperatife borcunu ödemesi akabinde kendisine taahhütname başlıklı belge verildiğini ve kendisinin inşaat maliyeti ile ilgili başkaca bir borcu olmadığının taahhüt edildiğini, müvekkilinin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü' ne yapmış olduğu başvuru sonucu 2015 yılından sonraki genel kurullarda adının olmadığının tespit edildiğini, bu nedenle davacı tarafından talep edilen aidat borcunun haksız ve hukuka aykırı olduğunu, kesin maliyet bedelinin ödehyen müvekkilinin hiç bir borcu olmadığını, muacceliyet şartı gerçekleşmeyen aidat alacığına ilişkin dava açılmasının mümkün olmadığını, Yargıtay kararları gereği ve kanun gereği de dönemsel edimlerle 5 yıllık zamanaşımı olduğunu, davacının talebi gerek 1163 sayılı Kanun gerek Borçlar Kanunu gereği taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

kooperatif ana sözleşmesi ve genel kurul kararları, kooperatif üye işlem dosyası, bilirkişi kök ve ek raporu.

Dava, davacı kooperatifin davalıdan aidat, ara ödeme, toplu ödeme, ödemelerin eşitlenmesi adı altında alacak ve işlemiş faiz talep edilip edilemeyeceği hususuna ilişkindir.

Mahkememizce, dosyanın 1 mali müşavir ve 1 hukukçu bilirkişiden oluşan heyete tevdi ile kooperatif defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin Mahkememize sunmuş olduğu 25/12/2024 tarihli kök raporda özetle; davacı kooperatifin 10.06.2023 tarihli genel kurulunda üye ödemelerinin 450.000 TL'ye eşitlenmesine karar verildiği, ayrıca bu genel kurulda Haziran /2023 döneminden itibaren aylık 2.000 TL aidat kararı alındığını, davalının davacı kooperatife yaptığı toplam ödeme tutarı kooperatif kayıtlarından 120.000 TL olarak tespit edildiği, dava dilekçesinde belirtilen 01.02.2024 tarihi itibariyle ödenmesi gereken toplam tutar 466.000 TL olduğu, davalının yaptığı ödeme ise 120.000 TL olduğu, bu durumda davalının davacı kooperatife 346.000 TL anapara borcu hesaplandığı, dava dilekçesinde belirtilen 01.02.2024 tarihi itibariyle davalı borcuna hesaplanan faiz 35.837,26 TL olduğu, bu hesaplama yapılırken üye ödemelerinin eşitlenmesine yönelik 10.06.2023 tarihinden sonraki döneme ilişkin faiz hesaplandığı, mahkeme aksi kanaatte olması ihtimaline karşı davalının eşitleme kararının alınmadan önceki borçlarına da faiz yürütülmesi gerektiği kanaatine varılması durumunda davalı borcuna hesaplanan faiz tutarı 93.772,50 TL olacağı, kooperatifin tarifini yapan Kooperatifler Kanunu'nun 1. maddesi, kooperatifi; tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklar” olarak tanımlandığı, birçok kooperatif türü bulunmakta olup konut yapı kooperatifleri de bunlardan biri olduğu, yapı kooperatiflerinin amacı ortaklarının konut ihtiyaçlarını karşıladığı, bu amaçla bir araya gelen ortaklar emeklerini ve birikimlerini birleştirerek amaçlarını gerçekleştireceği, konut yapı kooperatiflerinde her üye bir hisse alarak kooperatife üye olacağı, Kooperatife üye olan hissedarlar her ay, kooperatif yönetimi tarafından belirlenen miktarı ödeyeceği, bu ödenen miktar, konutun inşaatı ve çeşitli giderleri için harcandığı, konut inşaatı bittiğinde ise hissedarlar kendi paylarına düşen evin sahibi olacağı, kooperatifin en yetkili organı genel kurul olduğu, genel kurullarda hakkaniyetin gerektirdiği ölçüde gerekli kararlar alındığı gibi daha önceden alınan kararlarda değiştirilebileceği, davacı kooperatif tarafından dava konusu edilen aidat alacağına ilişkin olarak 15.05.2022 tarihinde genel kurul toplantısı yapıldığı, 28/06/2014 tarihli genel kurul toplantısı 8. maddesinde “ortaklık aidatlarının ve gecikme cezalarının tespiti” düzenlenmiş olup; Kooperatif üyesi ... tarafından 170 m2, lik daireler için 2014 yılı için 750 TL, 2015 yılı için 850 TL kooperatif aidatlarının alınması önerildi. Kooperatif üyesi... ve ... tarafından 170 m2 lik daireler için 750 TL 140 m2lik daireler için 500 TL önerildi Kooperatif yönetimi tarafından 170 m2 lik daireler için 900 TL 140 m2 daireler için 500 TL kooperatif aidatlarının alınması önerildi. Teklif edilen aidat miktarları ayrı ayrı oylamaya sunuldu, 1 Temmuzdan başlamak üzere 140 m2 için 500 TL, 170 m2 için 850 TL aidat miktarı oy çokluğu ile kabul edildi. Aidat borcu olan ortakların temmuz ayına kadar borçlarını kapatmaları, borcunu kapatmadıkları taktirde 905 gecikme zammı uygulanması müzakereye sunuldu müzakere sonrasında yapılan oylama sonucunda teklif oy çokluğu ile kabul edildi. Dosya içerisinde Genel Kurulun iptaline dair herhangi bir evrak yer almamaktadır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2023/2101 E. 2023/1889 K. sayılı ilamında; “Konut sahibi olmak isteyen kooperatif ortakları son bağımsız bölüm bitip teslim edilene kadar kooperatif ortağı olmaya devam etmelidir. Kooperatif, inşaatlar bitmeden bağımsız bölümü teslim alıp istifa eden üyelerden bağımsız bölümü geri alma hakkına sahiptir. İnşaatlar devam ederken başkaca aidat alınmayacağına ilişkin taahhütlerin kooperatif açısından geçerli kabul edilemeyeceği, maliyetin artması halinde bu bedelin kooperatif ortaklarından talep edilebileceği” hususunun yerleşmiş Yargıtay içtihatları ile kabul edildiğine işaret ettiği, bu kararların temel dayanağının eşitlik ilkesi olduğunu söylemek mümkün olduğu, kooperatiflerde ortakların hak ve borçlarının dayandırıldığı temel ilke eşitlik ilkesi olduğu, bu ilke Kooperatifler Kanunu'nun 23. Maddesinde düzenlendiği, buna göre; Hak ve vecibelerde eşitlik: Madde 23 - Ortaklar bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşit olduğu, bu eşitlik ilkesini hem mutlak hem nispi eşitlik olarak anlamak gerektiği, mutlak eşitlik dediğimizde anlaşılması gereken ortaklara aynı haklar ve aynı borçlar yüklenirken ortakların katkısının, özverisinin veya ortakların içinde bulunduğu şartların bir etkisinin bulunmadığı, örneğin ortaklardan her birine, sermaye payları ne olursa olsun bir oy hakkı verilmesi durumunda mutlak eşitlikten bahsedileceği, bunun yanı sıra iptal davası açma hakkı, sorumluluk davası açma hakkı gibi haklar mutlak eşitlik esas alınarak tanınmış haklar olduğu, nispi eşitlik ise; farklı şartlar içinde bulunan veya farklı özelliklere sahip olan ortaklara, belirli bir objektif ölçü kullanılarak, hak ve menfaatin farklı ama göreceli olarak eşit şekilde sağlandığı ya da borcun farklı ama göreceli olarak eşit şekilde yüklendiği hallerde söz konusu olacağı, düşük aidat ödeyen ortağa düşük maliyetli, yüksek aidat ödeyen ortağa yüksek maliyetli konutların tahsis edilmesi durumunda nispi eşitlikten bahsedileceği, eşitlik ilkesi gereğince hak ve görevlerde ortakların eşit olması kuralı gözetilerek önceki genel kurul kararının değişen şartlar ve kooperatifin diğer ortaklarının durumları da nazara alınarak şartlarda eşitleme yapılmak üzere değiştirilmesine karar verilmesinde ilke olarak müktesep hak ihlali ve yasaya aykırılık bulunmadığı, (Yargıtay 23 H.D 2011/933 Esas 2011/936 Karar) yukarıda da ifade edildiği üzere kooperatifler aidat toplayarak inşaatlarını tamamlar ve amaçlarını gerçekleşeceği, bu nedenle bağımsız bölümün alınmış olması kooperatife aidat ödeme borcunu sona erdirmeyeceği, kooperatif inşaatlarının devam ediyor olması durumunda kooperatifin aidat toplamaya devam etmesi doğal olduğu, (Yargıtay 23 HD 2016/7545 Esas 2019/5329 Karar). İnşaatların devam ediyor olması durumunda davalının aidat ödeme borcunun devam ettiğinden bahsetmenin mümkün olmadığının belirlendiği bildirilmiştir.

Dosyanın rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi ile cevap dilekçesi ekinde sunulan ibraya ilişkin belgelerin davalının 137.275-TL ödeme yaptığına dair kayıt gözükmekte olup bu hususta inceleme yapılarak davalının kooperatife toplamda ne kadar ödediği hususunun açıklığa kavuşturularak varsa kooperatife borcunun yeniden belirlenmesi hususunda ek rapor alınmasına karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin Mahkememize sunmuş olduğu 10/02/2025 tarihli ek raporda özetle; davacı taraf davalıdan 01.02.2024 tarihi itibariyle 346.000 TL anapara ve 113.116,88 TL faiz toplamı olan 459.116,88 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ettiği, davacı kooperatifin 10.06.2023 tarihli genel kurulunda üye ödemelerinin 450.000 TL'ye eşitlenmesine karar verildiği, ayrıca bu genel kurulda Haziran /2023 döneminden itibaren aylık 2.000 TL aidat kararı alındığı, davalının davacı kooperatife yaptığı toplam ödeme tutarı kooperatif kayıtlarından 137.275 TL olarak tespit edildiği, dava dilekçesinde belirtilen 01.02.2024 tarihi itibariyle ödenmesi gereken toplam tutar 466.000 TL olduğu, davalının yaptığı ödeme ise 137.275 TL olduğu, bu durumda davalının davacı kooperatife 328.725 TL anapara borcu hesaplandığı, dava dilekçesinde belirtilen 01.02.2024 tarihi itibariyle davalı borcuna hesaplanan faiz 34.005,64 TL olduğu, bu hesaplama yapılırken üye ödemelerinin eşitlenmesine yönelik 10.06.2023 tarihinden sonraki döneme ilişkin faiz hesaplandığı, mahkemenin aksi kanaatte olması ihtimaline karşı davalının eşitleme kararının alınmadan önceki borçlarına da faiz yürütülmesi gerektiği kanaatine varılması durumunda davalı borcuna hesaplanan faiz tutarı 82.481,63 TL olduğu rapor edilmiştir.

Bilindiği üzere Kooperatifin en yetkili organı genel kuruldur. Genel kurullarda hakkaniyetin gerektirdiği ölçüde gerekli kararlar alındığı gibi daha önceden alınan kararlarda değiştirilebilir. Eşitlik ilkesi gereğince hak ve görevlerde ortakların eşit olması kuralı gözetilerek önceki genel kurul kararının değişen şartlar ve kooperatifin diğer ortaklarının durumları da nazara alınarak şartlarda eşitleme yapılmak üzere değiştirilmesine karar verilmesinde ilke olarak müktesep hak ihlali ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır. (Yargıtay 23 H.D 2011/933 Esas 2011/936 Karar) Kooperatifler aidat toplayarak inşaatlarını yapar ve amaçlarını gerçekleştirir. Ayrıca kooperatiflerde eşitlik ilkesi geçerlidir. Kooperatiften bağımsız bölüm alınması aidat ödenmesine engel değildir. Davacı kooperatif inşaatlarının devam ediyor olması nazara alındığında kooperatifin aidat toplaması olağandır. Daha önceki genel kurulda alınan kesin maliyet ile ilgili kararın iptal edilmiş olması da aidat toplamaya engel teşkil etmez.( Yargıtay 23 HD 2016/7545 Esas 2019/5329 Karar)

Kooperatif üyeleri ile kooperatif arasındaki üyelik sıfatının devamına ve üyeliğe sıkı sıkıya bağlı talepler ile ilgili olan tapu iptali ve tescile, üyelik tespitine, tahsis hakkına dayalı veya üyenin parasal yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklarda üyelik devam ettiği sürece zamanaşımı süresi işlemez. Davacı kooperatif üyesi olduğunu beyan etmiş davalı tarafça aksi iddia edilmemiştir. Davacının kooperatif üyesi olduğunu kabulü halinde dava konusu taleple ilgili üyelik devam ettiği sürece zamanaşımı işlemeyecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/871 Esas 2021/1256 Karar)

Davalı alacağın zaman aşımına uğradığını iddia etmiş olup bilindiği üzere Kooperatif üyesinin bağımsız bölüm talep hakkı zamanaşımına uğramayacağı gibi kooperatif tarafından bunun karşılığında talep edilecek olan inşaat gideri olarak talep edilen aidata da zamanaşımı işlemesi mümkün değildir.(23. Hukuk Dairesi 2017/391 Esas 2020/1615 Karar)

Somut davanın değerlendirilmesinde; Yargıtay 23. HD'nin 2013/829 Esas 2013/1810 Karar sayılı 22/03/2013 tarihli ilamından da anlaşıldığı üzere Genel kurul kararları, üyeler ile kooperatif arasında yapılmış bir sözleşme niteliğinde olup, kooperatif ve üyeler arasında ayrıca faiz oranları ile ilgili sözleşme yapılmasına gerek olmadan genel kurullarca kararlaştırılan parasal yükümlülüklere ilişkin kararlar daha sonraki yıllarda değiştirilmediği ve iptal edilmediği sürece tüm üyeleri bağlayacağı, genel kurulca belirlenen aidat miktarı ve gecikme faizi oranları, genel kurul kararlarına katılsın ya da katılmasın ortaklara ayrıca tebliğinin gerekmediği, toplantıya katılmayan üyeler için de bağlayıcı olduğu, kesinleşmiş olması ve yok hükmünde olmaması halinde bu kararın alacağın dayanağı durumunda olduğu,yine işlemiş faiz borcu TBK'nın 120/2. maddesindeki sınırlamaya tabi olup, davacı kooperatifin genel kurullarında kabul edilmiş temerrüt faiz oranı, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata yani 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2/1.maddesine göre belirlenen yasal faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamayacağı, davacı kooperatifin 2009 ila 2023(dahil) yılları arasında yapılan genel kurul toplantılarında alınan aidat ödenmesine ilişkin kararların iptal edildiğine veya yok hükmünde olduğuna dair itiraz olmadığı gibi bu hususta dosya kapsamında bir delilin de bulunmadığı,bu nedenle alınan genel kurul kararının tüm üyeleri bağlayacağı,

Mahkememizce açıklanan hususlara riayet edilerek düzenlenen bilirkişi raporunda davalının ödemesi gereken aidat borcunun 328.725,00 TL ve işlemiş faizin 82.481,63 TL olarak hesaplandığı görüldüğünden davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki karar verilmiştir.

1.Davanın KISMEN KABULÜ ile, 328.725-TL asıl alacak ve 82.481,63-TL işlemiş faizin, asıl alacağa dava tarihi olan 07/03/2024 tarihinden itibaren aylık %5 faiz oranını geçmemek kaydıyla TBK'nın 120/2 maddesi uyarınca yasal faizin %100 fazlasını geçmemek üzere belirlenecek faiz oranı üzerinden işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2.Alınması gereken 28.089,53-TL nispi karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 7.840,57-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 20.248,96‬-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazine' ye gelir kaydına,

3.Davacı tarafça yatırılan 7.840,57-TL peşin harç ve 427,60-TL başvuru harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4.Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; 140,00-TL tebligat masrafı, 73,00-TL posta ve müzekkere, 5.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.713,00-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre belirlenen 5.116,84-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5.Davalı tarafça yapılan 40,00-TL posta masrafı yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre belirlenen 4,18-TL' sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,

6.Davacı taraf kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 13/1 maddesi uyarınca taktir olunan 65.681,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7.Davalı taraf kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 13/1 maddesi uyarınca taktir olunan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

8.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davanın kabul red oranına göre 375,67-TL'sinin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

9.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davanın kabul red oranına göre 3.224,33-TL'sinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

10.Tarafların yatırmış olduğu gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/05/2025 Katip ...