10. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... sicil numaralı ... ve ortakları unvanlı işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığını, 21.12.1989 tarihinde girişini gösterir ilk işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiğini, adının dönem bordrolarında görülmemesi nedeniyle bildirgede gösterilen giriş tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini, bu durumun sosyal güvenlik hakkını ihlal ettiğini belirterek, sigorta başlangıç tarihinin 21.12.1989 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının Davacının 21.12.1989 tarihinde 1 gün süreyle asgari ücretle 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olarak çalıştığının, 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesine göre davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 22.12.1994 tarihi olduğunun, 21.12.1989 tarihindeki (1) günlük çalışmasına ait primin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, davanın kuşku bırakılmayacak şekilde ispatlanamadığını, Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık,sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 6. ve 60. maddenin (G) bendi, 79., 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... ve ortakları ünvanlı işverenin ... sicil. nolu işyerinden 01.03.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, anılan işyerinin simit fırını mahiyetinde olup 01.03.1985-31.124.1989 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu,işyerinden dava konusu 1989/3. dönem ile 2. dönemde bordro verilmediği ancak 1989/1. dönem bordrosunun verilmiş olduğu ve 4 sigortalının bildirildiği,davacının 1989 yılı içinde örgün öğretim ve çıraklık eğitim kaydının olmadığının yapılan araştırma sonucu tespit edildiği, belediye, vergi, sgk ve emniyet marifetiyle yapılan komşu işyeri araştırmasında bir tespit yapılamadığı, işyerinin 1989/1. dönem bordrosunda yer alan sigortalılardan Hüseyin Savaş'ın adresinin tespit ed,ilemediği, ...'ın adresine yapılan tebligatta adresin boş olduğunun bildirildiği, ...'nın yapılan tebligata rağmen tanık olarak hazır edilemediği, ...'in ise vefat ettiğinin anlaşıldığı, davacının komşu işyerinde çalışanlara uzun yıllar geçtiği ve işyeri çalışanlarına ulaşamadığını beyan ettiği, böylelikle Mahkemece tanık dinlenmeden dolayısıyla fiili çalışma olgusu tespit edilmeden eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, 1989/1. dönem bordrosunda yer alan ...'nın hazır edilerek beyanına başvurulmalı, ayrıca davacının beyanı alınarak çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle fiili çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmellidir.

5.5510 sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

Açıklanan sebeple,

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.