Hukuk Genel Kurulu

Hukuk Genel Kurulu         2012/12-718 E.  ,  2013/388 K.KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA ALACAĞINA BAĞLI OLARAK İLAMLI İCRA TAKİBİ

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü: İstek, icra memuru işlemini şikayete ilişkindir.  Şikayetçi-borçlu Yenice Belediye Başkanlığı vekili, eldeki şikayeti ile; müvekkili Yenice Belediyesi'ne Maliye Bakanlığı'nca şartlı olarak tahsis edilen yargı harcının kamuya tahsisli bir para olup haczi kabil olmadığı halde İstanbul 8.İcra Müdürlüğü'nün 2008/16203 esas sayılı dosyasında haczedilmesine yönelik memurluk kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Karşı taraf-alacaklı vekili, şikayetin reddini dilemiştir.

Mahkemece, “...İdarenin belli bir amaca özgülemiş olduğu bu meblağın ilişilmezliğinin yine  bundan hak elde edecek olan belediye tarafından vekile ödenmek suretiyle ortadan kaldırıldığı, başka bir deyişle sadece harca özgülenen paranın özel bir sözleşmeye dayanarak kendisini temsil eden vekile ödeme yapan idarenin bu eylemini unutarak bireyin mahkeme kararı ile tahakkuk eden alacağını bertaraf edecek şekilde alacağın hacizden muaf olduğunu öne sürmesinin TMK.

2.maddesi ile bağdaşmadığı, kurumun kendi kusurundan istifade ederek hak elde etmesine hukuken imkan bulunmadığı, somut olayda idari bir kararla ilişilmez hale getirilen ve hacze konu edilen paranın mahkeme kararı ile tahakkuk ettirilen alacak açısından idarenin kusurlu eylemi ile dokunulmazlığını yitirdiği ...” gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmiştir. Şikayetçi-borçlu Yenice Belediye Başkanlığı vekilinin temyizi üzerine, karar önce onanmış; şikayetçi-borçlu Yenice Belediye Başkanlığı vekilinin karar düzeltme istemi üzerine bu istem kabul edilerek Özel Daire'ce yukarıda başlık bölümünde yazılı gerekçeyle karar bozulmuştur. Yerel mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü şikayetçi-borçlu Yenice Belediye Başkanlığı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; yalnızca karar harcı ve temyiz peşin harcının ödenmesinde kullanılmak üzere ve davanın kazanılması halinde yatırılan harca ilişkin tutarın faizi ile birlikte iade edilmesi kaydıyla Maliye Bakanlığı'nca şikayetçi belediyeye gönderilen ve Çorlu Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 15.02.2011 tarih ve E:2010/233, K:2011/68 sayılı ilamıyla belediyeye iadesine karar verilen paranın haczedilip haczedilemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Hemen belirtilmelidir ki, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 82.maddesinde hangi malların haczedilemeyeceği sayılmış, bu kapsamda aynı maddenin birinci fıkrasının birinci bendinde; “devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı belirtilen mallar”ın haczedilemeyeceği belirtilmiştir.

Somut olaya gelince;

İstanbul 8.İcra Müdürlüğü'nün 2008/16203 esas sayılı dosyasında hacze konu edilen Çorlu 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 15.02.20011 tarih ve E:2010/233, K:2011/68 sayılı ilamıyla borçlu belediyeye iadesine karar verilen harç tutarının, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından takip konusu edilen ilamın, sadece “karar ve temyiz peşin harcının ödenmesinde kullanılmak” üzere gönderilen bir tutar olduğu ve bu paranın borçluya “sonrasında bakanlığa iade edilmek koşuluyla” verildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Anılan harç bedeli, Maliye Bakanlığı'nın bütçesinden gönderilen yardım niteliğinde olup, bu özelliği gereği doğrudan kamu hizmetine tahsis edilmiş bir paradır ve dolayısıyla da devlet malıdır. Çorlu Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile borçluya iadesine karar verildikten sonra, borçlu belediye tarafından bu tutarın bir kısmının başka amaçlarla kullanılması (sözgelimi vekalet ücretinin ödenmesinde kullanılması) anılan paranın haczedilmezlik özelliğini değiştirmez. Bu bakımdan, bu para İİK'nun 82/1, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/son maddeleri uyarınca haczedilemez.

Hukuk Genel Kurulu'nda yapılan görüşmede bir kısım üyeler tarafından, Maliye Bakanlığı ile Yenice Belediyesi arasındaki ilişkinin üçüncü kişi olan karşı taraf-alacaklıyı etkilemeyeceği, bu nedenle de iadesine karar verilen paranın haczedilmesinin yerinde olduğu, nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin bu yönde kararları bulunduğu belirtilerek, yerel mahkeme kararının onanması gerektiği belirtilmiş ise de; bu görüş, Kurul çoğunluğu tarafından yukarıda belirtilen nedenlerle kabul edilmemiştir. Şu durumda, Hukuk Genel Kurulu’nca da, benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.