Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... adresindeki şirket depolamana alanı ve lojistik dağıtım merkezi olarak kullanılan taşınmazda yangın çıktığını, müvekkilinin işletmesinin bulunduğu noktanın ormanlık alana yakın olması nedeniyle itfaiye tarafından alınan sıkı önlemler ve işbirliği ile yangın söndürülebilmişse de müvekkilin muhteviyatındakilerle birlikte tamamen yandığı; bu hususun haberlere konu olduğu, görsellerle detayı paylaşılan fotoğraflardan da müvekkilin müşteri çeklerinin yandığı, ... tarafından hazırlanan itfaiye raporunda da müvekkile ait mali yükümlülük gerektiren birçok evrakın zayi olduğu; 2010,2011,2012,2013,2014,2015,2016,2017,2018,2019,2020,2021 ve 2022 yıllarına ilişkin Defteri Kebirler, Envanter Defterleri, Yevmiye Defterleri, işbu defterlere ilişkin açılış kapanış onayları, Muavin Defter Kayıtları, Noter Tasdik ve Beratları ile alış satış faturaları, irsaliyeli faturalar, sevk irsaliyeleri, mutabakatlar, sözleşmeler özetle tüm ticari defter kayıtları çıkan yangında tümüyle zayi olduğu neticeten dava dilekçesinde yer alan çeklerin ve 2010,2011,2012,2013,2014,2015,2016,2017,2018,2019,2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait yukarıda sayılan ticari defter evrakları (defteri kebirler, yevmiye defterleri, envanter defterleri, işbu defterlere ilişkin açılış kapanış onayları, noter tasdik ve beratları, muavin defter kayıtları) mutabakatlar, alış - satış faturaları, irsaliyeli faturalar, sevk irsaliyeleri hakkında zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, TTK m.82/7 uyarınca davacıya ait 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defter evraklarının zayi istemine ilişkin olduğu tespit edildi.

Mahkememizin 25/12/2024 tarih 2022/176 E. 2024/1034 K. Sayılı kararı ile ''Mahkememizin 2022/169 Esas sayılı dosyasında 22/02/2022 tarihli ara kararı ile davacının zayi olduğu iddiası ile zayi belgesi verilmesini talep ettiği, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defter evrakları (defteri kebirler, yevmiye defterleri, envanter defterleri, işbu defterlere ilişkin açılış kapanış onayları, noter tasdik ve beratları, muavin defter kayıtları) mutabakatlar, alış - satış faturaları, irsaliyeli faturalar ve sevk irsaliyeleri yönünden davanın iş bu davadan tefriki ile başka bir esas üzerinden yürütülmesine karar verilmiş ve tefrik edilen işbu dosyanın mahkememiz işbu esas sırasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin 22/06/2022 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın mahkemizce resen seçilecek mali müşavir bilirkişiye tevdi ile yerinde inceleme yapmak suretiyle davacı şirketin 2010-2022 yıllarına ait yevmiye, defteri kebir ve envanter defterleri ile bu defterlerdeki kayıtlara dayanak teşkil eden fatura, sevk irsaliyesi ve mutabakatnamelerin vaki yangın nedeniyle zayi olup olmadığı ve bu sebeple davacı tarafa zayi belgesi verilip verilmemesi gerekip gerekmediği, zayi belgesi verilecek ise hangi belgeler bakımından zayi belgesi verilebileceği konusunda rapor düzenlenmesine karar verilmiştir.

Bu kapsamda mali müşavir bilirkişi ...'dan alınan 09.06.2022 tarihli bilirkişi raporu ile; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereği tutmakla yükümlü olunan yukarıdaki belgelerin zayi olduğu tespit edilmiş olup, TTK m.82 uyarınca aşağıda zikredilen belgeler için zayi belgesi verilmesi gerektiği kanaatine varıldığı; 2010 yılı Yevmiye Defteri ...

2.Noterliği ...; 2010 Defter-i Kebir ...

2.Noterliği ...Envanter Defteri ...

2.Noterliği ...; 2011 Yevmiye Defteri ...

2.Noterliği ...; 2011 Defter-i Kebir ...

2.Noterliği...; 2011 Envanter Defteri ...

2.Noterliği ...; 2013 Yevmiye Defteri ...

2.Noterliği ...;2013 Defter-i Kebir; ...

2.Noterliği ...; 2013 Envanter Defteri ...

2.Noterliği ...; 2014 Yevmiye Defteri ...

2.Noterliği ...; 2014 Defter-i Kebir ...

2.Noterliği ...; 2014 Envanter Defteri ...

2.Noterliği...; 2015 Yevmiye Defteri ...

2.Noterliği ...; 2015Defter-i Kebir ...

2.Noterliği ...; 2015 Envanter Defteri ...

2.Noterliği ...; 2016 Yevmiye Defteri ...

6.Noterliği ...; 2016 Defter-i Kebir ...

6.Noterliği ...;2016 Envanter Defteri ...

6.Noterliği ...; 2017 Yevmiye Defteri Bakırköy...Noterliği ...; 2017 Defter-i Kebir ...

5.Noterliği ...; 2017 Envanter Defteri Bakırköy ...Noterliği ...; 2019 Envanter Defteri ...

49.Noterliği ...; 2019 Envanter Defteri ...

49.Noterliği ...;2019 Envanter Defteri ...

49.Noterliği; ... ;2019 Envanter Defteri ...

49.Noterliği ...; 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı ticari defterleri e-defter olmakla birlikte, 6102 sayılı yasanın 64/4 maddesinden ifade edildiği üzere “Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.” davacı vekili 2017, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılının envanter defterlerinin tasdikine ilişkin veri sunulmasına rağmen 2018 yılı envanter ve bilcümle Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin tasdikine ilişkin veri sunulmadığı tespit edilmiştir.

Mahkememizin 02/11/2022 tarihli duruşma ara kararı ile davacı vekiline bilirkişi raporunda tespit edilen eksiklikler doğrultusunda 2017-2019-2020-2021-2022 yıllarına ilişkin envanter defterinin ve 2018 yılı envanter defteri ve bicümle yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul müzakere defterine ilişkin noter yevmiye tasdiklerinin bildirilmesi konusunda 1 aylık kesin süre verilmesine, bu süre içerisinde bildirimde bulunulmadığı takdirde bu döneme ilişkin bu defterler bakımından talebinden vazgeçtiğinin ihtarına, bildirimde bulunulduğunda bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bu kapsamda mali müşavir bilirkişi ...'dan alınan 05.02.2023 tarihli bilirkişi ek raporu ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereği tutmakla yükümlü olunan yukarıdaki belgelerin zayi olduğu tespit edilmiş olup, TTK m.82 uyarınca aşağıda zikredilen belgeler için zayi belgesi verilmesi gerektiği kanaatine varıldığı defterlerin kök raporda tespit edilen defterler olduğu; 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı ticari defterleri e-defter olmakla birlikte, 6102 sayılı yasanın 64/4 maddesinden ifade edildiği üzere “Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.” davacı vekili 2017, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılının envanter defterlerinin tasdikine ilişkin veri sunulmasına rağmen 2018 yılı envanter ve bilcümle Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin tasdikine ilişkin ek rapor aşamasında da veri sunulmadığı, öncelikle noterce tasdik edildiğine ve kayden mevcudiyetine dair kanıt sunulmayan defterlere ilişkin bir rapor verilmesi ve nihai takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere bu defterlere ilişkin bir zayii kararı verilmesi kabil olmadığı tespit edilmiştir.

Mahkememizin 21/06/2023 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın bilirkişiye tevdi ile ve bilirkişinin yerinde inceleme yapmak suretiyle, davacı itirazlarını da incelemek suretiyle zayi belgesi istenilen defter, belge ve evrakların yangında kaybolduğu iddia olunmakta ise de defterlerinin yangın aşamasında alıkonulduğu yer görülmek ve değerlendirmek suretiyle rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bu kapsamda mali müşavir bilirkişi ...dan alınan 29.11.2023 tarihli bilirkişi 2.ek raporu ile davacı ek rapor aşamasında kök raporda arz ve izah olunan görüş ve kanaatleri değiştirecek mahiyette yeni bir bilgi ve belge sunmamıştır. Bu nedenle kök raporda arz ve izah olunan görüş ve kanaatler aynı perspektif ile muhafaza edilmek zorunda kalındığını tespit ettiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin 2018 yılına ait ... 49. Noterliği ... yevmiye nolu ... tarihli tasdik verileri dikkate alınarak ek rapor tanzim edilmesini talep ettiği; Mahkememizin 01/08/2024 tarihli ara kararı ile Noterlik müzekkere cevabı doğrultusunda bilirkişi ...'dan dava konusu uyuşmazlık hususunda ek rapor düzenlemesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Bu kapsamda mali müşavir bilirkişi ...'dan alınan 12.11.2024 tarihli bilirkişi 3. ek raporunda 2. Ek rapor aşamasında, davacının 1. ek rapora itirazlarını içeren 12.12.2023 tarihli dilekçesinde belirtilen "... 49 , Tasdik no: ... ve Tasdik tarihi: ..." defter tasdiki ve/veya davacı vekilinin 22.07.2024 sayılı beyan dilekçesi ekinde sunulu defter tasdik müşruhatı 2019 yılı envanter defterine ilişkin olup 29.11.2023 tarihli 1. ek raporda tespit edildiği, Davacı 2. ek rapor aşamasında 1. ek rapor ve kök raporda arz ve izah olunan görüş ve kanaatleri değiştirecek mahiyette yeni bir bilgi ve belge sunmamıştır. Bu nedenle kök raporda arz ve izah olunan görüş ve kanaatler aynı perspektif ile muhafaza edilmek zorunda kalındığı tespit edilmekle 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılı ticari defterleri e-defter olmakla birlikte, 6102 sayılı yasanın 64/4 maddesinden ifade edildiği üzere “Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.” davacı vekili 2017, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılının envanter defterlerinin tasdikine ilişkin veri sunulmasına rağmen 2018 yılı envanter ve bilcümle Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin tasdikine ilişkin veri sunulmadığı tespit edilmiştir.

TTK m. 82/7 “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Dosya kapsamında yapılan incelemede davacının ticari şirket merkezinin bulunduğu ...'de 07/02/2022 tarihinde ...ı'nın İtfaiye Olay Raporu'nda yapının dereye yakın bölümünün orta kısmında, güneybatı yönünde alevli surette yanmanın olduğu, aynı bölgede panel tavan ve trapez sac duvarlarında yüksek hararetten kaynaklanan çökme ve erimelerin gerçekleştiği, ormanlık alana yakın olması sebebiyle yangının kısmen ağaçlara ve yapının tamamına sirayet etmeye başladığı tespit edilmiştir.

Müdahaleden sonraki durumda davacı şirket dışında olay yerinde üç şirket daha bulunduğu ve davacı şirketin depo dahilinde bulunan depolar ile birlikte içerisindeki muhtelif malzemeler, ofis bölümleri ile birlikte tamamen, mali yükümlülük gerektiren belgeler ve muhtelif evraklar tamamen, bu malzemeleri taşımada kullanılan transpaletler ve forkliftler tamamen yanmak dahili ıslanmak suretiyle zarar gördüğü tespit edilmiştir.

Olayın çıkış sebebi olarak aralarında davacı şirketin de yer aldığı başkaca üç şirkete ait işyerlerinin de bulunduğu; yapının dereye yakın bölümünün orta kısmında yanan maddelerin korlaşma aşamasına gelmesi; aynı bölümün 1 demiri, profil, sadnvic panel tavan, trapez sac duvarlarında yüksek hararetten kaynaklanan çökme ve erimelerin gerçekleştiği; meteorolojiden gelen fırtına uyarılarına uygun olarak güneybatı yönünden esen kuvvetli rüzgar ile birlikte yangının hızlı şekilde ağırlıklı olarak binanın kuzeybatı kısmına ve diğer bölümlerine doğru ilerlediği; olay yerinde ormana ve yapının tamamına sirayeti engellemek için müdahaleye başlandığı tespit edilmiştir.

Tahribatın yoğunluğu, olay yerindeki kamera kayıt cihazlarının yanmaya dayalı kullanılamaz hale gelmesi ve incelenememesi nedeniyle yangının çıkış sebebini belirleyecek kesin bulgulara rastlanılamadığı anlaşılmıştır.

İtfaiye raporu da dikkate alındığında davacı şirket dışında başkaca şirketlerin yangın yerinde bulunması; şirketin ticari defterlerini şirket merkezinde bulundurması; davacı şirketin yangına sebebiyet verdiğine dair dosyada delil bulunmaması; şirket merkezinde muhafaza edilen ticari defterlerin raporda da "mali yükümlülük gerektiren belgeler ve muhtelif evraklar tamamen, bu malzemeleri taşımada kullanılan transpaletler ve forkliftler tamamen yanmak dahili ıslanmak suretiyle zarar gördüğü tespit edildiği" anlaşılmakla davacının iradesi dışında meydana gelme yangın olayı nedeniyle davacının TTK m. 82/7 kapsamında yangında zayi olan ticari defterlerinin tespitini talep edebileceği anlaşılmıştır. Hakkında zayi belgesi verilmesi talep edilen defterler yönünden alınan kök ve ek raporlar da dikkate alındığında davacının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereği tutmakla yükümlü olunan 1-...

2.Noterliği’nin 21.12.2009 tarih ...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2010 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin 16.12.2010 tarih ... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2011 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin ... tarih ...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2013 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin 2... tarih ... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2014 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin 1... tarih... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2015 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

6.Noterliği’nin ...tarih ... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2016 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

5.Noterliği’nin... tarih...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2017 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2019 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2020 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2021 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2022 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE karar vermek gerekmiştir. 2012 yılı ticari defterlerin noter yevmiye numaraları ve tarihleri hususunda veri sunulamadığı ve 2018 yılı envanter ve bilcümle Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin tasdikine ilişkin veri sunulmadığı anlaşılmakla Davacının 2012 ve 2018 yıllarına ilişkin ticari defterleri ile ilgili zayi belgesi verilmesi yönündeki kanıtlanamayan talebinin reddine'' şeklinde karar verilmiştir.

Davacı vekilinin işbu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurması sonrası İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 06/11/2025 tarih ... Esas...Karar sayılı ilamı ile ''HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 Tarihli 7417 sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir. ... tarih ve ... sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.

Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.

Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davacının 2019-2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait ticari defterlerinin e defter olduğu tespit edilmiş, davada re'sen araştırma ilkesi geçerli olmasına rağmen Mahkemece, söz konusu yıllara ilişkin ticari defterler yönünden, Elektronik Defter Genel Tebliği kapsamında herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan, bu minvalde; davacı vekiline söz konusu defterlerin ikincil yedeklerinin bulunup bulunmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere süre verilerek, Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan davacının zayi olduğunu iddia ettiği e-defterlerin ikincil yedeklerinin kendilerinde bulunup bulunmadığı, var ise davacının ikincil yedeklerini kaydeden kuruluşun Tebliğ kapsamında izin verilen ve e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan olup olmadığının sorulması, izin verilen bir kuruluş olması halinde ilgili kuruluştan yedeklemelerin ne şekilde yapıldığının ve taraflarında e-defterlerin ikincil yedeklerinin bulunup bulunmadığının araştırılması, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırılmış olması TTK'nın açıklanan maddesinde zayi belgesi verilmesi için aranan bir koşul olmadığı ve TTK dışındaki mevzuat kapsamında da zayi belgesi verilmesi konusunda bu yönde bir sınırlama bulunmadığından 2012 ve 2018 yılı ticari defterleri yönünden yeniden değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme, araştırma ve hatalı gerekçe ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine'' şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Kaldırma ilamı sonrası davacı vekiline 2012- 2018 yıllarına ait ticari defterlerin ikincil yedeklerinin bulunup bulunmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere süre verildiği; davacı vekilinin 08/12/2025 tarihli beyan dilekçesinde özetle iş bu yıllara ait ikincil yedek kayıtların bulunmadığından bahisle beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkere kapsamında da 2012- 2018 yıllarına ait ticari defterlerin ikincil yedeklerinin bulunduğuna yönelik herhangi bir bilgi ve belge yer almadığı; iş bu defterler yönünden Gelir İdaresi Başkanlığına, ... Defterdarlığı,...Vergi Kaçakçılığı ve İkitelli-İstanbul Sektörel 2 Denetim Daire Başkanlığınca herhangi bir vergi teknik raporu ve ihbar- şikayet bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında yapılan incelemede davacının ticari şirket merkezinin bulunduğu ...'de 07/02/2022 tarihinde ... İtfaiye Daire Başkanlığı'nın İtfaiye Olay Raporu'nda yapının dereye yakın bölümünün orta kısmında, güneybatı yönünde alevli surette yanmanın olduğu, aynı bölgede panel tavan ve trapez sac duvarlarında yüksek hararetten kaynaklanan çökme ve erimelerin gerçekleştiği, ormanlık alana yakın olması sebebiyle yangının kısmen ağaçlara ve yapının tamamına sirayet etmeye başladığı tespit edilmiştir.

Müdahaleden sonraki durumda davacı şirket dışında olay yerinde üç şirket daha bulunduğu ve davacı şirketin depo dahilinde bulunan depolar ile birlikte içerisindeki muhtelif malzemeler, ofis bölümleri ile birlikte tamamen, mali yükümlülük gerektiren belgeler ve muhtelif evraklar tamamen, bu malzemeleri taşımada kullanılan transpaletler ve forkliftler tamamen yanmak dahili ıslanmak suretiyle zarar gördüğü tespit edilmiştir.

Olayın çıkış sebebi olarak aralarında davacı şirketin de yer aldığı başkaca üç şirkete ait işyerlerinin de bulunduğu; yapının dereye yakın bölümünün orta kısmında yanan maddelerin korlaşma aşamasına gelmesi; aynı bölümün 1 demiri, profil, sadnvic panel tavan, trapez sac duvarlarında yüksek hararetten kaynaklanan çökme ve erimelerin gerçekleştiği; meteorolojiden gelen fırtına uyarılarına uygun olarak güneybatı yönünden esen kuvvetli rüzgar ile birlikte yangının hızlı şekilde ağırlıklı olarak binanın kuzeybatı kısmına ve diğer bölümlerine doğru ilerlediği; olay yerinde ormana ve yapının tamamına sirayeti engellemek için müdahaleye başlandığı tespit edilmiştir.

Tahribatın yoğunluğu, olay yerindeki kamera kayıt cihazlarının yanmaya dayalı kullanılamaz hale gelmesi ve incelenememesi nedeniyle yangının çıkış sebebini belirleyecek kesin bulgulara rastlanılamadığı anlaşılmıştır.

İtfaiye raporu da dikkate alındığında davacı şirket dışında başkaca şirketlerin yangın yerinde bulunması; şirketin ticari defterlerini şirket merkezinde bulundurması; davacı şirketin yangına sebebiyet verdiğine dair dosyada delil bulunmaması; şirket merkezinde muhafaza edilen ticari defterlerin raporda da "mali yükümlülük gerektiren belgeler ve muhtelif evraklar tamamen, bu malzemeleri taşımada kullanılan transpaletler ve forkliftler tamamen yanmak dahili ıslanmak suretiyle zarar gördüğü tespit edildiği" anlaşılmakla davacının iradesi dışında meydana gelme yangın olayı nedeniyle davacının TTK m. 82/7 kapsamında yangında zayi olan ticari defterlerinin tespitini talep edebileceği anlaşılmıştır.

TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 Tarihli 7417 sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir. 19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.

Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.

Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır.

Dosya kapsamında kaldırma kararı öncesi alınan bilirkişi kök ve ek raporları ile kaldırma ilamı da dikkate alındığında davacının 2012 ve 2018 yıllarına ait söz konusu defterlerin ikincil yedek kayıtlarının bulunmadığı; 2023 yılı Mayıs ayına ait ikincil örneklerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle 2012 ve 2018 yıllarına ait söz konusu defterlerin ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırılmış olması TTK'nın açıklanan maddesinde zayi belgesi verilmesi için aranan bir koşul olmadığı ve TTK dışındaki mevzuat kapsamında da zayi belgesi verilmesi konusunda bu yönde bir sınırlama bulunmadığından iş bu yıllara ait 2012 ve 2018 yılı ticari defterleri yönünden de davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davanın kabulüne,

1....

2.Noterliği’nin ... tarih ...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2010 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin...tarih...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2011 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin belirsiz tarihli davacı şirketin 2012 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2013 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2014 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

2.Noterliği’nin ... tarih ...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2015 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

6.Noterliği’nin... tarih... yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2016 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

5.Noterliği’nin ... tarih...yevmiye numaralı ile tasdikli davacı şirketin 2017 yılı yevmiye,defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE, 2018 yılı envanter ve Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin defterlerinin zayi olduğunun TESPİTİNE ...

49.Noterliği’nin... tarih ... yevmiye numaralı 2019 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2020 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2021 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE, ...

49.Noterliği’nin ... tarih ... yevmiye numaralı 2022 yılı envanter defterinin; zayi olduğunun TESPİTİNE,

2.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 732,00 TL karar harcının, peşin yatırılan 80,70 TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 651,30 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4.Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.11/03/2026 KATİP ...