T. C. Ankara Batı 1 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/101 Esas - 2025/902

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle ; müvekkilinin ... plakalı aracın sahibi olduğunu, davalı ... Sigorta A.Ş.’ye Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olan... plakalı araç ile müvekkiline ait .... plakalı aracın .... ilçesinde 16.10.2021 tarihinde karıştığı kaza sonucu müvekkiline ait araçta maddi hasar meydana geldiğini, maddi hasarlı trafik kazası sonucu müvekkiline ait ... plakalı aracın pert olduğunu, uyuşmazlığın temel nedeninin müvekkilinin aracında meydana gelen hasar nedeni ile aracın pert total işlemi görmesi ve davalı sigorta şirketi tarafından pert bedelinin eksik tazmin edilmesi olduğunu, dava açmadan önce Sigorta Tahkim Komisyonuna taraflarınca başvurulduğunu, tahkim itiraz hakem heyetince başvuru sahibinin yeniden tahkim ya da Mahkemeye başvuru yapmakta muhtariyetine, haklarının saklı tutulmasına karar verilmesinin akabinde uyuşmazlığın "ZMMS kaynaklı olması" sebebiyle arabuluculuğa başvurulduğunu, anlaşma sağlanamadığını, davalı sigorta şirketinin müvekkiline ait pert olan araç için toplamda 23.000,00-TL, sovtaj bedeli düşüldükten sonra ise 15.550,00-TL ödeme yapıldığını, fakat aracın serbest piyasa koşulları değeri incelendiğinde piyasa değerinin davalı sigorta şirketince ödenen miktardan çok daha yüksek olduğunun görüldüğünü, ayrıca KTK md. 111 ve TBK md. 28 gereğince ilgili sigorta şirketi ile müvekkili arasında yapılmış olan pert mutakabatın müvekkilinin hak kaybına uğramasına neden olduğu için söz konusu mutakabatın geçersiz olduğunu, söz konusu mutakabatın altına müvekkili tarafından şerh konulduğunu, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulduğunu, bakiye pert bedelinin tam olarak ne kadar olduğu bilinmemekle birlikte; söz konusu tutarın hesaplanabilmesi için alanında uzman bir bilirkişiye ihtiyaç bulunduğunu bu nedenle işbu davayı belirsiz alacak davası olarak açmak zorunda olduklarını, para borçlarında borçlunun temerrüdü sebebiyle alacaklının zarara uğraması oldukça muhtemel olduğunu, bunu bertaraf etmek üzere kanun koyucunun ilk başvurduğu yol temerrüt faizi olduğunu, dosyanın bilirkişiye ya da bilirkişilere tevdii edildiği zaman munzam zararında da göz önüne alınarak hesaplanması talepleri olduğunu, diğer bir deyişle, söz konusu tazminata ve faize ek munzam zarar tazminatı da talep ettiklerini, söz konusu olayda 28/12/2021 tarihinde taraflarınca ... A.Ş.'ye başvuru yapıldığını, bu sebeple sigorta şirketine başvurulan 28/12/2021 tarihinden itibaren 8 iş günü sonrası olan 07/01/2022 tarihinden itibaren avans faizi talepleri olduğunu, tüm bu nedenlerle; davanın kabulü ile, 100 TL (Belirsiz Alacak Davası Olarak) fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydı ile, bakiye pert bedelinin 07.01.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile vekil eden adına şimdilik 100 TL'nin ileride bilirkişi raporu ile arttırılmak üzere) davalıdan alınarak vekil edene ödenmesine, Sigorta Tahkim Komisyonu ... sayılı dosyada yapmış oldukları yargılama giderlerinin taraflarına ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dava değeri artırım dilekçesi ile özetle; 100,00 TL bakiye pert talebini 4.400,00 TL artırarak 4.500,00 TL'ye artırımda bulunduklarını, dava dilekçesinde açıklanan nedenler ve bilirkişi raporu doğrultusunda, talep artırım dilekçesinin kabulü ile dava değeri olan 100,00 TL'yi 4.400,00 TL arttırarak dava değerini toplam 4.500,00 TL'ye artırdıklarını, 4.500,00 TL olan tazminat alacağının davalı tarafa başvuru tarihinden (28/12/2021) 8 iş günü sonrası olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin davacıya ödeme yaptığını, huzurdaki davadan önce davacı tarafın başvurusu sonrası müvekkili şirket nezdinde ... numaralı hasar dosyası açıldığını, işbu hasar dosyasından davacı tarafın aracında meydana gelen hasara ilişkin olarak 24.11.2021 tarihinde 15.550,00-TL ibraname mukabilinde ödendiğini, davacı ile müvekkili şirketin pert durumdaki aracın piyasa rayiç değeri araştırılmış ve bu değeri müvekkili şirket sigortalısı araç sürücüsünün kusuru oranında ödemeye ilişkin anlaşmaya vardıklarını, aracın sovtaj halinin satışı için ihale yapılmış ve aracın hurda hali satılmış olduğunu, davacı tarafın bu şekilde zararının giderilmesini kabul ettiğini ve huzurdaki dava konusu kaza sonrası zararının giderilmesi açısından yapılan ödemeler sonrası müvekkili şirketi ve sigortalısını ibra ettiğini, bu sebeple huzurdaki davanın reddi gerektiğini, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafın HMK 121. maddesine göre dava ile ilgili delillerini müvekkili şirkete tebliğ etmesi gerektiğini, davanın kabulü anlamına gelmemeık kaydıyla, müvekkili şirketin sorumluluğunun bakiye poliçe teminatı ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketçe yapılan ödemenin düşülmesiyle birlikte bakiye teminat limitinin dikkate alınması gerektiğini, müvekkili şirketin hem asıl alacak ve hem de dava masrafları açısından poliçe limiti ile sorumlu tutulması gerektiğini, davayı hiçbir şekilde kabul etmemek kaydı ile; davacı tarafın, sigortalının kusurunu ve zararını usulen ispat etmesi gerektiğini, her halükarda müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçede yazılı şartlarda ve limitle sınırlı olduğunu, teminatın tek, hasar görenlerin birden fazla olması durumunda ilgili mevzuat gereğince teminatın paylaştırılması gerektiğini, “...’’ yapılarak teminatın paylaştırılması gerektiğini, teminat tek olduğundan bu hususa özel dikkat edilmesi gerektiğini, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili şirketin sigortalısına karşı sorumluluğunun dava tarihinden itibaren başladığını, müvekkili şirketin dava tarihinden itibaren yasal faizle sorumlu olduğunu, müvekkili Şirkete davadan önce hasar ve değer kaybı talebine ilişkin olarak gerekli başvuru yapılmadığını, söz konusu olay haksız fiilden kaynaklandığını, müvekkili şirketin sorumluluğu poliçe sebebiyle değil haksız fiil sebebiyle olduğunu, taraflar arasında ticari bir ilişki mevcut olmadığını, bu sebeple davacı tarafın ancak dava tarihinden itibaren yasal faiz talep edebileceğini, davanın açılmasına sebebiyet vermediklerinden ücreti vekâlet ve mahkeme masraflarından da sorumlu tutulmamaları gerektiğini, tüm bu sebeplerler esasa dair tüm beyanları dikkate alınarak davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.

Sigorta poliçesi, hasar dosyası, trafik kazası tespit tutanağı, tramer kayıtları, Sigorta Tahkim Komisyonu ... sayılı dosyası, araç trafik kayıtları, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı.

Bilirkişi 15/04/2025 tarihli raporu ile özetle; Davalı sigorta şirketine sigortalı .... plakalı araç sürücüsü ...'in meydana gelen kazanın oluşumunda, 2918 Sayılı KTK'nun 47/b., 52/a. Ve 84/d. maddeleri kural ihlallerini işlemiş olmakla %100 oranında kusurlu olacağı, davacı şirkete ait ... plakalı araç sürücüsü ile dava dışı ... plakalı araç sürücülerinin kazanın meydana gelmesinde izafe edilecek herhangi bir kural ihlalleri olmamakla kusursuz olacakları, davacının davalı sigorta şirketinden bakiye Pert-Total fark bedeli talebinin 4.500,00 TL olacağı bildirilmiştir.

Dava, davalı sigorta şirketine ZMSS ile sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün tamamen kusurlu olarak davacıya ait ... plakalı araca çarpmasından sonra davacıya ait aracın Pert-Total olmasından sonra davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ait araç hasarsız bedelinin 23.000,00 TL olacak şekilde düşük olarak belirlendiği ve dolayısıyla da davacıya düşük hasar bedelinin ödendiği belirtilerek davalı sigorta şirketinden bakiye Pert-Total bedeli tazminatı talebine ilişkindir.

Mahkememizin 18/05/2023 tarih ... esas ... karar sayılı kararı ile özetle davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara BAM 35. Hukuk Dairesinin 12/12/2024 tarih 2023/1059 esas 2024/1603 karar sayılı ilamı ile özetle; "Gerçek anlamda ibranameden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla, açık oransızlığın bulunduğu durumlarda anılan belge ibraname değil, ancak makbuz niteliğindedir. Yeri gelmişken açık oransızlık (açık nispetsizlik - fahiş fark) kavramını da açıklamak gerekmektedir. Açık oransızlık, karşılıklı edimler arasında “göze çarpan aşırı bir fark” anlamına gelir. Normal bir kimsenin hayat, bilgi ve görgüsüne göre, edimler arasında olağanüstü ve aşırı bir farkın bulunması durumunda açık oransızlığın oluştuğu kabul edilir. Bu ilkeler Hukuk Genel Kurulu'nun 12.02.2019 tarihli ve ... E., ... K. sayılı kararında da kapsamlı bir şekilde açıklanmıştır.

Yapılan ödemenin yetersiz olup olmadığının değerlendirilmesi de, ödeme tarihindeki (ibraname tarihi) veriler nazara alınarak yapılmalıdır. Yukarıdaki açıklamalar da dikkate alınarak yapılacak hesaplama sonucu bulunacak tutar ile ödeme miktarının karşılaştırılması, ödemenin yeterli bulunması durumunda da ibra nedeni ile davanın reddine karar verilmesi, ibranamenin 2918 sayılı KTK’nın 111. maddesi uyarınca yetersiz olduğunun, borcu sona erdirmeyip makbuz hükmünde olduğunun anlaşılması durumunda ise bakiye tazminatın tutarının saptanması gerekmektedir. Ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2023/(17) 4-6 Esas, 2024/292 K sayılı ilamından da anlaşıldığı üzere yalnızca davadan önceki anlaşmalar değil, dava sırasındaki anlaşmaların da KTK 111. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Somut olayda; davaya konu 16/10/2021 tarihli kaza nedeniyle davacının aracında meydana gelen zarara (pert-total) karşılık ve sigortalının %100 kusuru oranında davalı sigorta şirketi tarafından 15.550,00 TL ödenmesi karşılığında 16/11/2021 tarihinde ibraname düzenlediği ve ibranamenin “üstü haklarım saklı kalmak kaydıyla” şerhiyle imzalandığı, iş bu davanın da 2 yıllık süre içinde 01/03/2023 tarihinde “zararın sigorta şirketinin ödediği miktarın çok daha üstünde olduğu” iddiasıyla açıldığı, bu haliyle yapılan ödeme nedeniyle düzenlenen belgenin “makbuz” hükmünde olduğu, mahkemece işin esasına girilerek, sigorta tarafından davacıya yapılan ödemenin yeterli olup olmadığının “gerçek zarar” ilkesi kapsamında araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile “ibra nedeniyle” davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. " denilmekle mahkememiz kararı kaldırılmış, mahkememizce yargılamaya devam edilmiştir.

Dava konusu kaza, 16.10.2021 tarihinde gündüz vakti olay yeri trafik lambalarının bulunduğu dört yönlü kavşakta, 3 araçlı ve kırmızı ışıkta bekleyen araca ve de park halindeki araca çarpma şeklinde meydana gelmiştir. Kusur yönünden yapılan değerlendirmede;Kaza esnasında davacı şirkete ait ... plakalı araç nizami olarak trafik ışıklarında beklemekte olduğu gibi, dava dışı... plakalı araç da yine nizami olarak yolun kenarında park halindedir ve her iki araç sürücüsüne de mevcut durumda izafe edilecek herhangi bir kural ihlali bulunmamaktadır. Bu bağlamda meydana gelen kazanın oluşumunda; Davalı sigorta şirketine sigortalı ....plakalı araç sürücüsü ... 'in olay yeri kavşak yaklaşımında aracının hızını önceden düşürmüş olmaması, ön ilerisindeki trafik ışıklarının kırmızı yanmasıyla duruşa geçmiş olan davacıya ait ... plakalı aracı dikkate almaması, fren tedbirine başvurmada geç kalması, hızını da yol ve trafik durumuna göre ayarlamaması ve dolayısıyla kırmızı ışıkta duran davacıya ait araca çarparak savrulup bu sefer de yolun sağında nizami olarak park halinde olan ... plakalı araca çarpmış olduğu kazanın oluşumunda, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Madde 47/b, Madde 52/a,Madde 56, Madde 84/d maddeleri kural ihlallerini işlemekle %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

Hasar yönünden yapılan değerlendirmede trafik kazası neticesinde, hasarlanan aracın ekonomik olarak değerini yitirmesi yahut azalması halinde, zarar gören oluşan zararı, zarara neden olanlardan talep edebilir. Davacının aracının markası, modeli, yaşı ve hasar durumu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihindeki koşullara göre tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik değilse; kazadan önceki (hasarsız haliyle) 2.el piyasa rayiç bedeli ile kazadan sonraki haliyle sovtaj değerinin ve buna göre araçta meydana gelen gerçek zarar miktarının dosya kapsamındaki deliller ile denetlenebilir, gerekçeli bilirkişi raporu ile yapılan değerlendirme ile bilirkişi tarafından yapılan piyasa araştırmasına göre davacıya ait dava konusu ... plakalı,... marka,... 1.4 KAMYONET tipi, ... model,... şasi numaralı ve kaza tarihinde 338.243 km.de olan aracın kaza tarihindeki kaza öncesi hasarsız değerinin 27.500,00 TL olacağı tespit edilmiştir.

Davacıya ait araç sovtaj bedelinin 7.450,00 TL olduğu hususunda ihtilaf olmakla, bu durumda davacıya Pert-Total durumundaki araç hasar tutarının; Aracın kaza öncesi hasarsız değeri — :27.500,00 TL, Aracın kaza sonrası sovtaj değeri : 7.450,00 TL Davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa .... Bankası üzerinden 24.11.2021 tarihinde 15.550,00 TL ve 7.450,00 TL olmak üzere toplam 23.000,00 TL hasar bedeli havalesinin yapıldığı anlaşılmakla, davacının davalı sigorta şirketinden bakiye Pert-Total fark tutarının (27.500,00 TL — 23.000,00 TL) 4.500,00 TL olacağı gözetilerek 4.500,00 TL'nin 24/11/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın KABULÜNE, 4.500,00 TL'nin 24/11/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

2.Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL harcın ve ıslah harcı olarak yatırılan 76,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 359,50 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, Zorunlu arabuluculuk kapsamında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddesi gereği ödenecek ve Arabuluculuk AÜT'nin Birinci Kısmına göre taraf sayısı gözetilerek belirlenen 2.353,22 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

Mahkememizce daha önce yazılan 13/06/2023 tarih ve ... esas ... harç nolu Harç Tahsil Müzekkeresinin işlemsiz iadesinin istenilmesi için müzekkere yazılmasına,

Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL peşin harç, 179,90TL başvuru harcı, 25,60TL vekalet harcı ve 76,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 461,40 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

3.Davacı tarafından sarf edilen 405,00TL tebligat ve posta gideri ile 4.500,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.905,00TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

4.Davacının kendisini vekil ile temsil ettirdiği görülmekle karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/2 maddesi gereğince takdir ve hesap edilen 4.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Dair, tarafların yokluğunda miktar itibari ile KESİN olmak üzere karar verildi. 02/10/2025 Katip ...e-imzalı Hakim ....e-imzalı