8. Hukuk Dairesi

Alacaklı tarafından başlatılan ilamlı takipte, borçlunun, haline münasip evinin haczedildiğini ileri sürerek haczin kaldırılmasını talep ettiği, Mahkemece haczedilmezlik şikayetinin kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verdiği, hükmün alacaklı vekilince temyiz edildiği görülmektedir. İİK'nun 82/12. maddesi gereğince, borçlunun "haline münasip" evi haczedilemez. Bir meskenin borçlunun haline uygun olup olmadığı adı geçenin haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Buradaki "aile" terimi, borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan ve kendisinin, bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar. İcra Mahkemesi'nce, borçlunun sözü edilenlerle birlikte barınması için zorunlu olan haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedel bilirkişilere tesbit ettirildikten sonra, haczedilen yerin kıymeti bundan fazla ise satılmasına karar verilmeli ve satış bedelinden yukarıda nitelikleri belirlenen mesken için gerekli olan miktar borçluya bırakılmalı, kalanı alacaklıya ödenmelidir. Bu kıstasları aşan nitelik ve evsaftaki yerlerle, makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan ve ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler, maddede öngörülen amaca aykırıdır. Borçlunun görev ve sıfatı kendisinin yukarıda belirlenenden daha görkemli bir meskende ikamet etmesini gerektirmez. Somut olayda, meskeniyet iddiasına konu taşınmazın bulunduğu .../ ... İcra Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla, taşınmazın ve borçlunun haline münasip evin değerinin bilirkişilerce tespiti istenmiş, karara mesnet teşkil eden bu raporda, 1 salon 2 odası bulunan 60 m2 kullanım alanlı şikayete konu meskenin değerinin 90.000,00 TL ve 1 salon 1 odası bulunan daha küçük bir meskenin değerinin ise, 75.000,00 – 80.000,00 TL arasında olduğu, ancak borçlunun tüm aile bireyleriyle birlikte bu nitelikteki bir evde oturmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir. Mahkemece, bu rapor yeterli bulunarak şikayetin kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verilmiştir. Ancak dosyada bulunan ve ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin zabıta vasıtasıyla yaptırdığı ekonomik sosyal durum araştırma formunda, bu yerde borçlunun yalnız yaşadığı, görülmektedir. Rapor bu haliyle hüküm kurmaya elverişli değildir. Zira borçlunun bakmakla yükümlü olduğu ve birlikte yaşadığı kişilerin kimler olduğu açıkça tespit edilmediği gibi, zabıta araştırma sonucunun da nazara alınmadığı ve borçlunun daha mütevazi niteliklere sahip yerlerde daha küçük, haline münasip meskeni edinebileceği değerin de kesin bir rakamla tespit edilmediği görülmektedir. O halde, Mahkemece yapılacak iş; borçlunun yalnız yaşadığı, takip hukukunda aslolanın alacaklının alacağına kavuşmasını temin olduğu da gözardı edilmeksizin, mahcuzun bulunduğu yerden farklı semtlerde daha mütevazi niteliklere sahip daha küçük, haline münasip meskeni edinebileceği değerin belirlenmesi gerekir. Bu değer mahcuzun değerinden az ise mahcuzun satılarak, borçlunun haline münasip ev alması için gerekli bedelin kendisine ödenmesine ve satışın borçlunun haline münasip ev alabileceği miktardan az olmamak üzere yapılmasına karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle ve yetersiz rapora dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.