Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Diyarbakır ili, ... ilçesi, ...Mahallesi 3 30... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

Davalı kayyımı vekili vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, arsa vasfında olan bu taşınmazın değerinin emsal alınarak tespit edilmesi gerektiğini, taşınmazın imar planı içerisinde olup olmadığının ilgili Belediyeden sorulması gerektiğini, taşınmaz ... planı içerisindeyse dahi tüm belediye hizmetlerinden yararlanan taşınmaza arsa olarak değer biçilmesi gerektiğini, taşınmaza emsal alınırken kanun öngördüğü ve taşınmaza daha yakın emsaller incelenmeli; dava konusu taşınmazın kendi satış değeri, pay satışları, ihale yoluyla yapılan satışlar vs. esas alınmalı ve emsal taşınmazla aynı nitelik ve özellikleri göstermesi gerektiğini, emsal olarak incelenen parselin kamulaştırma karşılığının emsal olarak dikkate alınamayacağı gözden uzak tutulmaması gerektiğini, dava konusu taşınmaz şehir merkezine çok yakın olup, ulaşım sorununun olmadığını ve dava konusu taşınmazın tarihi ve merkezi bir yerde olduğunu, yerleşik Yargıtay kararları gereğince özellikle aralarında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmayan davalıların yer aldığı dosyalarda kendisini vekil ile temsil ettiren davalılar için ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmesi gerektiğini, (Örneğin; Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2002/6603 Esas, 2002/6884 Karar sayılı kararı) kamulaştırma dosyalarında davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığından kayyım vekili olarak lehlerine ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, dava dilekçelerinde sunduğu nedenler, yargılama sırasında ortaya çıkacak durumlar ve resen değerlendirilecek nedenlerle dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin belirlenerek lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir. IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece kamulaştırma bedeli olarak 72.934,70 TL'nin tespitine dair karar verildiğini, taşınmazın gerçek değerinin bilirkişi raporunda belirtilen değerlerden çok daha düşük olduğunu, Mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin 2942 sayılı Kanun'un bedel tespitiyle ilgili 10 ncu maddesinde belirtilen usulde araştırma inceleme ve uygulama yapılmadan ve 11 inci maddesinde belirtilen kriterlere aykırı olarak çok yüksek tespit edildiğini, tespit edilen kamulaştırma bedelinin objektif ölçülerden ve piyasa rayicinden çok daha yüksek olup kabul edilemez olduğunu, bu sebeplerle kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı kayyımı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, davaya konu mütemmim cüzlerin ve/veya yapıların taşınmaz üzerinde olup olmadığının tam olarak araştırılmadığını, değer tespitinde alınan emsalin ve yapılan emsal değerlendirmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve Anayasa Mahkemesinin 27.11.2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.07.2020 tarihli ve 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı iptal kararı sebebiyle tespit edilen bedelin kararın kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı kayyımı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Dosyanın incelenmesinde Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; emsal olarak alınan taşınmazların hesaplanan metrekare birim fiyatlarının ortalaması alınarak değer biçildiğinden alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

4.Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken eksik incelemeyle hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Açıklanan sebeplerle;

1.Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı kayyımından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.