12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

TTK'nun bonolarda da uygulanmasını öngördüğü TTK'nun 690. maddesi (6102 s.

TTK'nun 778. maddesi) göndermesiyle TTK.'nun 678 (6102 sayılı TTK'nun 766) ve müteakip maddelerinde yer alan kanunlar ihtilafı normları, sadece bono hukukuna ilişkin hususlara uygulanır. Kambiyo ilişkisinin altında yatan asıl borç ilişkisine uygulanmaları ise söz konusu olmadığından bu ilişkiden doğan ihtilaflar MÖHUK. hükümleri esas alınarak çözümlenir(MÖHUK. 24). TTK.'nda bono ile ilgili kanun ihtilaflarını düzenleyen maddelerde, milletlerarası yetkili mahkemeyi ve yabancı mahkeme kararlarının tanınmasını düzenleyen kurallar yoktur. Bu durumda konuya MÖHUK.'nun 40 ve devamı hükümlerinin uygulanması gerekir.

Bono üzerindeki her beyan, müstakil bir şekilde kurala bağlanır. Dolayısıyla duruma göre bir bono hakkında muhtelif ülkelerin hukukları uygulanabilecektir. Bono üzerindeki bir taahhüdün şekli ve hükümleri arasında bir ayırım yapmak gerekir. Bono, imza yeri veya ödeme yeri kanununa tabi kılınmış olabilir. Müracaat borçlularının beyanlarının hükümleri de aynı şekilde imza yeri kanununa göre tespit edilir (Prof. Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, s.1369). Hakim, Türk Kanunlar İhtilafı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku re'sen tespit edip uygulamak zorundadır. Ayrıca, yabancı hukukun muhtevasının tespitinde de tarafların yardımını isteyebilir.

Tüm bu kurallar ışığında somut olayda, takip dayanağı senet yabancı dilde düzenlenmiştir. Mahkemece; Polonya dilini ve bu belgenin imza edildiği ülkenin ve ödeme yeri ülkesinin hukukunu inceleyebilecek yeterlilikte bilen ve özellikle üniversiteden Ticaret ve Kambiyo Hukuku dalında uzman bir bilirkişiye inceleme yaptırılarak, belgedeki kayıtları kambiyo hukukundaki karşılıkları ile açıklayacak bir rapor alındıktan sonra, TTK.'nun 678  ve müteakip maddeleri ile MÖHUK.'nun 2. maddesi hükümlerine göre değerlendirme yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken, senedin kambiyo vasfında olup olmadığı  ve cirantayı takip edebilmek için protesto şartının uygulanıp uygulanmayacağı hususuna ilişkin kurallar belirlenmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsizdir. Öte yandan HMK.nun 297.maddesinin (1).fıkrasının (e) bendi gereği hükümde "gerekçeli kararın yazıldığı tarihin" yer alması zorunlu olup, kanunun bu emredici hükmüne aykırı davranılması da doğru bulunmamıştır.