Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı ile davalı işçilik işlemleri dahil olmak üzere çeşitli inşaat ürünleri satın aldığını, satın alma bedeli olarak 900.000,00 TL kararlaştırıldığını, satın alma bedeli için ihtarname ile belirtilen çekler karşı tarafa verildiğini, çeklerin bu işleme dayalı olarak teslim alındığına ilişkin mesaj kayıtları bulunduğunu, karşı tarafla yapılan sözleşme gereği inşaat malzemeleri Ekim ayının 10. Gününe kadar teslim edilip işçiliğinin yapılacağını, belirlenen süre geçmiş olmasına rağmen edimin ifa edilmediğini, davalının anlaşmaya uymaması sebebiyle Bakırköy ...... Noterliği ..... yevmiye numaralı ve 22/11/2024 tarihli ihtarname davalıya gönderilmiş ve edimin ifa edilmemesi halinde kendisine verilen çekler hakkında bedelsizlik davası açılacağı hususunun ihtar edildiğini, davalının ihtarda kendisine süre tanınmasına rağmen edimini ifa etmediğini, davacının borçsuzluğunun tespiti adına açacakları dava için dava şartı olan arabuluculuk sürecine başvurulduğunu ancak davalı tarafın katılım sağlamadığını, davacı tarafından verilen çeklerden bazılarının günü geldiğini ve tahsilatının yapılmadığını, bu çeklerden 3 tanesinin henüz günü gelmediğini, günü gelmemiş çekler bedelsiz sebebiyle menfi tespit davasına konu edildiğini, çeklerin ödenmesi halinde telafisi imkansız çok ciddi zararlar doğacağını, bu sebeplerle de mahkememizin belirleyeceği teminat karşılığında çekin ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır. ARAŞTIRMA;

1..... Bankası'nın 24/12/2024 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; ..... Bankası A.Ş. ..... Şubesine ait, düzenleyeni ..... olan, düzenleme yeri Mersin olan, düzenlenme tarihi 31/01/2025 olarak bildirilen 150.000,00-TL bedelli, .... seri nolu ..... emrine düzenlenen çekin ibraz bilgisi getirtilmiştir.

2...... Bank Anonim Şirketi'nin 26/12/2024 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; .....bank A.Ş. ..... Şubesine ait, düzenleyeni .... olan, 30/08/2024 düzenleme tarihli, 200.000,00-TL bedelli, ..... seri nolu çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

3...... Bankası Anonim Şirketi'nin 25/12/2024 Tarih ve .... Sayılı yazısı ile; ..... Bankası A.Ş. ..... Şubesine ait düzenleyeni .... olan, düzenleme yeri Gaziantep olan, düzenlenme tarihi 30/01/2025 olarak bildirilen 120.000,00-TL bedelli, ..... seri nolu hamiline düzenlenmiş çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

4...... bank Anonim Şirketi'nin 08/01/2025 Tarih ve .....Sayılı yazısı ile; ..... bank A.Ş. .... Şubesine ait, düzenleyeni .... Spor Malz. İnş. Teks. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, 30/10/2024 düzenleme tarihli, 60.000,00-TL bedelli, .... seri nolu çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

5.... bank ..... Şirketi'nin 16/01/2025 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; ..... bank T.A.Ş. ..... Şubesine ait, düzenleyeni .... olan, 31/11/2024 düzenleme tarihli, 120.000,00-TL bedelli, ..... seri nolu çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

6.Halkalı Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24/01/2025 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; davalıya ait sicil bilgeleri getirtilmiştir.

7...... Bankası Anonim Şirketi'nin 27/01/2025 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; ..... Bankası A.Ş. .... Şubesine ait, düzenleyeni ..... olan, düzenleme yeri Gaziantep olan, 25/12/2024 düzenleme tarihli, 250.000,00-TL bedelli, ..... seri nolu çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

8..... Bankası Anonim Şirketi'nin 27/02/2025 Tarih ve .... Sayılı yazısı ile; ..... Bankası A.Ş. .... Şubesine ait, düzenleyeni .... olan, düzenleme yeri Mersin olan, düzenlenme tarihi 31/01/2025 olarak bildirilen 150.000,00-TL bedelli, .... seri nolu ..... emrine düzenlenen çekin ibraz bilgisi getirtilmiştir.

9...... Bankası Anonim Şirketi'nin 03/03/2025 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; ..... Bankası A.Ş. ..... Şubesine ait düzenleyeni ..... olan, düzenleme yeri Gaziantep olan, düzenlenme tarihi 30/01/2025 olarak bildirilen 120.000,00-TL bedelli, .... seri nolu hamiline düzenlenmiş çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

10...... Bank Anonim Şirketi'nin 04/03/2025 Tarih ve ..... Sayılı yazısı ile; ..... Bankası A.Ş. .... Şubesine ait, düzenleyeni ..... olan, düzenleme yeri Gaziantep olan, 25/12/2024 düzenleme tarihli, 250.000,00-TL bedelli, .... seri nolu çekin ibraz bilgileri getirtilmiştir.

Davacı tanığı ..... : Davacı benim kardeşim olur, biz ev inşa ettiriyorduk, bu evin mobilyaları ve kapılarının yapılması için davalı ile anlaşıldı, davalı hem malzemeyi kendisi getirecek hem de işçiliğini yapacaktı, bu iş karşılığında 900.000,00-TL bedelle anlaştılar, davacı davalıya toplam bedeli 900.000,00-TL olan çekler verdi, sanırım fiyatı daha uygun olduğu için bu şekilde peşin ödeme yaptı, bu çekleri verilirken ben de yanlarındaydım, ancak daha sonra davalı işi yapmadı, hiçbir malzeme getirmedi, davacı aradığı zaman davalıya ulaşamadı, davalıya verilen bütün çek bedelli tahsil edilmiştir, ancak dediğim gibi davalı davacıya yüklendiği hiçbir işi yerine getirmedi, ciro silsilesinde davalının adının bulunup bulunmadığını bilmiyorum, ancak dediğim gibi çekleri davalı davacıya verirken ben görmüştüm, dedi.

İşbu dava, Küçükçekmece ..... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ..... Esas, ..... Karar sayılı gönderme kararı ile Mahkememize gelmiştir.

Dava, tarafların inşaat ürünleri satımı ve işçilik işlemleri için yapılan sözlü anlaşma nedeniyle davacı tarafından davalıya verildiği iddia olunan çeklerin anlaşma konusu ürünlerin teslim edilmemesi ve işlerin yapılmaması iddiasına dayalı olarak söz konusu çeklere ilişkin borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, söz konusu çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti noktalarında toplanmıştır.

Buna göre, davacı tarafından, davalı ile işçilik dahil çeşitli inşaat ürünlerinin satın alınması hususunda anlaşma yapıldığı, bu anlaşma uyarınca satın alma bedeli olarak davalıya toplam bedeli 900.000,00-TL olan 6 adet çek verildiği, ancak davalının inşaat ürünlerini teslim etmediği ve işi yapmadığı iddia edilerek, davalıya verilen çeklerden ..... bank ..... şubesine ait ..... seri nolu 120.000,00-TL bedelli, ..... Bankası ..... Şubesine ait .... seri nolu 150.000,00-TL bedelli ve ..... Bankası ..... Şubesine ait ..... seri nolu 250.000,00-TL bedelli çeklerin bedelsiz kalması nedeniyle söz konusu çekler kapsamında davalıya borçlu olmadığının tespiti istemi ile eldeki dava açılmıştır.

Davacı vekili 05/02/2024 tarihli duruşmadaki beyanında özetle, davacının davaya konu inşaat işini kendi oturduğu aile apartmanı için yaptırmak hususunda davalı ile anlaştığını, müvekkilinin şahsi işi olduğunu, herhangi bir ticari işletme veya ticari işi ile ilgisi olmadığını beyan etmiştir.

HMK'nun 1.maddesi "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. " hükmünü içermekte olup görev hususu dava şartlarındandır. HMK'nun 115.maddesi " Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır." hükmüne haizdir.

TTK'nun 4.maddesinde bentler halinde sayılan ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın belirtilen tür davaların mutlak ticari davaya vücut vereceği ve Ticaret Mahkemelerinin görev alanına gireceği, havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan uyuşmazlığın ticari dava sayılabilmesi için uyuşmazlığın taraflardan birinin ticari işletmesiyle ilgili olması koşulu aranmayacağı (TTK 4.1,son cümle) nispi ticari davalarla ilgili olarak ise TTK 4.1 maddesinde yer alan hükme göre "her iki tarafında ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarının" ticari dava sayılacağı, taraflardan yanlız birinin ticari işletmesi ile ilgili olarak yasada sayılanlar dışında sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların, ticari davaya vücut vermeyeceği, taraflardan birinin ticari işletmesini ilgilendiren bu tür sözleşmelerin, her ne kadar TTK 19.2 uyarınca diğer taraf içinde ticari iş sayılırsa da bu durumun, davanın TTK 4.1'e göre nispi ticari dava sayılmasını gerektirmeyeceği anlaşılmıştır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 3/1-k maddesinde tüketicinin " ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" olarak tanımlanmıştır.

Aynı yasanın 3/1-ı maddesinde tüketici işleminin ise " Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına veya hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekalet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dahil olmak üzere, her türlü sözleşme ve hukuki işlem " olarak tanımlanmış olduğu anlaşılmıştır. Tüketici Mahkemelerinin görevini düzenleyen 73/1 maddesinde "Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. " 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 83/2 maddesinde Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olması bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve, bu kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez." hükmüne yer verildiği anlaşılmıştır.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde, uyuşmazlığın taraflar arasındaki ticari nitelikte olmayan inşaat ürünleri satım ilişkisine dayalı olarak, satım bedelinin ödenmesi amacıyla verilen çeklerin, satın alınan ürünlerin teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olduğu, bu nedenle taraflar arasındaki temel ilişkinin satım sözleşmesine dayalı olduğu, davacının ticari işi kapsamında olmadığı, her ne kadar kambiyo senedi verilmişse de kambiyo senedine konu temel ilişkinin taraflar arasındaki ticari nitelikte olmayan alım satım ilişkisine dayandığı anlaşılmaktadır.

Kambiyo senedinden kaynaklanan davalarda göreve ilişkin değerlendirme yapılırken senedin düzenlenmesine esas temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına da bakılması gerekmektedir. Somut olayda, davaya konu çeklerin, inşaat ürünleri alım satımı nedeniyle ifa uğruna verildikten sonra, ürünlerin teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı iddia edilmektedir. Bu durumda, senedin verilmesine esas uyuşmazlık, bu haliyle mutlak ticari davaya vücut verecek niteliğinde olmadığı, söz konusu işin davacının herhangi bir ticari işiyle veya işletmesiyle ilgili olmadığı, bu nedenle, nisbi bir ticari davanın da söz konusu olmadığı, davacının kendi şahsi işi için davalıdan inşaat ürünü satın almasının tüketici işlemi olduğu, bu haliyle, meselenin esasının, TTK kapsamında değil, genel hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu nedenlerle, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun hükümleri somut olayla birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafın tacir olmadığı, gerçek kişi olduğu, davacı tarafın kendi şahsi işi için davalıdan işçilik işlemleri ve inşaat ürünleri satın aldığı, taraflar arasındaki temel ilişkinin alım satıma dayalı tüketici işlemi olduğu, anılan yasanın 3/1-k maddesine göre davacı tüketici sıfatına haiz olduğundan davaya Tüketici Mahkemeleri tarafından bakılması gerektiği anlaşılmakla, Mahkememizin görevsizliği ile davanın usulden reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM;Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;

1.HMK'nin 114/1-c ve 115/2 maddeleri hükmü gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın USULDEN REDDİNE,

Görevli mahkemenin Bakırköy Tüketici Mahkemeleri olduğuna,

2.Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli Bakırköy Tüketici Mahkemesi'ne gönderilmesine,

3.Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususlarının görevli Mahkemece değerlendirilmesine,

4.HMK'nın 20/1. maddesi gereğince süresinde dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmezse davanın açılmamış sayılması yönünde karar verilmesine, Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yasa yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/02/2026 Katip .....