10. Hukuk Dairesi

Dava, 5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılığının iptali ile 4/1-a maddesi kapsamındaki sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemlerine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

22.09.2003 - 15.04.2010 tarihleri arasında celep / lokanta işletmeciliğinden vergi kaydı, 09.08.2000 - 31.03.2011 tarihleri arasında esnaf odası, 08.08.2000 tarihinden itibaren esnaf sicil kaydı bulunan davacının; anılan kayıtlara istinaden 5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamında 01.08.2000 - 15.04.2010 tarihleri arasında sigortalı kabul edildiği, ancak kısmen çakışır şekilde 29.03.2007 - 10.07.2011 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında tam ve kesintisiz beyaz eşya satış işyerinden satış elemanı olarak bildirimlerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı, 5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılığının iptali ile 4/1-a maddesi kapsamındaki sigortalılığının geçerli olduğunun ve 11.07.2011 tarihli tahsis talebine istinaden 4/1-a maddesi kapsamında yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, davacının tercihini kullandığı ve baskın çalışma niteliğinde olan 4/1-a maddesi kapsamında sigortalılık sürelerine üstünlük tanınması gerektiği yönündeki bilirkişi görüşüne atfen davanın kabulüne karar verilmiştir. ......., bireylere olabildiğince sosyal sigorta hakkı tanıma, “yararlanmada ve yükümlülükte teklik ilkesi” egemendir. Buna göre, aynı tarihlerde farklı nitelikte sigortalılıklar kapsamında bulunulamaz. Çifte (çakışan) sigortalılık olarak adlandırılan bu statü kanun hükümleriyle engellenmiştir.

Sosyal Sigorta Sistemimize göre bir kimsenin 506 sayılı Kanun kapsamına girebilmesi için hizmet akdine tabi bir işte çalışması yanında başka bir sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunmaması gerekir. Anılan Kanunun 3’üncü maddesinin (F) bendinde "Kanunla kurulu emekli sandıklarına aidat ödemekte olanların" (K) bendinde "herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışanların sigortalı sayılmayacağı belirtilmiştir.

Aynı şekilde 1479 sayılı .......Kanununun 24’üncü maddesinin I ve II. fıkralarında da bir kimsenin ..... kapsamına girebilmesi için kendi adına bağımsız çalışıp kazanç sağlaması yanında başkaca sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunmaması koşulu getirilmiştir. ./.. -2-

Davanın yasal dayanaklarından olan ve 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, 5510 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi uyarınca; sigortalının aynı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerinden birden fazlasına aynı anda tabi olunmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında sigortalılık yoksa, ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılacaktır. 5510 sayılı Kanunun anılan 53’üncü maddesi, 6111 sayılı Kanunun 33’üncü maddesiyle değiştirilmiş; sigortalının 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statülerine aynı anda tabi olunmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle (c) bendi kapsamında, (a) ile (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde çalışması halinde ise (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacağı düzenlemesi getirilmiş; ancak, değişikliğe ilişkin anılan 33’üncü madde de ayrıca söz konusu değişikliğin maddenin yürürlük tarihinden öncesi için uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. 6111 sayılı Kanunun yürürlüğe dair 215/b maddesiyle; “...33... maddesi yayımı takip eden ayın birinci günü yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir. 6111 sayılı Kanun 25.02.2011 tarihinde yayımlanmış olup; bu durumda anılan değişiklikler 01.03.2011 tarihinden itibaren uygulanabilecektir.

Bütün bu açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede; davacının..... (5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi) kapsamında sigortalılığı 01.08.2000 tarihinden, ...... (5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi) kapsamında sigortalılığının ise 29.03.2007 tarihinden itibaren başladığı ve 01.03.2011 tarihinden itibaren çakışan sigortalılığı bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda; davacının 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başladığı 29.03.2007 tarihi itibariyle 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı bulunduğundan 506 sayılı Kanunun 3/F maddesi uyarınca anılan Kanun kapsamında sigortalı kabul edilemez. 01.10.2008 tarihinden itibaren ise 5510 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi gereğinde önce başlayan sigortalılık niteliğinde olan aynı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılığa üstünlük tanınması gerekir. Ayrıca, anılan 53’üncü maddede 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklik davacının sigortalılıkları arasındaki çakışan sigortalılık sorununun 15.04.2010 tarihi itibariyle sona ermesi nedeniyle uygulanamayacağından; davacının uyuşmazlığa konu 29.03.2007 - 15.04.2010 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamında sigortalı olduğunun kabulüyle, yaşlılık aylığı tahsis koşullarının buna göre değerlendirilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması; usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.