21. Hukuk Dairesi

Davacı, murisi bağlanan ölüm aylığı sebebiyle davalı Kuruma borçlu olmadığına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R Dava, davacıya eşinin ölümü dolayısıyla bağlanan ölüm aylıklarının geri istenmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline ve yersiz ödenen aylıklardan dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kabulüne ilişkin karar Dairemizin 7.6.2012 gün 2010/13265 E,2012/10423 K sayalı ilamı ile;Davanın yasal dayanağını oluşturan. 5510 sayılı Yasa’nın 96. maddesinde; “Kurum'ca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,b) Kurum'un hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren 24 ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz 24 aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurum'dan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır. Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü düzenlenmiştir.

Yapılacak iş; davacıya ödenen aylıkların geri istenmesine yönelik talebi ile ilgili 5510 sayılı Yasa’nın 96. maddesi doğrultusunda inceleme yapmak yersiz olarak bağlanan aylığın sigortalının kasıtlı veya kusurlu davranışı sonucumu yoksa Kurumun hatalı işlemi sonucumu bağlandığını belirleyip davacının yersiz ödemeler nedeniyle iade ile yükümlü olduğu miktarı belirleyip çıkacak sonuca göre bir karar vermek gerektiğinden bahisle bozulmuş mahkemece bozma ilamına uyulmasına rağmen bozma gerekleri yerine getirilmeden yeniden yapılan yargılama sonucunda da davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş olmakla bozma yararına olan davalı Kurum lehine usuli müktesep hak oluştuğundan bozma uyarınca işlem yapılması gerektiği hukukun temel prensiplerindendir.Dairemizin 7.6.2012 tarih ve 2010/13265, 2012/10423 K sayılı ilamında açıkça davacıya bağlanan aylıkların yersiz aylık olduğu bir başka anlatım ile, yersiz ödenen aylıkların talep edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı açıklanmış ne var ki, geri ödemenin kapsamı bakımından 5510 sayılı yasanın 96.maddesi uyarınca araştırma yapılması gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen yanıltıcı bilirkişi raporu esas alınarak olayda 5510 sayılı Yasanın uygulanamayacağı dolayısıyla Kurumun hatalı işleminden davacının sorumlu tutulmayacağı gerekçesiyle 5510 sayılı Yasa'nın 96.maddesi gözönünde tutulmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.