10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı şirkete karşı açılan davanın açılmamış sayılmasına, davalı Kuruma yönelik davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın dahili davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde, davalı şirkete ait işyerinde 10.05.1987 tarihinden 28.12.1987 tarihine kadar çalıştığını, bu çalışmalarının 19.06.1987 tarihinde işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirildiğini, fakat işe giriş bildirgesi verildikten sonra herhangi bir işlem yapılmadığını, prim ödemesinin de bulunmadığını, yaşlılık aylığından yararlanmak üzere Kuruma başvurduğunu, ancak "sigorta başlangıç tarihi 10.05.1987 tarihi olmasına rağmen, çalışmasına rastlanılmadığından dosyanız işlemden kaldırılmıştır" şeklinde çevap verildiğini belirterek, sigorta başlangıç tarihinin 10.05.1987 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiş, 06.10.2015 tarihli dilekçe ile, şirket yönünden davayı takip etmeyeceğini bildirmiş, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını davaya dahil etmiştir.

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, görev, yetki, derdestlik, husumet ve hak düşürücü süre itirazları ile zamanaşımı definde bulunduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı şirket, davaya cevap vermemiştir.

2.Davalı Kuruma yönelik davanın kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 10.05.1987 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ...

vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Dahili davalı ...

vekili istinaf dilekçesinde, mahkeme kararının hatalı olduğu, mahkemece derdestlik, husumet hak düşürücü süre itirazların dikkate alınmadığını belirterek kararın kaldırılrak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda; 01.01.1965 doğumlu olan davacı adına, Genta İnş. Ltd. Şti. adına tescilli 147161 sicil numaralı işyerinden 10.05.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, davacının 05.09.2014 tarihinde Kuruma müracaat ederek, 10.05.1987 dönemine ait hizmetinin tespiti ile sisteme yüklenmesini” talep ettiği, Kurumun 10.09.2014 tarih, 12414009 sayılı cevap yazısında; 10.05.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin olduğu, ancak dönem bordrolarının olmadığının belirtildiği, davacının 17388245 sigorta sicil numarasının 1987 yılına ait serilerden olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda, fiili çalışmayı doğrulayan bordro tanığının beyanları dikkate alınarak verilen karar yerinde olmuştur...." gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ...

vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Dahili davalı ...

vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 10.05.1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 inci, 6 ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 inci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ıncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3.Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına davalı Genta İnş. Ltd. Şti. unvanlı 716 sicil no.lu iş yerinden 10.05.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 01.03.1986-30.11.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu,iş yerinin inşaat konulu olduğu, iş yerinden 1987/2 inci dönem bordrosu verilmediği, 1987/1 inci dönem bordrosunda bildirilenlerden sadece 1 kişinin dinlendiği onun da davacıyı tanımadığını beyan ettiği, davacı çalıştığı inşaat iş yerinin Ümitköy'de olduğu, etrafta sadece bir bakkalın olduğu başkaca iş yeri olmadığını birlikte çalıştığı kişilerin de verildiği, bunun dışında davacının birlikte çalıştıklarını ancak iş yerinden bildirimleri olmadığını beyan ettiği davacı tanıkları olan Turan Şeker ve ...'un dinlendiği, ve şirket temsilcisi olduğunu belirten Sönemz Kılıç'ın dinlendiği öte yandan,iş yerinin işe giriş bildirgesinde belirtilen iş yeri adresi ile Kurum tarafından gönderilen iş yeri tescil bilgileri kapsamında iş yeri adresi olarak bildirilen adresin farklı olduğu, mahkemenin 87/1 inci dönem bordrosunda bildirilen diğer kişileri ve birlikte çalıştığını belirttiği diğer kişileri dinlemediği, davacının birlikte çalıştığı iddiasında bulunduğu kişiler adına davalı iş yerinden sigorta giriş bildirgesi verilip verilmediğinin sorulmadığı, çalışma kayıtlarının istenmediği, Ümitköy'de olduğu belirtilen inşaat iş yeri ile ilgili yöntemince komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Bu nedenle öncelikle davalı işverenliğin 716 sicil no.lu iş yerinin dava konusu işe giriş bildirgesindeki adresinin "Mithatpaşa cad.No:50/3 Kızılay-..." olduğu, işyeri tescil bilgisinde ise "Çayyolu Köyü 12 parsel Çankaya-... " olduğu görülmekle evveliyatla iş yerinin nerede olduğu hususu açıkça belirlenmeli, bu belirlemeden sonra iş yeri adresi olarak yapılacak belirlemeye göre, iş yerine dava konusu dönemdeki komşu iş yerlerinin emniyet, vergi dairesi, belediye ve SGK’dan yöntemince araştırılmak suretiyle tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, işyerinin 1987/1 inci dönem bordrosunda bildirilen ve dinlenmeyen diğer sigortalılar dinlenmeli,bozma öncesi davacının çalışmasını bilebilecek olan ve dinlenmeyen diğer kişiler dinlenmeli,bozma öncesi ve bozma sonrası dinlenen tüm bu kişilerin çalışma kayıtları ile davalı iş yerinden işe giriş bildirgeleri Kurumdan istenilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Açıklanan sebeple

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.