Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2025/1762 E.  ,  2025/4558 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

2.... Genel Müdürlüğü

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava Konusu İstem : ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacı; 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi uyarınca, "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve sosyal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olaya ilişkin yürütülen disiplin soruşturmasında elde edilen kamera görüntüleri ve tanık ifadelerinden davacının, ... tarihinde mesai sonrası izin saatlerinde olay çıkartarak silahla 4-5 el ateş ettiğinin anlaşıldığından bahisle söz konusu fiilin "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" hükmü kapsamında görülmesi nedeniyle davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırıldığı; bununla birlikte, davacı ile arkadaşı olay yerinden uzaklaşmaya çalışırken kalabalık grup tarafından kendilerine sataşıldığı ve davacının darp edildiği, bunun üzerine silaha davrandığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu fiillerin yüz kızartıcı ve utanç verici olarak nitelendirilecek derecede ağırlığa ulaşmadığı, bu durumda, davacının yukarıda belirtilen ve sabit olan fiiliyle ölçülü bir disiplin cezası ile cezalandırılması gerekmekte iken Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesinde idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlandığından, hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı tüm parasal (mali) haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği, bununla birlikte, davacı tarafından "sosyal hakların da yasal faiziyle birlikte ödenmesi" talebinde bulunulmuş ise de, ayrıntılarına ve hukuki dayanaklarına yer verilmeyen bu talebin "dava konusu işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi" talebi içerisinde yer aldığının değerlendirildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm parasal hakların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacının, Polis Memuru ... ile birlikte yemek yemeye gittikleri mekanda E.K. isimli polis memuruna hakarette bulunduğu, akabinde yoldan geçen bir grupla tartışmaya başladığı ve olayın kavgaya dönüştüğü, dava dosyasında bulunan tanık beyanlarına göre olay yatıştıktan ve davacı ile arkadaşı olay yerinden ayrıldıktan sonra davacının tekrar olay yerine döndüğü ve kavga etmeye devam ettiği, arkadaşının belinden silahını alarak havaya ateş ettiği, olayları davacının başlattığı, yaşanan olayların seyri, niteliği, vahameti, davacının ısrarlı bir şekilde olayların alevlenmesine sebep olan tavırları, olayın yatışıp taraflar ayrıldıktan sonra davacının tekrar olay yerine dönmesi ve alkollü olduğu esnada havaya ateş etmesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının eylemlerinin Devlet memurluğu sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak suçu kapsamında olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı mali ve sosyal haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini talebinin de reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından; uyuşmazlık konusu olayla ilgili olarak yapılan ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bunun memuriyetine engel bir karar olmadığı, isnat edilen suçu işlemediği, kendisini korumak amacıyla havaya ateş ettiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idareler tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği yolunda cevap verilmiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Hatay İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile tecziyesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve sosyal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan; davacının, dava konusu Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin eylemleri ile ilgili olarak yargılanması istemiyle açılan davada, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile hakaret ve silahla tehdit suçlarını işlediği anlaşıldığından, neticeten 1 yıl 8 ay hapis ve 7.000.-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT : 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin E bendinin (g) alt bendinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak", Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması gereken fiiller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi için kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve yasanın hangi tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması ve tesis edilen işlemde disiplin cezasının yasal dayanağının belirtilmesi zorunludur. Söz konusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır.

Bu durumda, davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması ve yukarıda anılan ceza yargılaması süreci birlikte değerlendirildiğinde; davacının uyuşmazlığa konu eylemlerinin, adli yargılama sürecinde "hakaret" ve "tehdit" suçu olarak vasıflandırıldığı görülmüş olup, bu eylemlerin, 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddelerinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili kapsamında bulunmadığı, anılan fiilin, kanunilik ve tipiklik ilkesi uyarınca Kanun'da belirlenen suç tanımına uymadığı anlaşıldığından, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm parasal hakların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE;

2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,

3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4.Kullanılmayan 1013,90 TL yürütmenin durdurulması harcının davacıya iadesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 20/10/2025 tarihinde esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. 09/05/2014 tarih ve 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 tarih ve E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararında da; 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan kuralın,... fıkrada genel bir belirleme yapılmadığı, disiplin cezası gerektiren hareketlerin, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici olması gerektiği düzenlenerek çerçevesinin çizildiği, kaldı ki; kural dayanak alınarak tesis edilen idari işlemlere karşı yargı yolu açık olup belirsiz olduğu ileri sürülen kavramlar ve bu kavramların belirttiği hareketler yargı kararları yoluyla da somutlaştırıldığından, Anayasa'nın 2., 38. ve 128. maddelerine aykırı olmadığına karar verilmiştir.

Yasa ile yüz kızartıcı olan eylemlerin hangileri olduğuna dair genel bir belirleme yapılmamış ise de; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 76. maddesi ve bazı kanunlarda yüz kızartıcı suçlara ilişkin düzenlemeler yer almış olup, bu düzenlemelerin; 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan "yüz kızartıcı" kavramının somutlaştırılmasında esas alınıp, belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanacağı sonucuna ulaşılmıştır. Eylem tarihinde yürürlükte bulunan yasal mevzuatta, davacının fiili yüz kızartıcı suç olarak belirlenmemiştir. Bu durumda; davacının fiili yüz kızartıcı hal ve davranışlar kapsamında olmadığından, Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile kararın bozulması gerektiğinden, gerekçe yönünden karara katılmıyorum.