20. Hukuk Dairesi

T. C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20.

HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1668 - 2025/1895

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 30/06/2022 tarih ve 2019/366 E. - 2022/221 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalılar tarafından istenmiş ve istinaf dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacı vekili, davalı Şirketin çoklu tasarım başvurusunda bulunduğu 2018/07453/1,2,3,4 numaralı tasarımların tamamının yeni ve ayırt edici olmadığını, söz konusu tasarımlara ilişkin yapılan itirazların davalı Kurum tarafından 2019/T-752 sayılı karar ile reddedildiğini, söz konusu karar ile 2018 07453/1,2,3,4 numaralı tasarımların tescilinin devamına karar verildiğini, davalı Şirketin başvurusunu yaptığı tasarımların dikey soğutucu/dondurucuya ait olduğunu, bu tasarımların birebir benzeri veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin dünyanın çeşitli ülkelerinde ve Türkiye’de uzun yıllardır üretildiğini ve pazarlandığını, müvekkili tarafından ...’e yapılan itirazda, davalı Şirketin dava konusu tasarımı ile birebir aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan tasarımların ayrıntılı şekilde belirtildiğini, ancak davalı Kurum kararında bu tasarımların hiçbirisinin dikkate alınmadığını, tasarımların çerçeve, kapak, ızgara yapılarındaki benzerlik ve tasarımların genel görünüm olarak bıraktığı izlenim dikkate alınmadan müvekkilinin itirazının reddedildiğini, davaya konu tasarımların daha önce davalı tarafından başvurusu yapılan 2018/07454 nolu çoklu tasarım ile aynı olduğunu, 2018/07454 nolu çoklu tasarımın başvurusunun davalı Kurum tarafından reddedildiğini, tasarımların küçük ayrıntılarda farklılık göstermesi halinde aynı kabul edildiğini, dava konusu tasarımlar ile itirazda dile getirilen tasarımların, bütün olarak bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunmadığını ileri sürerek, YİDK'in 2019/T-752 sayılı kararının iptaline, dava konusu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının itirazına mesnet gösterdiği tasarımlar ile diğer davalının 2018/07453 sayılı tasarımları arasında sadece ayrıntılarda farklılıklar değil, genel görünümde de farklılıklar bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Şirket vekili, müvekkilinin dava konusu yapılan tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olduğunu, davacının tasarımlara ilişkin itirazlarının dayanaktan yoksun bulunduğunu, dava konusu tasarımların, müvekkilinin 2018/07454 nolu çoklu tasarım başvurusunda yer alan tasarımlardan farklı olduğunu, ayırt edicilik değerlendirmesinde soğutucu/dondurucu dolaplar bakımından tasarımcının özgürlük alanı kısıtlılığının dikkate alınması gerektiğini, dikey soğutucular bakımından tasarımcının özgürlük alanının çok da geniş olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, dava konusu 2018/06710/1,2,3 ve 4 nolu tasarımın, 2018/07454, 2018/07456, 2018/07459 ve 2018/07460 sayılı tasarımlarla karşılıklı değerlendirilmesinde, mesnet tasarımın dava konusu tasarım ile bilgilenmiş kullanıcı gözünden benzer görüleceği gerekçesiyle davanın kabulü ile YİDK'nın 2019-T-752 sayılı kararın iptaline, davalıya ait 2018/07453-1,2,3,4 sayılı tasarımların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı ... vekili, gerekçe kısmında yukarıda belirtilen "2018 07454, 2018 07456, 2018 07459 ve 2018 07460 sayılı tasarıma mesnet 2018 06710 1, 2, 3 ve 4 nolu tasarımlar karşılaştırıldığında” ifadesinde yer alan tasarımların, işbu davanın konusu olmadığını, dava konusu tasarımların, kararın "hüküm" kısmında iptal edilen 2018/07453-1, 2, 3, 4 sayılı tasarımlar olduğunu, yukarıdaki tasarımlar arasında benzerlik bulunduğu gerekçesiyle karar verildiğini, bu itibarla, kararın gerekçe ve hüküm kısmı arasında çelişki olduğunu, öncelikle bu nedenle kararın kaldırılması gerektiğini, yukarıda belirtilen ancak dava konusu ya da itiraza mesnet olmayan tasarımların, davacının cevaba cevap dilekçesi ile sunduğu tasarımlar olduğunu, Hukuk Genel Kurulunun 15/11/2013 tarih 2013/11-97 E. 2013/1580 karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere itiraz üzerine YİDK tarafından verilen karara karşı açılan iptal davasında, YİDK'e sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde incelenmesi gerektiğini, başvuru konusu tasarım ile itiraza mesnet gösterilen tasarımlar arasında küçük ayrıntılardan daha çok farklılıklar bulunduğunu, başvuru konusu tasarımların bütünüyle yapılan inceleme de genel izlenimlerinin itiraza mesnet markalardan farklı olduğunu, dolayısıyla genel izlenimi itiraza mesnet tasarımlardan farklı olan başvuruya konu tasarımların tescilinin devamına karar verilmesine dair Kurum kararının hukuka uygun bulunduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Şirket vekili, işbu dava YİDK kararının iptaline ilişkin olduğunu, hükümsüzlük davasından farklı olarak YİDK'e sunulan itiraz ve dayanakları kapsamında inceleme yapılması gerektiğini, müvekkiline ait 2018 07453/1,2,3 ve 4 sıra nolu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz bulunduğunu, tasarımların bir kısım farklılıklarının hatalı ve eksik değerlendirildiğini, yapılacak ayırt edicilik değerlendirilmesinde tasarımcının özgürlük alanının kısıtlılığının dikkate alınması gerektiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dava, YİDK kararının iptali ve tasarım hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. 6100 sayılı HMK.’nın 294. maddesi gereğince mahkeme, yargılamanın sona erdiği duruşmada hükmü vererek tefhim eder. Hükmün tefhimi, her halde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur. Zorunlu nedenlerle sadece hüküm sonucunun tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir. HMK.’nın 297/2. maddesi gereğince, hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Yine HMK.’nın 298/2. maddesi gereğince de gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Kararın gerekçesi ile hükmün de birbirine uyumlu olması gerekir. Öte yandan, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması, yargılamanın aleniyetine ve kararların alenen tefhim edilmesine ilişkin Anayasa’nın 141. maddesine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca anılan husus kamu düzeni ile ilgili olup, gözetilmesi yasa ile hakime yükletilmiş bir ödevdir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2009/19-109 Esas ve 2009/123 Karar sayılı ilamında değinildiği üzere, 10.04.1992 tarih, 1991-7 Esas 1992-4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, hakimin tefhim etmiş olduğu kısa kararla gerekçeli kararın uyum içinde olması gerektiğini öngörmektedir. Yargı erkinin görev ve yetkisi, Anayasa ile yasaları amaçlarına uygun olarak yorumlayıp uygulamak, keza İçtihadı Birleştirme Kararlarının bağlayıcılığını gözetmekten ibarettir. Kısa kararla gerekçeli karar ve hüküm arasındaki çelişkiye cevaz verilmemesinin amacı, kamunun mahkemelere olan güveninin sarsılmamasına yöneliktir. Tefhim edilen hüküm başka, gerekçeli karardaki hüküm veya gerekçe başka ise bu durumun, mahkemelere olan güveni sarsacağı tartışmasızdır. İçtihadı Birleştirme Kararında bu konuya çok büyük bir önem verilmiş, çelişkinin varlığı tespit edildiği takdirde, başka hiçbir incelemeye gerek görülmeksizin ve tarafların bu konuyu temyiz sebebi yapıp yapmadıklarına bakılmaksızın, kararın salt bu nedenle bozulması gerektiğine işaret edilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta ilk derece mahkemesince, gerekçeli kararın 5. vd. sayfalarında, dava konusu 2018/07453/1,2,3,4 sayılı tasarımların, itiraza mesnet 2011/ 04488/9,2013/05796/1,2013/07649/2,2015/05815/5,6 ve 7,2015/05912/1,2015/06018/1, 2016 /03346/1,2016/04131/1,2017/02182/1,DM 091514/2,DM 091514/4 nolu tasarımlar karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünden farklı algılanacağı, mutlak yenilik incelemesi bakımından davaya konu tasarımların, yenilik kırıcı nitelikte benzerlerine rastlanmadığı açıklanmasına rağmen gerekçeli kararın 9. sayfasında, işbu davanın konusu olmayan 2018/06710/1,2,3 ve 4 nolu tasarımın, mesnet tasarımlar karşısında bilgilenmiş kullanıcı gözünden benzer görüleceği gerekçesiyle davanın davanın kabulüne karar verilerek, gerekçe ile hüküm arasında çelişkiye yol açılmıştır. Bu husus, az yukarıda açıklanan gerekçe ile hükmün çelişkili olmamasına ilişkin ilke ve yasa hükümlerine aykırıdır. O halde, gerekçe ile hüküm arasında yaratılan çelişki giderilecek şekilde yeniden bir karar verilmesi zorunlu olduğundan, usul ve yasaya aykırı olan hükmün kaldırılması gereklidir.

Öte yandan, kabule göre de dosyaya yansıyan delillerden, dava konusu tasarım ile aynı veya benzer nitelikte birçok tasarım başvurusu yapıldığı ve bu tasarımların da taraflar arasında dava konusu edildiği, bu tasarımlara ilişkin verilen bir kısım mahkeme kararlarının da kesinleştiği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince bu dava dosyalarında verilen kararlar değerlendirilmeden yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi de doğru olmamıştır.

Her ne kadar bölge adliye mahkemeleri, hukuki denetimin yanında aynı zamanda maddi vakıa incelemesi de yaparak, tahkikat sonucuna göre yeniden esas hakkında hüküm kurabilir ya da yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde, veyahut kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verebilirse de somut olayda, hükmün gerekçesi ile hüküm arasında çelişki olduğundan, ortada hukuki ve maddi vakıa denetimine elverişli bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle davanın yeniden görülüp yeni bir karar verilmesi için ilk derece mahkemesine ait kararın esası incelenmeden kaldırılmasına ve HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

1.Davalılar vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 30/06/2022 gün ve 2019/366 E. - 2022/221 K. sayılı kararın KALDIRILMASINA,

2.Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine İADESİNE,

3.Davalılar vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

4.Davalılar tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 179,90'ar-TL maktu istinaf karar ve ilam harcının istek halinde davalılara ayrı ayrı iadesine,

5.İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6.İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yapılacak yargılamada değerlendirilmesine,

7.Kararın tebliği ve harç işlemlerinin yerel mahkeme tarafından yaptırılmasına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 16/10/2025 tarihinde HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere karar verildi. GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/10/2025