7. Hukuk Dairesi

Dava; yargılamanın iadesi istemine ilişkindir. Aziz Cankılıç ve arkadaşları 15.11.2017 tarihinde Çumra Asliye Hukuk Mahkemesinde davalı ...'a karşı inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil davası açmış ve davalının davayı kabulü üzerine mahkemece 17.11.2017 tarih ve 2017/527 Esas, 2017/ 437 sayılı Kararı ile davanın kabulüne karar verilmiş ve bu karar taraflarca istinaf ve temyiz edilmediğinden 17.11.2017 tarihinde kesinleşmiştir. Konya Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü 12.04.2018 tarihinde verilen kararın 5403 sayılı ve 3083 sayılı Kanunlara aykırı olduğundan hükmün iptali ile taşınmazın yeniden eski maliki adına tescili istemi ile yargılamanın iadesi talebinde bulunmuştur. Çumra Asliye Hukuk Mahkemesi aynı esas ve karar numarası üzerinde 19.10.2018 tarihli kararında yargılamanın iadesi yoluna ancak kesin hükmün tarafları veya tarafların halefleri ya da alacaklıları başvurabilir, yargılamanın iadesine konu hüküm davanın taraflarını ilzam edecek bir hüküm olup hükmün iptalini talep eden taraf olan Konya İl Gıda ve Hayvancılık Müdürlüğü davanın tarafı olmadığı gibi halef ya da alacaklı sıfatı da bulunmamaktadır. Kesinleşen hükümde, hükmün iptalini talep eden tarafın durumu HMK 376 ve 377. maddelerinde belirtilen istisnalar kapsamında nitelendirilemez. Somut uyuşmazlıkta HMK 375 ve 376. madde koşullarının bulunmaması karşısında davanın esastan görülmesinin mümkün olmadığı..." gerekçeleri ile yargılamanın iadesi sebepleri bulunmadığından işin esasına girilmeksizin davanın reddine karar vermiştir. Hüküm yargılamanın iadesini isteyen Konya Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlügü vekili tarafından istinaf edilmiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 05.04.2021 tarih ve 2021/367 Esas, 2021/473 sayılı Kararı ile; Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 03/08/2018 tarihli ve 1085 sayılı Kararı gereği istinaf incelemesinin Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerektiğinden yetkisizliğine, dosyanın yetkili Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine; dosya üzerinden yapılan ön inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nın 22/1-361/1 maddeleri uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir. Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir. İstinaf başvurusu yapıldıktan sonra Bölge Adliye Mahkemesince işin esası görülmeden önce bir ön inceleme süreci söz konusudur. Bu süreç 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 352'nci maddesinde düzenlenmiştir. Madde içeriğinde’’ (1) Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda aşağıdaki durumlardan birinin tespiti hâlinde öncelikle gerekli karar verilir: a) İncelemenin başka bir dairece veya bölge adliye mahkemesince yapılmasının gerekli olması b) Kararın kesin olması c) Başvurunun süresi içinde yapılmaması ç) Başvuru şartlarının yerine getirilmemesi d) Başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi (2) Ön inceleme heyetçe veya görevlendirilecek bir üye tarafından yapılır ve ön inceleme sonunda karar heyetçe verilir. (3) Eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosya incelemeye alınır’’ hükmü düzenlenmiştir. Bu hükümle kolaylıkla tespit edilecek bazı temel hususların eksikliği halinde davanın süratle sonuçlandırılması için gerekli kararı derhal vermesine olanak tanınmak istenmiştir. 6100 sayılı HMK'nın görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler başlıklı 20. maddesine göre " (1) Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, (…)(1) süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen karar verilir. (2) Dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğinden taraflara davetiye gönderir. "Bu maddede kanun koyucunun" kanun yoluna başvurulması mümkün olan ve kanun yoluna başvurulması mümkün olamayan karar" konusunda ayrım yaptığı görülmektedir. Yetkisizlik kararı kesin hüküm niteliği taşıyan bir mahkeme kararı için verilmiş ise bu durumda kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasını yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Eğer mahkemenin verdiği karar kesin hüküm niteliği taşımıyorsa kanun yoluna başvurulması gerekir. Söz konusu kanun yolunun reddi halinde, ret kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Bahsi geçen yetkili mahkemeye başvurunun yapılmaması halinde bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi HMK 352. maddesi kapsamında yaptığı ön inceleme sonucunda HMK 22/1 maddesi gereğince Çumra Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.10.2018 tarihli kararının Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 03/08/2018 tarihli ve 1085 sayılı kararı gereği istinaf incelemesinin Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerektiğinden yetkisizlik kararı vermiştir. İstinaf mahkemesinin görevli hukuk dairesi, ilk önce yetkili olup olmadığını re’sen inceler, çünkü istinaf mahkemesinin yetkisi kesin yetkidir. Bu nedenle hukuk dairesi istinaf mahkemesinin yetkisiz olduğu kanısına varırsa, re’sen yetkisizlik kararı vererek, istinaf (dava) dosyasının yetkili istinaf mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekir. Somut olayda da merci belirlenmesi niteliğinde olmayan kararın kanun yoluna tabi olmadığı düşünülmeden temyize açık şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, yetkili mahkemeye gönderilmek için işlem yapılmak üzere temyiz dilekçesinin reddi gerekmiştir.