Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/8209 E.  ,  2024/5129 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN ÖZETİ : Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Köyü, ... Mevkii,... ada, ... sayılı parselin "kısmen park, kısmen günübirlik alan, kısmen turizm tesis alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 02/08/2013 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli Doğu Antalya Çenger Turizm Merkezi Çevre Düzeni Planı Revizyonu, 1/5000 ölçekli Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı, 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planına yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 01/11/2022 tarihli ve E:2018/5489, K:... sayılı bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolunda... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 02/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY :

MADDİ OLAY :

Dosyanın incelenmesinden; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığınca 02.08.2013 tarihinde onaylanan 1/25000 ölçekli Doğu Antalya Çenger Turizm Merkezi Çevre Düzeni Planı Revizyonu, 1/5000 ölçekli Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı, 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planının yapıldığı alanda bulunan dava konusu Antalya ili Manavgat ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii ... ada ... sayılı taşınmazın evveliyatına bakıldığında; imar planı tadilatlarıyla sırasıyla ...-... sayılı parsellerin birleşmesiyle ... sayılı parselin oluştuğu, sonrasında ... sayılı parselin ... ada ... ve ... sayılı parsel olduğu, sonrasında ise ... ada ... ve ... sayılı parsellerin birleşmesi sonucunda ise ... ada ... parselin oluşturulduğu, ... sayılı parsele ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan mevzii imar planı uyarınca ... tarihli, ...sayılı yapı ruhsatı verildiği, ... ve ... sayılı parsallerin tevhidi sonrasında oluşan ... parselin ise...tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarıyla, parselin batı kesimi (... sayılı parselin olduğu) Kıyı Kanunu uyarınca ilk 50 metre yeşil alan, ikinci 50 metre günübirlik tesisler üçüncü kalan kısım ise turistik tesis alanı olarak, parselin doğu kısmı (... sayılı parselin olduğu) ise 1990 yılından önce mevzii imar planının yapıldığı, 11.07.1992 tarihinden önce yapı ruhsatı alıp, su basman seviyesinde yapıldığı gerekçesiyle Kıyı Kanunu'na tabi tutulmayarak tamamı turizm tesis alanı olacak şekilde planlandığı,... ada ... sayılı taşınmazın davaya konu imar planlarıyla da Kıyı Kanunu uyarınca ilk 50 metre yeşil alan ikinci 50 metre günübirlik tesis alanı sonraki alanları ise turizm tesis alanı olarak planlandığı, davacı tarafından kısmi yapılaşma koşullarına dikkat edilmediğinden bahisle planlara yapılan itirazın reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 1982 Anayasasında da 1961 Anayasasındaki gibi kıyılar, 'Tabii kaynaklar ve servetler' olarak kabul edilmiş; ayrıca, ülkemiz açısından giderek artan ekonomik ve sosyal değerleri gözönünde bulundurularak bu konuda özel düzenlemeye gidilmiştir. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, Kıyılardan yararlanma başlıklı 43. maddesinde: "Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir. Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkân ve şartları kanunla düzenlenir." kuralı yer almıştır.

Anayasada 'kıyılardan yararlanma' koşulları düzenlenirken sadece kıyıların Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunun belirtilmesi ile yetinilmeyip ayrıca deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararının gözetileceği ve kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartlarının yasayla düzenleneceğine ilişkin kurallara da yer verilmiştir.

Kıyı konusunda, 6785 sayılı İmar Kanununun Ek 7. ve Ek 8. maddelerine göre çıkarılan Yönetmelik ile herkesin kıyılardan mutlak bir eşitlik ve serbestlikle yararlanmasını sağlamak, kıyıların doğal yapısının değiştirilmesini önlemek ve atıklarla kirletilmesini engellemek için kurallar getirilmiş ise de; anılan Yönetmelik 6785 sayılı İmar Kanunu ile birlikte yürürlükten kalkmış olup; Kıyılar yönünden, 1982 Anayasası döneminde yapılan ilk düzenleme 01.12.1984 tarihinde yürürlüğe giren 3086 sayılı Kıyı Kanunu ve buna dayanılarak çıkarılan ve 18.05.1985 günlü, 18758 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 3086 sayılı Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliktir. 3086 sayılı Kanunun tümü Anayasa Mahkemesinin 25.02.1986 günlü, 1985/1, K:1986/4 sayılı kararı ile iptal edilmiş; iptal kararının Resmî Gazetede yayımlandığı 10.07.1986 tarihini izleyen altı ay sonra ise 3086 sayılı Kanun yürürlükten kalkmıştır.

Anayasa Mahkemesi kararında, 3086 sayılı Kanunun 4. maddesinde yer alan kıyı kenar çizgisi ve kıyı tanımları Anayasanın 43. maddesine aykırı görülmüştür. Anılan Mahkeme kararında, 3086 sayılı Kanunun 6. maddesinin iptali istemine yönelik olarak, Anayasa koyucunun kıyıda kamu yararı yanında, kişilerin de bazı haklarının bulunduğu gerçeğini gözönünde tutarak, kamu yararı ile kişi haklarını bağdaştırmaya çalıştığı ve sonuçta bu madde ile ulaşılmak istenen amacın, kıyıda mevzuata ve hukuka uygun olarak kazanılmış hakları korumakla birlikte kıyıları kamuya açmak olduğu gerekçesine yer verilmiş; bu çerçevede, 3086 sayılı Kanunun Geçici 2. maddesinin 2. ve 3. fıkraları ve 1 fıkrasında yer alan '...bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuata ve imar planına uygun olarak yapılan yapılar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz' biçimindeki ibare Anayasaya aykırı bulunmamıştır. 3086 sayılı Kanunun yerini, 17 Nisan 1990 günü yayımlanarak yürürlüğe giren 3621 sayılı Kıyı Kanunu almış ve Anayasanın kıyıya ilişkin kuralları Anayasa Mahkemesi kararının gerekçeleri de dikkate alınarak yaşama geçirilmiştir. 3621 sayılı Kanunun 4. maddesinde: "Sahil Şeridi: Kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde;

a)Uygulama imar plânı yapılacak alanlarda yatay olarak en az 20 metre genişliğindeki alanı,

b)Uygulama imar planı bulunmayan belediye ve mücavir alan sınırları içinde veya dışındaki yerleşik alanlarda, çevre düzeni ve/veya nazım imar planı bulunsun veya bulunmasın, yatay olarak en az 50 metre genişliğindeki alanı,

c)Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışındaki iskân dışı alanlarda çevre düzeni ve/veya nazım imar planı bulunsun veya bulunmasın yatay olarak en az 100 metre genişliğindeki alanı" ifade edeceği şeklinde tanımlanmıştır. Anayasanın Mahkemesinin 18.09.1991 günlü, E:1990/23, K:1991/29 sayılı kararı ile bu tanımlardan 4. maddenin 1. fıkrasının a) bendindeki tanım iptal edilmiştir. İptal kararından sonra yasa koyucu tarafından 4. maddenin sahil şeridine ilişkin kuralları 3830 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile: "Sahil şeridi Kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak en az 100 metre genişliğindeki alan" olarak tanımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesince Anayasaya aykırı görülemeyen 3086 sayılı Kanunun Geçici 2. maddesinin 2. ve 3. fıkraları ve 1. fıkrasında yer alan '...bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuata ve imar planına uygun olarak yapılan yapılar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz' biçimindeki kuralın yerini, 3621 sayılı Kıyı Kanunu ile getirilen Geçici Maddedeki "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce mevzuat hükümlerine uygun olarak onanmış ve kısmen veya tamamen yapılaşmış 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının sahil şeritleri ile ilgili hükümleri geçerlidir. Ancak, 8 inci maddenin ikinci fıkra hükümleri saklıdır." kuralı almıştır. 11 Temmuz 1992 tarihinde yürürlüğe giren 3830 sayılı Kıyı Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici maddesiyle de; kısmen veya tamamen yapılaşmamış alanlarla ilgili imar planı revizyonlarının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde tamamlanması öngörülmüştür. Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik 03.08.1990 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin 4. maddesinde kısmi yapılaşma tanımlanmıştır.

Buna göre: "Kısmi Yapılaşma: 17 Nisan 1990 tarihinden önce onaylanmış uygulama imar planlarındaki imar adalarında yer alan parseller ile üzerine birden fazla yapı yapılması mümkün olan parsellerin yüzde ellisinden fazlasında yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan imar plânı ve mevzuata uygun olarak tamamlanmış yapılarla, ruhsat alınarak en az su basman seviyesine kadar inşaatı tamamlanmış yapıların bulunması durumudur." Anılan Yönetmelikteki kısmi yapılaşma tanımında, 30.03.1994 günlü, 21890 sayılı Resmi Gazete yayımlanan Yönetmelikle değişikliğe gidilmiştir. Bu değişikliğe göre: "Kısmi Yapılaşma: a) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında; 11 Temmuz 1992 tarihinden önce belirli bir kullanım amacına dayalı olarak onaylanmış 1/1000 ölçekli mevzii imar planlarının, kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde 100 metrelik kesim içerisindeki imar adalarında; üzerinde yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan plan ve mevzuata uygun olarak tamamlanmış yapılar ile ruhsat alınarak en az subasman seviyesinde inşaatı tamamlanmış yapıların bulunduğu parsellerin sayısının veya kullanılan toplam taban alanının imar adasındaki toplam parsel sayısının veya toplam taban alanının yüzde ellisinden fazla olması durumudur. Üzerinde birden fazla yapı yapılması mümkün olan parseller, en az subasman seviyesinde inşaatı tamamlanmış olmak kaydı ile taban alanı veya yapı sayısı itibariyle bu kapsamda değerlendirilir."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Uyuşmazlıkta; davaya konu ... ada ... parselin, tevhit olmadan önceki parsellerinden ... parselin doğu kısmının 1/1.000 ölçekli Mevzi İmar Planı'nın 17/02/1988 tarihinde Manavgat Belediyesi'nce onaylandığı, bu plana göre otel yapılması durumunda yapılaşma koşullarının "Kaks=0.90, h=5 kat ve Zemin Kat Yüksekliği=4,50 metre olan Turistik Tesis Alanı" olarak belirlendiği, daha sonra ... parsel ile ... parselin birleşmesine olanak sağlayacak şekilde hazırlanan Mevzi İmar Planı'nın Manavgat Belediyesi'nce 16/06/1995 tarihinde onaylandığı, söz konusu planda; ... parseldeki E=0,90 emsal hakkının müktesep olarak kabul edildiği, fakat ... parsele E=0,30 yapılanma hakkı verilerek, ... ve ... parsellere toplam inşaat alanının 9.594 m2’yi geçemez hükmü getirildiği, ayrıca otel yapılması halinde max.kat=5 ve su basman Kotu=1,50 metre, motel yapılması halinde max.h=9,50 metre, diğer turistik tesislerde max.h=6,50 metre ve konut alanlarında Taks=0,15 Kaks=0,30 max.h=6,50 metre yapılaşma koşulları olan “Turizm ve/veya II. Konut Alanı” kararının getirildiği, 16/06/1995 tarihinde onaylanan 1/1.000 ölçekli Mevzi İmar Planı'nın yapılaşma koşullarına göre... ve ... parsellerin tevhidi ile oluşan ... parsel için, Turizm Tesisi olarak hazırlanan mimari projenin Turizm Bakanlığı'nca onaylanmasına karşın, Manavgat Belediyesi’ne inşaat ruhsatı almak için başvurulduğunda, planın ... parselin bulunduğu kısmının 1992 tarihli Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ükümlerine göre revize edilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine hazırlanan tadilat planının 03/03/1999 tarihinde Manavgat Belediyesi'nce onaylandığı, tadilat planında 16/06/1995 tarihinde onaylanan 1/1.000 ölçekli Mevzi İmar Planındaki koşulların aynen korunduğu, bilahare 25/04/2003 tarihinde Manavgat Belediyesi'nce onaylanan 1/1.000 Ölçekli Mevzi İmar Planı, şeklen Manavgat Belediyesince 03/03/1999 tarihinde onaylanan 1/1.000 ölçekli Tadilat Planına benzemesine karşın, yapılaşma koşulları açısından bir önceki plan ile arasında farklılıklar bulunduğu, planda ... parsele toplam inşaat alanı verilmişken, plan notlarında; parseldeki toplam inşaat alanının 0,90 emsalin tüm parsel alanı ile çarpımı sonucu bulunacağı, G ile işaretli "Günübirlik Tesis Alanı"ndaki inşaat alanın da bu alanın 0,20’sini geçemeyeceği şeklinde hüküm bulunduğu, ayrıca, konaklama tesisleri için, max.h=5 kat (Tesisat Katı hariç) ve günübirlik tesisleri için max.h=4,50 m 1 kat (Asma Kat yapılması durumunda max.h=5,50 m olacağı) koşulunun getirildiği, neticeten davaya konu alanla ilgili gerçekleştirilen incelmede geçmişteki tüm 1/1.000 ölçekli mevzi imar planlarında, yapılanma emsali 0,90 olan “Otel-Turistik Tesis” yapma hakkının getirildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca 02/08/2013 tarihinde onaylanan dava konusu 1/1.000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planında da “Turizm Tesisi” yapma kararı getirilmiş olmasına karşın, Yapılanma emsalinin 0,50’ye düşürüldüğü görülmektedir.

Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca, imar planının uygulama imar planı ya da mevzi imar planı olma durumuna göre kısmi yapılaşma durumları imar adası veya imar planı bazında değerlendirilmektedir. Kısmi yapılaşma değerlendirmesi mevzi imar planlarında imar adası bazında, uygulama imar planlarında ise sahil şeridinde kalan imar adalarının bütününe göre olması gerekmektedir. Mevzi imar planlarının olduğu yerlerde imar adası bazında değerlendirme yapılmış ve yapıların bulunduğu parsellerin sayısının veya kullanılan toplam taban alanının imar adasındaki toplam parsel sayısının veya toplam alanın yüzde ellisinden fazla olması durumu, uygulama imar planlarının olduğu yerde de plan kapsamındaki imar adalarının sayısının yüzde ellisinden fazlasında anılan koşulların bulunması kişilere korunacak haklar sağlayan ölçüt olarak alınmıştır. Anayasal konumu ortaya konulan kıyılar üzerinde "kazanılmış hak" kavramının ne derece geçerli olduğu konusu, Kıyı Kanunu ve bu Kanunun uygulanması yönünden büyük önem taşımaktadır.

Sahil şeritlerinde kazanılmış hakların korunmasına yönelik olarak iptal edilen 3086 sayılı Kanunun yerini alan ve halen yürürlükte olan düzenleme 3621 sayılı Kanunun Geçici Maddesidir. Buna göre; 3621 sayılı Kanunun yayım tarihinden (17 Nisan 1990) önce kısmen veya tamamen yapılaşmış 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının sahil şeritleri ile ilgili hükümlerine geçerlilik tanınmıştır. Kıyı Kanununda değişiklik yapan 3830 sayılı Kanunun Geçici Maddesi ise; kısmen veya tamamen yapılaşmamış alanlarla ilgili imar planı revizyonlarının 11 Temmuz 1992 tarihten itibaren bir yıl içinde tamamlanması zorunluluğu getirmiş, kazanılmış haklara ilişkin düzenleme getirmemiş, 3621 sayılı Kanuna göre sahil şeritlerinde kazanılmış hakkın doğmadığı alanlarda imar planı revizyonuna gidilmesini öngörmüş bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan bu yasal çerçeveye göre, sahil şeritlerinde 17 Nisan 1990 tarihinden önce olup, geçerlilik tanınan uygulama imar planları; kısmen veya tamamen yapılaşmış alanlara yönelik bulunmakta; 03.08.1990 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, 3621 sayılı Kanunun yayım tarihinden önce onaylanmış uygulama imar planlarındaki imar adalarında yer alan parsellerin yüzde ellisinden fazlasında, yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan imar plânı ve mevzuata uygun olarak tamamlanmış yapılarla, ruhsat alınarak en az subasman seviyesine kadar inşaatı tamamlanmış yapıların bulunması durumunu kısmi yapılaşma olarak tanımlamaktadır. 3830 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra Yönetmelikte yapılan değişiklikle kısmi yapılaşma benzer şekilde yeniden tanımlanırken; farklı olarak kısmi yapılaşmanın olmadığı alanlardaki plan revizyonları için tarih, 3830 sayılı Kanunun yayım tarihi olan 11 Temmuz 1992 tarihine taşınmıştır. 3621 sayılı Kıyı Kanununun Geçici Maddesi kapsamında geçerli kabul edilebilecek planlar, kısmen veya tamamen planlanmış alanlardaki sahil şeritleri iken, 3830 sayılı Kanun ile gelen Geçici Madde ise, kısmen veya tamamen yapılaşmamış sahil şeritlerinde plan revizyonu yapılmasını, başka bir ifade ile kazanılmış hakkın doğmadığı alanlarda planların revizyonunu öngörmektedir. Kanuna, Kıyı Kanunundan önce oluşmuş hakların nasıl ve hangi ölçüler içinde korunabileceğini belirlemek için geçici madde eklenmiş ve buna uygun olarak Yönetmelikle kısmi yapılaşma tanımlanmış ve mevcut hakların sınırları belirlenmiştir.

Geçici maddeler kanunların geçiş hükümlerini düzenleyen maddeler olup, yeni düzenleme yürürlüğe girinceye kadar geçecek süre içinde yapılacak işlem ve düzenlemeler ya da uyulacak ilke ve kurallar ile daha önceki düzenlemelerden doğan hakların korunmasına ilişkin hususlar ve benzeri geçiş hükümleri geçici maddelerle düzenlenir. Kıyı kanununa eklenen geçici madde de yukarıda belirtilen özellikte bir geçici madde olduğundan önceden var olan hakların sınırsız olarak korunması durumu söz konusu değildir.

Yönetmelik maddelerinde yer alan bu düzenleme göz önüne alındığında, daha önce kanunla belirlenmiş hakların korunması ve kişilerin mağdur edilmemesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ancak imar hukukunda, kazanılmış hak kavramı ile ilgili olarak belli bir ölçütün, Kıyı Kanununun amacına uygun olarak belirlenmesi zorunludur. Bir kez yasanın bir kuralına aykırı biçimde edinilen hakka, daha üstün bir hak bulunmasına karşın, sonsuza değin geçerlilik tanımak, kazanılmış hak durumunu genişleterek Anayasa'nın özel kuralı karşısında sağlıklı kabul etmek kötü niyetlileri bu yolda davranmaya özendirir ve böylece kıyıların daraltılması sonucu kıyılardan yararlanmada önceliği kamuya veren Anayasa ile bağdaşmaz.

Kanun ve Yönetmelik hükmüne göre kısmi yapılaşma olması durumunda kazanılmış hak; anılan yapıların mevcut haliyle korunmasına ilişkin olup, geçici maddede belirtildiği gibi kısmen veya tamamen yapılaşmamış alanlarla ilgili imar planı revizyonlarının Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde tamamlanarak, kısmi yapılaşma durumunun tespit edilmesi gerektiği, sözü edilen planlarda 11 Temmuz 1992 öncesi yapılan veya yapılmaya başlayan yapılar ve mevzuatta belirtilen kısmi yapılaşma hakkına sahip parseller hakkında kazanılmış hakkın oluştuğu, ancak ileriki tarihlerde yapılacak imar planlarında 100 metrelik sahil şeridinin Kıyı Kanununa uygun olarak planlanması ve yeni yapılaşmaların Kıyı Kanununa uygun olması gerektiği kuşkusuzdur. Diğer taraftan Kanunun ve Yönetmeliğin amacı bir yıl içinde kısmı yapılaşma durumunun ve sahil şeridindeki doluluk boşluk oranlarının tespit edilerek buna göre imar planlarının yapılmasıdır.

İmar planları belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus planı ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak koşulların zorunlu kıldığı biçim ve zamanda mevzuatta öngörülen yöntemlerle değiştirilebilir ve yeni kullanımlar getirilebilir.

Bu kapsamda kısmi yapılaşma gereği kazanılmış hakkı bulunan sahil şerdindeki yapı sahiplerinin yapıları ekonomik varlığını sürdürene kadar korunmakla beraber bu yapıların bulunduğu taşınmazların da yeni yapılacak imar planında kullanım durumları değişebilir.

Bu husus göz önüne alındığında, dava konusu olayda, uyuşmazlık konusu taşınmaz (... ada... parsel) hakkında yapılan incelemede, gerek mevzi imar planlarının hepsinde, gerek ise ... parsel ile ... parselin oluşturmuş olduğu imar adasında, Yönetmeliğin kısmi yapılaşmaya ilişkin; "yürürlükte bulunan plan ve mevzuata uygun olarak tamamlanmış yapılar ile ruhsat alınarak en az subasman seviyesinde inşaatı tamamlanmış yapıların bulunduğu parsellerin sayısının fazla olması durumudur." hükmündeki yapılaşma koşulun sağlanmış olduğu, Manavgat Belediyesi’nin 03/03/1999 tarihinde onaylamış olduğu ... ve ... parsellere ait 1/1.000 ölçekli Tadilat Planının ve 25/04/2003 tarihinde onaylamış olduğu ... parsele ait 1/1.000 ölçekli Mevzi İmar Planının yönetmelik hükümlerine uygun olduğu ve ayrıca 11/07/1992 tarihinden önce onaylanmış 1/1.000 ölçekli Mevzi İmar Planları bulunan parsellere, 11/07/1992 tarihinden sonra verilen inşaat yapı ruhsatlarının ve yapılaşmalarının da yönetmelik hükümlerine uygun olduğu belirlenmiş ise de, Kanun ve Yönetmelik hükmü gereği kazanılmış hakkı bulunan parsellerin ve kısmi yapılaşmadan yararlanan yapılaşmamış taşınmazların ilanihaye bu haktan yararlanacağı kabul edilerek süresiz yapılaşma hakkı tanınması ve sonraki tarihli planlarda kullanılan kararların değiştirilmemesi Kıyı Kanunun ruhuna imar planlama esas ve tekniklerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Kıyı kanununda belirlenen kısmi yapılaşma hakkından yararlanarak tamamlanmış binaların imar planlarındaki yeni fonksiyonları yaşama geçirilme sürecine değin ekonomik ömürlerini sürdürene kadar varlıklarını sürdürecekleri, ancak bundan sonra yeni plan hükümlerine tabi olacakları açıktır. Bu durumda Kıyı Kanununun çıktığı tarih itibariyle oluşan hakkın daha sonra yapılan imar planlarında da aynen korunması mümkün olmadığından 100 metrelik sahil şeridinin Kanunda belirtildiği şekilde imar planıyla kamunun yararlanmasına açılması zorunluluk arz etmektedir.

Öte yandan, İdare Mahkemesince olaya uygulanacak mevzuat belirlenirken, Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin tanımlar kısmında yer alan "sahil şeridi" tanımına ve "kısmı yapılaşma" tanımlarına yer verilirken sahil şeridinin belirlenmesi, planlama ve yapılanma hususlarının düzenlendiği 16., 17., ve 18. maddelerine yer verilmediği görülmektedir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 30/03/1994 tarih ve 21890 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik; Yönetmeliğin 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki "11 Temmuz 1992 tarihinden önce onaylanmış uygulama imar planı bulunan kentsel ve kırsal yerleşmelerde, turizm merkez ve alanlarındaki turizm amaçlı alanlar ile turizm merkez ve alanlarındaki kentsel ve kırsal yerleşmelerde kısmen veya tamamen yapılaşma varsa onaylı imar planındaki sahil şeridi geçerlidir. Aksi halde sahil şeridi (c) bendi uyarınca belirlenir." düzenlenmesinin iptali ve Kıyı Kanunu'nun geçici maddesinin, Anayasa'ya aykırı olduğundan bahisle somut norm denetimi yoluyla iptali talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddine ilişkin olarak Danıştay Altıncı Dairesince verilen 20/02/2023 tarih ve E:2021/3238, K:2023/1612 sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/05/2024 tarih ve E:2023/1644, K:2024/1184 sayılı kararı ile "dava konusu Kıyı Kanununun Uygulanmasına Daire Yönetmeliğin 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptaline karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 20/02/2023 tarih ve E:2021/3238, K:2023/1612 sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle ile davanın reddi yolunda karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu kararın onanmasına dair Dairemiz kararına katılmıyorum.