10. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum ve davalı ...Üretim ve .... A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; diğer davalı işverene ait ambalaj fabrikasında baskı makinesinde kalıp üretimi bölümünde çalıştığını belirterek 30.09.2008 tarihine kadar bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde bildirildiğini, davanın haksız olduğunu belirterek reddini istemiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

2.Davalı İşveren vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Ek 5. maddesinde, 506 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir düzenlemesinden sonra ekli tablonun 20.06.1987 tarihli 3395 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik II numaralı bendinde, basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalıların; solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerlerinde, fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerlerinde, doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerlerinde, fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerlerinde, tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerlerinde ve günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerlerinde geçen her 360 günlük çalışma için 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini düzenler.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesidir. Anılan maddeye göre, sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Birinci koşul sigortalının basım ve gazetecilik iş yerlerinde çalışması, ikinci koşul ise; II. bendin (a-f) alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda ayrıca gerçekleşmesidir. İnceleme konusu davada davacının, davalı işverene ait ambalaj fabrikasında çalıştığını, bildirilen çalışma süresi için itibari hizmet süresi verilmesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verildiği, ancak kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiği anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince davacının dava konusu sürede geçen çalışmalarının itibari hizmet süresi verilmesini gerektirir koşullarda geçtiğinin tespiti için, davacı ile beraber dava konusu dönemde beraber çalışan varsa bordro tanıkları tespit edilerek dinlenmeli, yok ise dava konusu dönemde geçen çalışmaları bilebilecek komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek dinlenmeli, iş yerinin fizik ve çalışma koşullarının tespiti için keşif yapılmalı ya da davalı işveren aleyhine açılan emsal dava dosyasının olup olmadığı araştırılmalı var ise emsal dosyada bulunan keşif ve bilirkişi raporları dosya içine alınmalı, davacının ambalaj fabrikasındaki görevi ve çalışma koşulları tespit edilerek konusunda uzman bilirkişi heyetinden bilirkişi raporu alınarak 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinin II numaralı bendinde belirtilen ve itibari hizmet süresi verilmesini gerektirir ağır ve yıpratıcı koşullardan hangisinin veya hangilerinin varolduğu somut olarak belirlenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

Açıklanan sebeplerle; Davalı ...Üretim ve .... A.Ş. ve davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2025 gününde oybirliğiyle karar verildi.