(Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi

(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/562 E.  ,  2012/14604 K.

Davacı murisi, ...nın davalılardan işverene ait işyerinde geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmalarının tespitine bu sürelerin 14555675 sigorta sicil numaralı hizmetlerinden sayılıp ölüm aylığı müracaatından nazara alınmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R

1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının temyiz itirazlarının kabulü ile, Dava, davacının eşi olan murisinin 1989/3, 1990/1, 1990/2 dönemlerinde davalı ...'nun ortağı bulunduğu tasfiye edilmiş Tosunoğlu Sağlık Hizmetleri Tur. San. Ltd. Şti'nde geçen çalışmalarının tespiti ve ölüm aylığı müracatında dikkate alınması gerektiğinin tespitine ilişkindir. Mahkemece, davanın hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10. ve 5510 sayılı Yasanın 86/8. maddelerine göre Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır. Yasa'da yer alan 5 yıllık süre hak düşürücü olup mahkeme tarafından kendiliğinden nazara alınması gerektiği gibi davacının aynı işyerinde çalışmasını sürdürmesinin veya 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde tekrar aynı işyerine girerek çalışmasının, hak düşürücü sürenin işlemesine engel olmayacağı ve hak düşürücü sürenin, kesilmesi ve durmasının mümkün bulunmadığı hukuksal gerçeği de ortadadır.

İşverenin, çalıştırmış olduğu sigortalılara ait hangi belgeleri Kuruma vermesi gerektiği Kanunun 79/1.maddesinde açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakılmıştır. Atıf yapılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin dördüncü kısmında işverence verilecek belgeler düzenlenmiştir. Bunlar, aylık sigorta primleri bildirgesi (SSİYön.Madde16) , dört aylık sigorta primleri bordrosu (SSİYön. Madde 17), sigortalı hesap fişi (SSİY. Yön. Madde 18) vs.dir. Yönetmelikte sayılan bu belgelerden birisinin dahi verilmiş olması halinde artık Kanun'un 79/10 (eski 8) maddesinde yer alan hak düşürücü süreden söz edilemez. Yargıtay uygulamasında anılan maddenin yorumu geniş tutulmakta; eğer sayılan belgelerden birisi işveren tarafından verilmişse burada Kurumun işçinin çalışmasından haberdar olduğu ve artık hizmet tespiti davası için hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemeyeceği kabul edilmektedir. Davacının sigortalı çalışmalarının Kuruma kısmen bildirildiği hallerde, eksik bildirimlere yönelik olarak açılan davada hak düşürücü süre işlemeyecektir. (Hukuk Genel Kurulunun 23.06.2004 gün ve 2004/21-369 E, 2004/371 K. sayılı kararı )

Halen yürürlükte olduğu şekliyle dava açma süresi beş yıl olup, hak düşürücü süredir. 506 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte beş yıl olan hak düşürücü süre 20.06.1987 tarih ve 3395 sayılı Kanunun beşinci maddesiyle on yıla çıkarılmışken, 01.06.1994 tarih ve 3995 sayılı Kanunun 3. maddesiyle tekrar beş yıla indirilmiştir.

Ayrıca, Hizmet tespiti davalarında, davacının tespitini istediği çalışmanın geçtiği işyerinin sahibi olan gerçek ya da tüzel kişi işveren, Sosyal Güvenlik Kurumu ile zorunlu dava arkadaşıdır.Medeni haklardan istifade ( hak ) ehliyeti bulunan her tüzel kişi taraf ehliyetine de sahiptir. Tüzel kişiliğin son bulması ile artık eski tüzel kişinin taraf ehliyeti de son bulur. Dava devam ederken tüzel kişiliğin son bulması halinde davaya devam edilmesine imkan yoktur. Taraf ehliyeti kamu düzeni ile ilgili olup hakimin bu hususu re'sen göz önünde bulundurması zorunludur. Davacının murisinin çalışmalarının geçtiğini iddia ettiği Tosunoğlu Sağlık Hizmetleri Tur. San. Ltd. Şti. Için araştırma yapılmış,01.05.1995 tarihinden itibaren işyerinin gayri faal olduğu ve ticaret sicil memurluğunda kaydının bulunmadığı tespit edilmiştir.Davalı ...'na tebligat yapılmış ise de, taraf teşkilinin sağlanması için yeterli değildir.

Somut olayda davacılar murisinin 1989/2 dönemi, 1990/1 dönemi, 1990/2 dönemi ve 1990/3 döneminde toplam 270 gün 578964 nolu işyerinden bildiriminin bulunduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece davacılar murisinin son çalışma tarihi olan 31.12.1990 tarihinden itibaren 5 yıl içinde dava açılmadığı gerekçesiyle davanın hakdüşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş ise de davacılar murisinin uyuşmazlık konusu dönemde bildiriminin yapıldığı ve bu tarihler arasındaki dönemler yönünden hak düşürücü süreden bahsedilmesi mümkün olmadığından yazılı şekilde hak düşürücü süre nedeniyle istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Öte yandan davacıya davalı ...'nun yetkili olduğu ve çalışmaların geçtiği iddia edilen şirketin ihyası için dava açmak üzere süre vermek, şirket ihya edildikten sonra taraf teşkilini sağlayarak yargılamaya devam etmesi gerekirken ...'na yapılan tebligat ile yargılamaya devam edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Yapılacak iş ; davacıya davalı ...'nun yetkili olduğu ve çalışmaların geçtiği iddia edilen şirketin ihyası için dava açmak üzere süre vermek, şirket ihya edildikten sonra taraf teşkilini sağlayarak yukarıda yer alan hukuki açıklamalar ışığında davayı sonuçlandırmaktan ibarettir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. SONUÇ; Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 13/09/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.