DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/1517 E.  ,  2024/3471 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU: Danıştay Dördüncü Dairesinin 07/12/2023 tarih ve E:2023/11509, K:2023/6902 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünün 02/09/2020 tarih ve 2020/21 sayılı "Denizcilik Atıkları Uygulaması Hakkında Genelge"sinin 6. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 07/12/2023 tarih ve E:2023/11509, K:2023/6902 sayılı kararıyla; MARPOL 73/78 Sözleşmesi'ne, Çevre Kanunu'na ve Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'ne göre deniz kirliliğinin önlenmesinin esas olduğu, Marpol Sözleşmesi'nde bazı koşullarda denize pis suyun veya çöpün boşaltımının mümkün olduğunun, ancak boşaltımın uygun olmadığı durumlarda pis suyun ve çöpün atık alım tesisine verilmesi gerektiğinin düzenlendiği, bu mevzuata dayanılarak çıkarılan dava konusu Genelge'de de belli bir gros ton üzerindeki gemiler ile bu gemilere hizmet veren kıyı tesislerinin gemi atık takip sistemine (GATS), bu kapsamda olmayan gemiler ile bu gemilere hizmet veren kıyı tesislerinin ise mavi kart sistemine (MKS) tabi olduğunun belirtildiği ve her iki grup bakımından deniz kirliliğinin önlenmesi amacıyla pis suyun ve çöpün atık alım tesisine verilmesine yönelik kuralların getirildiği,

Davacının da kapsamında olduğu dava konusu düzenlemeye göre; MKS'ye tabi ticari gemiler, sportif ve gezi amaçlı kullanılan gemiler ile balıkçı gemilerinden yolcu ve personel dahil taşıma kapasitesi 12 kişiden az olanların, seyrüsefer esnasında oluşan pis sularını ve çöplerini on beş günde en az bir defa atık kabul tesisi veya atık alma gemisine vermek zorunda olduğu,

Dava konusu Genelge'nin dayanağı olan MARPOL 73/78 Sözleşmesi'nin, denizlerin gemiler tarafından kirletilmesinin önlenmesi amacıyla atıkların bertarafına ve belli şartların yerine getirilmesi durumunda deşarja ilişkin kurallardan oluşan çerçeve bir sözleşme olduğu, dolayısıyla bu Sözleşme'de, deniz kirliliğinin önlenmesi amacıyla asgari koşulların belirlendiği dikkate alındığında, Sözleşme'ye taraf olan ülkelerin çevrenin korunması adına kendi koşulları dahilinde ilave tedbirler almasının mümkün olduğu, dava konusu düzenlemenin çerçeve niteliğinde olan Sözleşme'ye göre daha sıkı koşullar getiriyor olmasının, düzenlemeyi Sözleşme'ye aykırı hale getirmeyeceğinin kabulü gerektiği, Ayrıca, gerek Çevre Kanunu'nda gerekse Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nde, atıkların bertarafına yönelik kuralların düzenlendiği dava konusu Genelge'nin de bu hususlar dikkate alınmak suretiyle çıkarıldığı,

Diğer taraftan, dava konusu düzenlemenin sadece seyrüsefer sırasında oluşan pis su ve çöplerin atık kabul tesisine veya atık alma gemisine verilmesini kapsadığı, marina veya tesise bağlı olma durumunda 15 günde bir atık verme yükümlülüğünün bulunmadığı, yolcu kapasitesinin belirlenmesinin ise mümkün olduğu, seyrüseferde geçen 15 günlük sürenin denetçi kurumlarca belirlendiği, yolcu kapasitesi 12'den fazla olan gemilerin de seyrüseferden dönüşte atıklarını atık kabul tesisine verme yükümlülüklerinin bulunduğu, dolayısıyla yolcu kapasitesi 12'den az olan gemiler ile 12'den fazla olan gemiler arasında bu yükümlülük bakımından bir ayrımın söz konusu olmadığı, atık alımına ilişkin olarak düzenlenen transfer formlarının online olarak temin edilebildiği dikkate alındığında, davacının iddialarına itibar edilmediği, Bu durumda, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak amacına yönelik olarak yapılan düzenlemede kamu yararına, hukuka ve dayanağı mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, uluslararası sözleşmelerde atık suyun denize deşarjının yasaklanmadığı, çöpler bakımından ise atık alım tesisine verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı, hatta küçük teknelere sıvı atık muafiyetinin tanındığı, bu yönüyle Genelge'nin başta MARPOL 73/78 Sözleşmesi olmak üzere uluslararası sözleşmelere aykırı olduğu, Genelge'nin amacının deniz kirliliğinin önlenmesi olsa da, deniz kirliliğinin asıl sebebinin karasal atıklar olduğu, bu Genelge ile daha önce MKS'ye tabi teknelerde söz konusu olmayan çöplerin de atık alım tesislerine verilmesi mecburiyetinin getirildiği, öncesinde amatör teknelerin çöplerini koylardaki çöp konteynerlerine attıkları, ayrıca MKS'ye tabi gemilerin yolcu ve personel taşıma kapasitesinin nasıl belirleneceğinin belli olmadığı, bağlama kütüklerinde böyle bir belirlemenin yapılmadığı, 15 gün hususunun nasıl uygulanacağının da belirsiz olduğu, nitekim tekneler için sefere çıkanlara yönelik bir kaydın bulunmaması nedeniyle teknenin limandan ayrıldığının nasıl ispatlanacağı, yat yanaşma yerinde hiç kullanılmadan günlerce bekleyen tekneler için bile 15 günde bir çöp ve atık su verme zorunluluğunun getirildiği, 12 kişiden fazla kapasiteli teknelerin limandan ayrıldıktan sonra uzun süre seyrüseferde olmaları durumunda bu Genelge'ye tabi olmadıkları, bu yönüyle eşitlik ilkesine de aykırılık teşkil ettiği, yeterli sayıda atık alım tesisinin kurulmadığı, Genelge yayımlandıktan sonra başvurulan atık alım tesislerinin çöp alımlarına dair formlarının olmadığının beyan edildiği, dolayısıyla söz konusu maddenin uygulamada da aksaklıklara yol açabileceği, atık suyun deniz kıyısından belirli bir mesafede deşarjına imkan tanınması ve çöplerin atık kabul tesisine verilmesinin zorunlu tutulmaması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Gemilerden Atık Alınması ve Atık Yönetimi Yönetmeliği'nde; gemilerden atıkların alınması, depolanması ile ilgili işlemlerin yapılması ve bu amaçla limanlarda kurulması ve işletilmesi gerekli olan atık kabul tesisleri ve atık alma gemilerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, buna göre liman işletmelerine, limanlarını kullanan gemilerden kaynaklanan atıkların alınmasına hizmet edecek yeterli kapasite ve teknik donanıma sahip atık kabul tesisi kurma zorunluluğu getirildiği, dava konusu Genelge'nin anılan Yönetmeliğe dayanılarak çıkarıldığı, dava konusu işlemin hizmet gerekleri ve kamu yararı dikkate alınarak tesis edildiği, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b)Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin temyize konu 07/12/2023 tarih ve E:2023/11509, K:2023/6902 sayılı kararının ONANMASINA,

3.Kesin olarak, 23/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.