Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/7155 E.  ,  2025/9040 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Bursa ili, Orhaneli ilçesi hudutlarında davacı şirket uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı IV. grup maden (krom) işletme ruhsatına bağlı orman izninin Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... nolu işlemiyle iptali üzerine Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce işletme ruhsatının ruhsat süresi uzatım talebi başvurusunun kabul edilmeyerek iptal edilmesine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle iptal edilen orman izninin ihyası talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirket tarafından, maden işletme ruhsat süresi temdit talebiyle yapılan başvurunun Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce reddi üzerine ret işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde dava açıldığı, dava sonucunda verilen iptal kararı sonrasında ise davacı şirkete ait maden işletme ruhsatının geriye dönük olarak 21/04/2020 tarihinden başlayarak 10 yıl süre ile temdit edildiği, orman iznine ilişkin süresi içerisinde süre uzatım talebinde bulunulmaması halinin davacı şirketin kendi kusurlu eyleminden kaynaklanmadığı, davacı şirket bakımından izin süresi içerisinde temdit talebinde bulunulmama halinin gerçekleştiğinden bahsedilmesinin hakkaniyete aykırı olacağı, .... İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyasında yürütülen yargılama sonucunda verilen iptal kararı ve bu kararının hukuki niteliği dikkate alındığında, idarece, davacı şirket tarafından yapılan orman izinlerinin yenilenen maden ruhsat süresince temdidi talebinin süresi içerisinde yapılmış bir başvuru olarak kabulü gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, süresi içerisinde yenilenmiş ruhsat ile davalı idareye yapılmış bir başvuru bulunmadığı için davacı şirketin izinlerinin iptal edildiği, iptal edilen izinlerin ihyası yolunda yapılan başvurunun reddine dair işlemin ilgili mevzuat uyarınca tesis edildiği, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Bursa ili, Orhaneli ilçesi hudutlarında bulunan Sicil:... sayılı IV. grup maden (krom) işletme ruhsatı 21/04/2010 tarihinden itibaren on (10) yıl süreyle davacı şirket uhdesinde olup; söz konusu maden ruhsat sahasına ilişkin olarak maden ruhsatının geçerli olduğu 21/04/2020 tarihine kadar Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı makam Oluru ile 138.109,85 m²'lik maden işletme, maden tesis ve alt yapı tesis izni verilmiştir.

Davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile işletme projesi ve ekleri ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne başvuru yapılarak ruhsat için süre uzatım (temdit) talebinde bulunulmuş, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmadığına dair belgeyle birlikte süre uzatım projesi verilmediğinden bahisle ruhsat süre bitim tarihi olan 21/04/2020 tarihi itibarıyla işletme ruhsatının iptaline karar verilmiştir.

Uyuşmazlığa konu ruhsat sahasına ilişkin Orman Genel Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı işlemle; süresi içerisinde yenilenmiş ruhsat ile davalı idareye yapılmış bir başvuru bulunmadığı gerekçesiyle orman izninin iptaline karar verilmiştir.

Davacı şirket tarafından 03/09/2021 tarihli dilekçeyle işletme ruhsatının ruhsat süresi uzatım talebi başvurusunun kabul edilmeyerek iptal edilmesine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle iptal edilen orman izninin ihyası talep edilmiştir. Bursa Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle ihya talebinin gerekçesi olarak gösterilen yargı kararının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemine ilişkin olduğu, dolayısıyla başvuruya konu yargı kararı üzerine ihya talebinin kabulünün mümkün olmadığı, yeni izin müracaatında bulunulduğu takdirde talebin değerlendirmeye alınacağı gerekçesiyle başvuru reddedilmiştir. Anılan ret kararı üzerine görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinde (işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile); "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar. (Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.... (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir" hükmü yer almaktadır. 18/04/2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin (mülga) "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 10. maddesinde "(1) İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır. (2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez." düzenlemesine;

Aynı Yönetmeliğin "İptal işlemleri" başlıklı, 11. maddesinde " (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat veya hammadde üretim izin belgesine dayalı olarak verilen maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis izinleri;a) Hak sahibinin vazgeçmesi,b) Ruhsatın iptali,c) ÇED belgesinin iptal edilmesi, ç) Mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi, bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair evrak ve yenilenmiş ruhsat ya da ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar ilgili bölge müdürlüğüne iznin yenilenmesi talebinde bulunulmaması,d) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmemesi,e) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında tanınan süre içinde verilen iznin yenilenmemesi veya bu süre içinde sahada çalışma yapıldığının tespit edilmesi,f) Orman idaresine ödenmesi gereken arazi izin bedelinin veya ek Devlet hakkının idarelerden kaynaklanan nedenler hariç olmak üzere ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ödenmemesi,g) Orman idaresine ödenmesi gereken arazi izin bedelinin veya ek Devlet hakkının ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ödenmemesinin izin süresince üç kez tekerrür etmesi, ğ) Verilen izinlerin amacı dışında kullanılması, halinde Bakanlıkça iptal edilir.(...) "hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; Orman sahaları içerisinde yapılacak her türlü madencilik faaliyetine verilen izinler ile ilgili olarak, ruhsat hukuku devam ettiği sürece ruhsatlı sahalar için verilmiş olan izinlerin devam edeceği, izin sahibinin yenilenmiş ruhsat ve yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabileceği açık olup, idarece süre uzatılmaması halinde süre uzatımı aşamasında yeni bir hukuki durumun ortaya çıkıp çıkmadığı yönünden sürenin uzatılmama gerekçelerinin hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerektiği de hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından, uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı IV. grup maden (krom) işletme ruhsatının dava dışı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ... tarihli ve ... sayılı işlem ile iptal edilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesi nezdinde işlemin iptalinin talep edildiği, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptal edildiği, bu karara karşı yapılan istinaf isteminin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu karara yönelik yapılan temyiz başvurusu sonucunda ise Dairemizin 25/11/2025 tarih ve E:2022/5712, K:2025/9025 sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verildiği görülmektedir.

Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 10/2. maddesinde izin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması hali düzenlenerek işletme ruhsatı alınıncaya kadar mevcut izinler korunarak maden faaliyetinin devamlılığının sağlanmasının amaçlandığı, somut olayda ise davacının dava evvel verilen orman izinlerinin iptal işlemlerinin kaldırılması için davalı idareye başvuru tarihi olan 03/09/2021 tarihinde yürürlüğe giren yenilenmiş işletme ruhsatının henüz bulunmadığı ve başvurusunda işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge de sunmadığı göz önüne alındığında, idarece, davacının başvurusuna yönelik, Orman Kanununun 16'ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10. ve 11. maddeleri uyarınca orman izni uzatma başvurusu yapılmadığından ... tarih ve ... sayılı makam Oluru ile verilen 138.109,85 m²'lik maden işletme, maden tesis ve alt yapı tesis izninin 22/06/2020 tarihinde iptal edildiğinin tespit edildiği, ... İdare Mahkemesinin maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin E:... sayılı dosyasında verilen iptal kararı nedeniyle orman izni iptal işlerinin kaldırılmasının ve mevcut izinlerin devam etmesinin mümkün olmadığı, ancak; yeni ruhsat alındığında yeni orman izni müracaatında bulunulabileceği ve yeni izin müracaatında bulunulduğu takdirde talebin değerlendirmeye alınacağının bildirilmesi işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4.Kesin olarak 25/11/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.