12. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

Davanın dava şartı yokluğundan reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:

Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı arasında 19.08.2020 tarihinden 28.02.2021 tarihine kadar tekstil ürünlerinin alım satımına dayalı bir ticari ilişki olduğunu, bu ilişkiye dayalı olarak düzenlenen faturaların taraflarının cari hesaplarına işlendiğini ve ödemeler yapıldığını, belirli süreler aralığında yapılan ödemelerden sonra yani 28.02.2021 tarihinde davalı yana müvekkilinin 148.936-TL cari borcu kaldığını, davalı tarafın ticari kayıtlarında sabit olan 148.936-TL cari alacağı üzerinden değil, kendince belirlediği 22.135-USD üzerinden icra takibi başlattığını,takibin kesinleştiğini, müvekkilinin 263.664- TL üzerinden borçlu olmadığının tespitine, davalının %20 oranda hesaplanan kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; davacı ile yapılan ticari alım satım neticesinde borcunu süresi içinde ödemediği için icra takibine başlandığını ve ödeme emrine itiraz etmediği için kesinleştiğini,genel haciz takip yolu ile USD cari alacak şeklinde 24.11.2021 tarihinde takip başlatıldığını, borçlu tarafından 7 gün içinde borca itiraz etmediğini ve takibin kesinleştiğini, borçlu adresine 2 kez ödeme emri tebligatı gönderildiğini, davacı adına keşide edilen faturaların içeriğine ve miktarına itiraz yapılmadığını, faturaların kabul edilerek kayıtlara geçtiğini, davacı tarafın dolar kurunda oluşan artıştan kaynaklı olarak borçtan kötü niyetli şekilde kurtulmaya çalıştığını, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; İstanbul 8. İcra Dairesinin ...esas sayılı icra dosyası ile davalının davacı aleyhinde 23.11.2021 tarihinde, 22.135- USD cari hesap alacağı, 490,31 USD takip tarihi itibariyle işlemiş USD faizi olmak üzere toplamda 22.625,31- USD takipte bulunduğu,ödeme emrinde ve takip talebinde USD karşılığı TL olarak belirtilmediği için usulüne uygun icra takibi bulunmadığı anlaşılmış, davanın menfi tespit davası olduğu gözden kaçırılarak,sehven itirazın iptali gibi düşünülüp davanın usulüne uygun icra takibi bulunmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili; mahkemenin gerekçesinde usulüne uygun icra takibinin bulunmadığının anlaşıldığını, davanın menfi tespit davası olduğu gözden kaçırılarak, sehven itirazın iptali gibi düşünülüp davanın usulüne uygun icra takibi bulunmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan reddine karar verildiğinin belirtildiğini,davalıya yapılan ödemeler (TL)cinsinden düzenlenen çekler ile yapıldığını, davacı müvekkilin (158.051,08-TL cari borcu kaldığını) cari defter kayıtlarında sübut olan 158.051,08 TL alacakla ilgili taraflar arasında ihtilaf olmadığını,ihtilafın, alacağın, davalı tarafından usule aykırı olarak USD para birimi üzerinden talep edilmesinden kaynaklandığını,kur farkının faturalamaya konu edilmesi gerektiğini, davalı tarafça kur farkı faturası düzenlenmediğini; fatura döviz cinsinden düzenlense dahi ödeme için TL cinsinden çek kabul edilmişse kur farkı talep edilemeyeceğini, davalı alacaklının TL birimi üzerinden aldığı ödemeleri USD para birimine çevirerek alacak bakiyesini takip ettiğini,bilirkişinin 148.939- TL cari hesap borcunun bulunduğunu tesbit ettiğini, cari hesaptan 22.135,32-USD borç tesbitine katılmadıklarını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; ticari satım ilişkisinden kaynaklanan cari (açık) hesap alacağının tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince gerekçeli kararda; usulüne uygun icra takibi bulunmadığı ödeme emrinde yabancı para alacağının TL karşılığının gösterilmediği; ancak davanın sehven itirazın iptali davası gibi değerlendirildiği belirtilerek davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir. HMK nın 297 nci maddesi uyarınca, mahkeme kararlarının;Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içermesi, hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi zorunludur. 6100 sayılı HMK.nun 298/2. maddesine göre “Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.”Hüküm fıkrası ile gerekçe arasında çelişki olması 10.04.1992 gün ve 1991/7 Esas, 1992/4 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına da aykırıdır.Açıklanan nedenlerle; kararın gerekçesinde icra takibinin usulüne uygun olmadığı belirtilmesine rağmen, hüküm fıkrasında davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki bulunduğundan, bu durum 10.04.1992 gün ve 1991/7 Esas, 1992/4 karar sayılı İBKna ve HMK'nın 298/2. maddesine aykırı bulunmuştur. İcra takip dosyasında; UYAP sistemine 20.01.2023 tarihinde kaydedilen icra müdürü tarafından havalesi bulunan 23.11.2021 tarihli takip talebi ve 24.11.2021 tarihli ödeme emrinde USD alacağın TL karşılığının gösterildiği, buna göre iki ayrı takip talebi ve ödeme emri bulunduğu hangisine geçerlilik tanınacağının üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmek üzere esasa ilişkin istinaf nedenleri incelenmeden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılmasına; dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/06/2025 Tarih 2023/178 Esas 2025/429 Karar sayılı kararın HMK 353(1)a-4-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 615,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 03/11/2025