10. Hukuk Dairesi

Davacı, dava dışı işverene ait işyerinde 15/4/1983 tarihinde bir gün sigortalı çalıştığının ve bu tarihin sigortalılık başlangıcına esas alınması gerektiğinin tespitini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteği hüküm altına almıştır. Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10 ve 108. maddeleri olup, sigortalılığın zorunlu, kişiye bağlı, devredilemez niteliği gereğince bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olduğu açık ve özel bir duyarlılıkla çözümlenmesi zorunludur. Bu yönde Kuruma bildirilmeyen çalışma süresinin ve sigorta başlangıç tarihinin tespitine karar verilebilmesi için davanın çalışılan yılın sonundan başlayarak 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılması gerekir. Yönetmelikle tespit edilen belgeler kapsamında işe giriş bildirgesinin verilmesi durumunda,bildirgede öngörülen işe başlama tarihinden sonrası için hak düşürücü süreden bahsedilemez, işe giriş bildirgesindeki işe giriş tarihinden önceye ilişkin süreler açısından ise hak düşürücü süre işlemeye devam edecektir. Ayrıca işe giriş bildirgesinin de yine yasada öngörülen hak düşürücü süre dahilinde Kuruma verilmesi gerekir. Zira hak düşürücü sürenin geçirilmesi hakkın özünü ortadan kaldırdığından;bu sürenin geçirilmesinden sonra işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesi ya da primlerin ödenmesinin;hak düşürücü süreyi yeniden canlandırması mümkün değildir. Somut olayda; davacının sigorta sicil dosyası içeriğinde, dava konusu işyerinde 15/11/1983 tarihinde işe girişine dair bildirgesi mevcuttur. Kuruma 22/11/1983 tarihinde hak düşürücü süre dahilinde intikal ettiği hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 15/11/1983 tarihinden sonrası için hak düşürücü süre işlemeyecek olup, bu tarihten önceki çalışmaların ise,ancak çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre geçirilmeden tespiti mümkündür. Hal böyle olunca, davacının 15/11/1983 tarihinden önceki döneme ait çalışmasının tespitine ilişkin taleplerin hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerekmektedir. 15/11/1983 sonrası çalışmalar yönünden ise dosya kapsamına göre, davacının 15/11/1983 tarihinde işe başladığı bildirimini içeren işe giriş bildirgesinin 22/11/1983 tarihinde Kuruma intikal ettiği, yöntemince düzenlenip süresinde Kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alındığını gösteren yazılı karine niteliğinde ise de, fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması açısından tek başına yeterli kabul edilemeyeceğinden, çalışıldığı iddia edilen işyeri tespit tarihi itibariyle kapsamda olup olmadığı araştırılmalı ve davacıya verilen sigorta sicil numarasının o yılın serilerinden olup olmadığı araştırılmalı,işe giriş bildirgesindeki kimlik bilgileri ile davacının kimlik bilgilerinin aynı olup olmadığı saptanmalı, zabıta marifetiyle komşu iş yeri sahipleri ile çalışanlarının da bilgi ve görgülerine başvurularak fiili çalışma olgusu ile çalışmanın niteliği somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanmalıdır. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.