5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 64691 ada 5 parsel sayılı taşınmaza imar planında rekreasyon alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını belirterek taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 64691 ada 5 parsel ile birlikte 3 ve 6 parsellerin de kök parseli olan 43177 ada 2 parsel (eski 1 parsel) sayılı taşınmazın ilgili mülk sahiplerince kullanılabilmesi amacıyla ... Belediye Meclisinin 06.07.2012 tarihli ve 521 sayılı kararı ile uygun görülerek Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.09.2012 tarihli ve 1506 sayılı kararıyla onaylanan 6,50 metre (2 kat) yapılaşma koşullarında ticari rekreasyon alanı kullanımına dönüştürüldüğünü, idare mahkemesi kararlarında kabul edildiği üzere yapılaşma hakkı tanınan bu alanlarda kamulaştırmayı gerektirecek mülkiyet hakkı kısıtlılığından söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın imar planında ticari rekreasyon alanı olduğu gerekçesiyle davanın açıldığını, oysa bu alanlarda yapılaşmaya müsaade edildiğini, kamulaştırmayı gerektirir bir kısıtlılığın söz konusu olmadığını, her ne kadar İlk Derece Mahkemesi kararında dava konusu 64691 ada 5 parsel sayılı taşınmazın ticari rekreasyon alanı kullanımında olduğu belirtilmişse de İmar ve Şehircilik Başkanlığının 05.05.2023 tarihli ve E-857437 sayılı yazısında taşınmaza ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların iptal edildiğini, alanın plansız olduğunu, iptal kararlarından sonra henüz taşınmazın bulunduğu alana ilişkin plan yapılmadığının belirtildiğini, bu doğrultuda plan iptali olan yerde kamulaştırmaya ilişkin bir hususun bulunmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu ... Mahallesi 43177 ada 1 parsel sayılı taşınmazın paydaşları tarafından açılan davalar da Daireye gelen evraklardan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının 12.10.1995 tarihli ve 711 sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Revizyon ... Planı doğrultusunda Belediye Meclisinin 22.05.1996 tarihli ve 85 sayılı kararı ile uygun görülerek, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının 13.06.1996 tarihli ve 168 sayılı yazısı ile onaylanan ... köyü ve çevresine ait 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ve bu planın uygulaması olan 1/1000 ölçekli 84138 numaralı parselasyon planı kapsamında "... Rekreasyon Alanı" kullanımında kaldığı, ... Belediye Encümeninin 20.04.2004 tarihli ve 572/788 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli 84138/Ek parselasyon planı ile 43177 ada 1 parselin 2 ve 3 parsel olarak düzenlendiği, ... Belediye Meclisinin 06.07.2012 tarihli ve 521 sayılı kararı ile uygun görülen ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.09.2012 tarihli ve 506 sayılı kararı ile onaylanan, 43177 ada 2 parsel ile 43164 ada 1 parsele ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği ile 43177 ada 2 parselin Emsal 0.10, Hmax:6.50 metre (2 kat) yapılaşma koşulları ile "Ticari Rekreasyon Alanı" kullanımı olarak düzenlendiği, plan değişikliği ile 43177 ada 2 parselin kamulaştırma ortaklık payı alanlarından çıkartıldığı, ... Belediye Encümeninin 29.01.2015 tarihli ve 237 sayılı kararı, ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 05.02.2015 tarihli ve 401/783 sayılı kararı ile 84138/20 numaralı parselasyon planının onaylandığı, 84138/20 numaralı parselasyon planı dağıtım cetvellerine göre 43177 ada 2 parsel sayılı taşınmazda hissedar olan davacının hissesinin 84138/20 numaralı parselasyon planı ile 43177 ada 5 parselde hisselendirildiği, 43177 ada 5 parsel sayılı taşınmazdaki toplam 5.901 m² olan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına hissesinin ... Bulvarına cepheli olacak şekilde ifraz edilerek kullanımının "... Alanı" olarak, 64634 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ise kullanımının "Sosyal Tesis Alanı" olarak belirlenmesi, 64634 ada 2 parsel sayılı taşınmazda bulunan Maliye Hazinesine ait hisse ile 43177 ada 5 parsel sayılı taşınmazda bulunan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait hissenin değiştirilmesine yönelik 43177 ada 5 parsel ile 64634 ada 2 parsele ilişkin 1/5000 ölçekli ... Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğinin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 28.11.2015 tarihli ve 2470 sayılı kararı ile onaylandığı, bu plana istinaden hazırlanan ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 17.03.2016 tarihli ve 709/1676 sayılı kararı ile 84138/34 numaralı parselasyon planının onaylandığı, 84138/34 numaralı parselasyon planı dağıtım cetvellerine göre,43177 ada 5 parsel sayılı taşınmazda hissedar olan davacının hissesinin 84138/34 numaralı parselasyon planı ile "Ticari Rekreasyon Alanı" kullanımında 64691 ada 2 parsel sayılı taşınmaza hisselendirildiği, 64691 ada 2 parsel (eski 43177 ada 5 parsel) ve 64691 ada 1 parsel sayılı taşınmazda yer alan cami alanının yeniden düzenlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli ... Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.09.2016 tarihli ve 1776 sayılı kararı ile onaylandığı, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.09.2016 tarihli ve 1776 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planına istinaden hazırlanan ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 30.03.2017 tarihli ve 76311641 sayılı kararı ile 84138/42 numaralı parselasyon planının onaylandığı, 84138/42 numaralı parselasyon planı dağıtım cetvellerine göre 64691 ada 2 parsel sayılı taşınmazda paydaş olan davacının 84138/42 numaralı parselasyon planı ile "Ticari Rekreasyon Alanı" kullanımında 64691 ada 5 parsele hisselendirildiği, ancak ... 5. İdare Mahkemesi nezdinde 2017/3130 Esas sayı ile ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 28.11.2015 tarihli ve 2470 sayılı kararının iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılan davada Mahkemenin 20.11.2018 tarihli ve 2018/2325 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ... 5. İdare Mahkemesi nezdinde 2017/3133 Esas sayı ile ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.09.2016 tarihli ve 1776 sayılı kararının iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılan davada Mahkemenin 20.11.2018 tarihli ve 2018/2326 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ... 5. İdare Mahkemesi nezdinde 2017/3132 Esas sayı ile ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 05.02.2015 tarihli ve 401/783 sayılı kararı ile onaylanan 84138/20 numaralı parselasyon planının iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılan davada Mahkemenin 20.11.2018 tarihli ve 2018/2334 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinin bildirildiği, ... 5. İdare Mahkemesi nezdinde 2017/3131 Esas sayı ile ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 17.03.2016 tarihli ve 709/1676 sayılı kararı ile onaylanan 84138/34 numaralı parselasyon planının iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılan davada Mahkemenin 20.11.2018 tarihli ve 2018/2333 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ... 5. İdare Mahkemesi nezdinde eski 43177 ada 1 parsel üzerinde imar planları ve parselasyon planları iptali sonrasında ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 15.03.2019 tarihli ve 345 sayılı kararı ile 64691 ada 6 parselin, Emsal: 1,00 Yençok: Serbest yapılaşma koşulları ile "Cami Alanı" kullanımı olarak düzenlendiği 1/5000 ölçekli ... Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğinin onaylandığı, davacıların hisselerinin yer aldığı 64691 ada 5 parselin geldisi olan 43177 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planına göre ... rekreasyon alanında olduğu ve yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporuna göre taşınmaz üzerinde imar planına ayrılma nedenine göre herhangi bir yapı veya tesisin bulunmadığının anlaşıldığı, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği, bu haliyle idarenin mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açık olup, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılıp vergi değerleri de kıyaslanmak suretiyle değerinin tespit edilerek davalı idareden tahsiline, dava konusu taşınmazdaki davacıya ait payın iptali ile Hazine adına tapuya tesciline dair kararda İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirilmesinde usul ve esas yönünden bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca dava konusu taşınmazın tapu kaydındaki beyana göre taşınmaza ilişkin ortaklığın giderilmesi davasının açıldığını, bu davanın bekletici mesele olarak dikkate alınmasını, Bölge Adliye Mahkemesi kararında davacı adına olan hissenin iptali ile Hazine adına tesciline karar verildiğinin belirtildiğini, bu kısımların davalı idare olarak düzeltilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2.Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 64691 ada 5 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.