10. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 15.11.2011 - 25.12.2011 tarihleri arasında 40... .02.2012 - 11.08.2012 tarihleri arasında 180 gün, 10.02.2013 - 21.04.2013 tarihleri arasında 70 gün, 13.02.2014 - 29.06.2014 tarihleri arasında 130 gün davalı şirkette çalıştığını, 29.06.2014 tarihinde haksız olarak işten çıkarıldığını, sigortasının yatırılmadığını öğrendiğini beyanla belirtilen tarihlerde kesintisiz olarak çalıştığını, çalışmalarının sigortalı çalışma olduğunu tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının belirtmiş olduğu toplam 420 gün müvekkil şirkette çalışmış olduğu iddialarının asılsız olduğunu, davacının müvekkil şirkette hiçbir şekilde çalışmadığını, davalı şirketin şuan için merkezden hariç iki tane daha şubesinin bulunduğunu, buna açıklık getirmediklerini, davalı ve bordro tanıkları dinlendiğinde gerçeklerin ortaya çıkacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının hangi ücretle çalıştığı ve ne iş yaptığının belirtilmediğini, davacının davalı işveren yanında çalıştığına dair bilgi ve belgeye rastlanmadığını, davacının kısa süreli çalışmalarının nedeninin sorulmasını, davalı işyerinde mevcut işyerinde çalışanları belirten durum tespit tutanaklarının istenmesini, o dönemde iş yerinde sigortalı olarak çalışan tanıkların dinlenilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının, davalıya ait .... sicil sayılı iş yerinde 10.02.2013 - 21.04.2013 tarihleri arasında kalan 2013 yılı Şubat ayında 20 gün, 2013 yılı Mart ayında 5 gün, 2013 yılı Nisan ayında 5 gün çalıştığının, 13.02.2014 - 29.06.2014 tarihleri arasında kalan 2014 yılı Şubat ayında 5 gün, 2014 yılı Mart ayında 5 gün, 2014 yılı Nisan ayında 5 gün, 2014 yılı Mayıs ayında 5 gün, 2014 yılı Haziran ayında 29 gün çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bordro tanık beyanlarında çalıştıklarını söyledikleri sürelerle hizmet dökümleri arasında bariz farklılıkların olduğunu, davacının yalnızca özel günlerde değil dava dilekçesinde belirtilen tüm süre boyunca davalı işveren yanında çalıştığını, özel günlerde çalışıldığı yönünde tanık beyanının ... isimli şahısa ait olup, bu şahısın da hizmet dökümünden anlaşılacağı üzere 260 gün hizmet kaydı bulunduğunu, kendi beyanıyla kendisine ait SGK hizmet dökümünün çelişki içerisinde olduğunu, davalı işverene ait birden fazla iş yeri varken mahkemece yalnızca davalıya ait ... sicil sayılı iş yerini esas alarak hizmet tespiti yapıldığını, her bir şubenin Kuruma kaydının zorunlu olduğunu, işverenin birden fazla şubesinin olup olmadığı sorgulanmadan diğer şubelerdeki komşu iş yeri tanıkları bodro tanıkları vb. araştırmalar yapılmadan davacı anlatımını destekler tanık beyanlarına rağmen eksik hizmet tespiti yapıldığını beyan etmektedir.

2.Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; tanıklardan yalnızca iki tanesinin görgüye dayalı bilgisinin olduğunu ve bunlardan yalnızca bir tanesi tam zamanlı çalışmasının olduğunu, diğerinin kısmi zamanlı çalıştığını, mahkemece davacının çalışmasının tanık ...'le aynı olduğu kanaatiyle karar verildiğini, tanık ... beyanında her çalışmasında davacının da çalıştığı yönünde bir beyanda bulunmadığını, tanık ...'le aynı sürelerde çalıştığının kabulünün hatalı olduğunu, davanın mahiyeti gereği çalışma olgusunun duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatı gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 15.11.2011 - 25.12.2011, 02.02.2012 - 11.08.2012, 10.02.2013 - 21.04.2013, 13.02.2014 - 29.06.2014 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespitinin talep edildiği, davacı adına davalı işyerinden herhangi bir bildirim yapılmadığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda dinlenen tanıklardan ... ve ...'in beyanlarının görgüye dayalı olduğu, buna göre tanık ...'in beyanında kendisinin aralıklı olarak çalıştığını ve çalışmaya gittiği dönemlerde de davacıyı çalışırken gördüğünü, ancak davacı ile aynı işyerinde çalıştıkları gün sayısının 10 günü geçmeyeceğini belirtmesine rağmen mahkemece tanık ...'in davalı işyerinden yapılan bildirimlerine uygun sürelerde davacının da davalı işyerinde çalıştığı kanaatiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olup, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

Dosya kapsamında dinlenen ve beyanları hükme esas alınan tanıklar tarafından davacının davalı işveren nezdinde ..., ... Günü vs gibi özel günlerde, özellikle çalışmanın yoğun olduğu bu dönemlerde çağrı üzerine 2-3 gün süreyle çalıştığının belirtilmiş olması karşısında; mahkemece bordro tanıkları ... ve ...'in doğrulamış oldukları çalışma sürelerinde davacının çalıştığı özel günler tespit edilmek suretiyle davacının çalışma iddiasına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.