4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Alacak ( Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında "Satın Alma Ön Protokolü" isimli ve 18/04/2017 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmeye göre davalı şirketin ... Mah.... ... Sok. No: 87 Üsküdar/İSTANBUL adresinde bulunan ... Camiinin yaklaşık 15.558,75 m² alanına halı döşemeyi taahhüt ettiğini, müvekkili şirketin dava konusu eser sözleşmesi kapsamında davalı şirkete ödeme yükümlülüğü altına girdiğini, yapılan işin m² birim fiyatının KDV dahil 65,00- USD olarak belirlendiğini, protokolün şirketin tek yetkilisi ... tarafından imzalandığını, müvekkili şirket ile ... Derneği arasında "... Cami içerisinde kullanılacak halının .... Alışveri Merkezleri Ticaret A.Ş tarafından ayni bağışına" yönelik 31.05.2018 tarihinde sözleşme imzalandığını, davalı şirketin 18.04.2017 tarihli protokol ile .... Camiine halı döşeme işini birim fiyatı KDV dahil 65 m² üzerinden yapma edimini anahtar teslimi şekilde taahhüt ettiğini, yapılan iş kapsamında davalı tarafından farklı tarihlerde halı döşeme metrekare tutarlı ve toplam bedelleri faturalandırıldığını, müvekkili şirketin 4 adet faturanın 1.000.000,00-USD lik kısmını muhtelif tarihlerde ve tutarlarda ödediğini, müvekkili şirketin fazladan kesildiğini düşündükleri 2.8105,79-USD için 27/11/2018 tarihinde iade faturası düzenlediklerini, sözleşme hükümlerine göre tanzim edilmesi gereken tutarın KDV dahil 951.803,45-USD olduğunu, faturaların sözleşme hükümlerine aykırı olan ve iadesi gereken kısmının (1.000.000,00-USD - 9.51803.45-USD)= 4.8196.55,00-USD olduğunu, müvekkili şirketin davalının fazladan tahsil ettiği 4.8196,55,00- Amerikan dolarının kendisine ödenmesi için 01/02/2019 tarihli 4.8196,55 USDtutarlı iade faturası kestiğini, müvekkili şirketin davalının fazladan kestiği 4.8196,55 Amerikan dolarını iade alamadığı için güveninin sarsıldığını, yapılacak işin esas metrekaresinin ölçümü için delil tespiti isteminde bulunduklarını, müvekkili şirketin ... Cami halı döşeme içinde yapılan işe esas olan metrekare ölçümü için İstanbul ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile 20/02/2020 tarihinde delil tespiti raporu aldırıldığını, dosyaya sunulan 20/02/2020 tarihli bilirkişi raporunda halı kaplı olması gereken alanların 1.3172,98 m² olduğu tespit edildiğini, bu şekilde sözleşmeye esas gerçek yüzölçümün 13172,98 m² olduğunun anlaşıldığını, davalı tarafından tanzim edilen 4 adet faturanın toplamı 1.4632,13 m² üzerinden tanzim edildiğini, delil tespiti dosyasında mimari proje ve Autocad formatındaki çizimlerde değerlendirildiğini, bu plan ve projelerin mahaline uygulandığını ve gerçek yüzölçümün ise 1.3172,98 m² olduğunun tespit edildiğini, değişik iş raporuna göre, müvekkili şirketin 18/04/2017 tarihli ön protokole göre ödemesi gereken tutarın İstanbul Anadolu ... Sulh Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile hesaplanan 1.3172,98 m² yüzölçümü ve KDV dahil 65 USD üzerinden toplam 856.243,70 USD olduğunu, davalı taşeron tarafından yapılan işin sözleşmedeki birim fiyatlara göre hak edilen iş bedelinin hesaplanması için yerinde konunun uzmanı bilirkişiler tarafından keşif yapılması gerektiğini, sözleşmeye göre iş bedelinin birim fiyat üzerinden hesaplanmasını kabul ettiklerini beyan ederek belirsiz alacak davası olarak şimdilik 1.000,00-Amerikan dolarının 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi gereği kamu bankalarının USD'ye uyguladığı yıllık en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini mahkememizden talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iş bu davayı açarken zamanaşımı sürelerine riayet etmediğini, davacının dava dilekçesinde belirtildiği üzere, aralarındaki ön protokolün 18/04/2017 tarihinde sözleşmenin 31/05/2018 tarihinde imzalandığını, söz konusu faturaların ise 01/06/2018, 02/08/2018, 03/10/2018, 15/10/2018 tarihlerinde olduğunu, davacının iade faturasını 27/11/2018 tarihinde düzenlediğini, ancak davacı tarafın faturalar kendilerine tebliğ edildikten sonraki 8 gün içinde ne de sonrasında anılı faturalara itiraz etmediklerini,

TTK 21/2 maddesi gereğince "(2) Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır." dendiğini, dolayısıyla davacı tarafın kendisine tebliğ edilen faturalara süresi içerisinde itiraz etmeyerek fatura içeriğini kabul ettiğini, müvekkilinin ... Camisine halı döşeme işini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, dava konusunu hiçbir şekilde kabul etmediklerini, ancak mahkemenin kabul etmesi halinde söz konusu miktarın fazla ödendiği tarihteki TL karşılığının günümüz TL karşılığındaki güncel alım değerinin tespit edilmesi gerektiğini beyan ederek davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süre açısından usulden reddine, faturaya 8 gün içerisinde itiraz edilmemiş olması nedeniyle davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini mahkememizden talep etmiştir.

Dava, taraflar arasında düzenlenen sözleşmeden kaynaklanan fazla ödemenin iadesi istemine ilişkindir.

Dosyaya gelen İstanbul Anadolu ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik İş Sayılı dosyası, İstanbul İl Müftülüğünden, Üsküdür Belediye Başkanlığından, ... Bankasından, ... Bankasından, .... Bankasından, Esenler Vergi Dairesinden, Mecidiyeköy Vergi Dairesinden ve Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığından gelen müzekkere cevapları dosya içerisine alınmış ve incelenmiştir.

Mahkememizce tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde ve mahallinde inceleme ile bilirkişi raporu aldırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.

Bilirkişi heyetinin 30/11/2022 tarihli kök raporunda özet le; dava konusu edilen istanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... mahallesi, ... ... sokakta bulunan .... Camisine döşenen halıların toplam yüzölçümünün 12.255,94 m² olduğunun tespit edilmiş olduğu, bu camiide, zemin 1. Kat ve 2. katta kullanılan halının metrekare olarak %3 fire payı ilavesi ile 12.573,35 m² olaak alınması gerektiği kanaatine varıldığı, (protokol bölümü olan 48.50 m² lik bölüm düşülerek) davacı ve davalı ... incelenen ticari defterlerinde, 01/02/2019 tarihi ve 31/12/2019 tarihi itibariyle davacı ... davalı ... 250.178,65-TL (48.196,55-USD) alacaklı oldukları, teknik yönden incelemede kullanılan halıların toplam yüzölçümünün 12.573,35 m² olarak tespit edildiği, halıların m² birim fiyatının 65,00-USD (KDV dahil) olduğunu, bu nedenle 12.573,35 m² halının davalı tarafından (12.573,35 m² * 65,00-USD)=817.267,75-USD olarak fatura edilmesi gerekirken toplam 14.643,13 m² üzerinden fatura edilmiş olduğunu, bu nedenle (14.643,13 m² - 12.573,35 m²)=2.069,78 m² fazla fatura edilmiş olduğunu, dolayısıyla davalı tarafından davacı ... fazla fatura edilen 2.069,78 m² halının KDV dahil 65,00-USD üzerinden karşılığının 134.535,70-USD hesaplanmış olduğunu, bu nedenle davacının cari hesap alacağı olan 48.196,55-USD ile davalı tarafından fazla fatura edilen halıların değeri olan 134.535,70-USD toplandığında davacının davalı ... (48.196,55-USD + 134.535,70-USD) alacaklı oldukları yönünde görüş ve kanaati rapor edilmiştir.

Davalı vekilinin itirazı ile mahalinde yeniden bilirkişilere inceleme yetkisi verilerek ek rapor hazırlanması istenilmiş ve Bilirkişi heyeti 11/07/2023 tarihli ek raporunda özetle; Kök raporda % 3 fire payı ilavesi ile zemin 1. kat ve 2. katta kullanılan dava konusu halı miktarının 12.573,35 m² olarak alınması gerektiği kanaatine varıldığı bildirilmiş; ancak yapılan ikinci keşif esnasında cani deposunda varlığı tespit edilip sayımı yapılan fire harici 327,34 m² halı ilavesiyle 12.900,69 m² olarak revize edilmiş olduğu, teknik yönden incelemede kullanılan halıların toplam yüzölçümü 12.900,69 M² olarak tespit edilmiş olduğu, halıların m² birim fiyatının 65,00- USD (KDV Dahil) olduğu, bu nedenle halının davalı tarafından (12.900,69 m² x 65,00- USD - 838.544,85- USD olarak fatura edilmesi gerekirken, toplam 14.643,13 m² üzerinden fatura edilmiş olduğu, bu nedenle (14.643,13 m²-12.900,69 m² -1.742,44 m² fazla fatura edilmiş olduğu, dolayısıyla davalı tarafından davacı ... fazla fatura edilen 1.742,44 m² halının KDV dahil 65,00- USD üzerinden karşılığının 113.258,60 -USD hesaplanmış olduğu, bu nedenle davacının cari hesap alacağı olan 48.196,55- USD ile davalı tarafından fazla fatura edilen halıların değeri olan 113.258,6 USD toplandığında, davacının davalı ... (48.196,55 USD + 113.258,6 USD)= 161.455,15 USD alacaklı olduklarının hesaplanmış olduğu görüş ve kanaati rapor edilmiştir.

Davacı vekilinin 09/01/2023 tarihli talep artırım dilekçesi ile dava değerinin 182.732,25 USD olduğunu ve dava tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı kanunun 4/A maddesi gereği kamu bankalarının USD'ye uyguladığı bir yıllık en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ettiği görülmüştür.

Dosya kapsamı ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde: davacı ile davalı arasında "Satın Alma Ön Protokolü" başlıklı 18/04/2017 tarihli sözleşme imzalandığı bu sözleşmeye göre davalı şirketin "... Mah. ... ... Sok. No:87 Üsküdar/İstanbul" adresinde bulunan ... Camiinin tahmini 15.558,75 m²lik alanına halı döşemeyi taahhüt ettiği, davacının da sözleşmede kararlaştırılan m² birim fiyatı KDV dahil 65,00 USD ödemesinin kararlaştırıldığı, davacının toplam 1.028.105,79 USD ödediği, davacının iddiasının camiide kullanılan döşeme halılardan daha fazla fatura düzenlenerek haksız tahsilat yapıldığı, davalının iddiası ise sözleşmede kararlaştırılan halıların kullanıldığı, davacı tarafından faturalara süresinde itiraz edilmediği, haksız kazanç olmadığı yönündedir.

Öncelikle fatura ve faturanın delil olma özelliğine ilişkin olarak TTK ve Vergi Usül Kanunu ilgili hükümlerinin incelenmesi gerekir. TTK'da fatura tanımlanmamıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229.maddesinde yer alan tanımlama ise "fatura satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari bir vesikadır" şeklindedir. Vergi usul Kanunun 232. Maddesinde fatura düzenlemesinin hangi hallerde ve kimler için mecbur olduğu belirtilmiştir.

TTK'nun 23. Maddesinde ise " ticari işletmesi icabı bir mal satmış veya imal etmiş veyahut bir iş görmüş yahut bir menfaat temin etmiş tacirden, diğer taraf kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunu da faturada göstermesini isteyebilir. Bir faturayı alan kimse aldığı tarihten itibaren 8 gün içerisinde münderecatı hakkında bir itirazda bulunmamışsa münderacatını kabul etmiş sayılır." hükmü yer almaktadır. Bu yasal düzenlemelerden yola çıkarak fatura düzenlenmesi için öncelikle taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunması gereklidir.

TTK'nın 23.maddesi uyarca gönderilen faturaya 8 gün içerisinde itiraz olunmaması halinde fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılması için faturayı düzenleyen kişinin ticari işletmesi icabı mal satmış, imal etmiş ya da iş görmüş bir tacir olması gerekir. 8 gün içerisinde faturaya itiraz edilmemesi faturada belirtilen malzemelerin teslim edildiği yönündeki iddianın ispatı iddia edene ait olduğu sonucunu değiştirmeyecektir. Başka bir anlatımla faturada belirtilen malzemenin teslim edildiği ispat yükü faturayı düzenleyene yani davalıya aittir.

Somut olayda; taraf vekillerinin beyanları ile mahallinde yetkilendirilen konusunda uzman bilirkişilerin incelemesi ile hazırlanan kök ve ek rapor incelendiğinde davalının 12.900,69 m² halının kullanıldığının tespit edildiği, halıların m² birim fiyatının 65,00 USD (KDV dahil) olarak (12.900,69 m²*65 USD =838.544,85 USD ) faturalandırılması gerekirken ,14.643,13 m² üzerinden davalı tarafından fatura edildiği, davalının faturada belirtiği miktardan daha az halı kullandığı halde faturaya fazla düzenlediği anlaşılmıştır. Bu hali ile; davacının davalıdan 1.742,44 m² karşılığı 113.258,60 USD alacağı olduğu, davacının davalıdan cari alacağı 48.196,55USD olmak üzere toplam 161.455,15 USD alacaklı olduğuna ilişkin bilirkişi heyetinin ek raporuna itibar edilmiştir. Her ne kadar davacı vekili son duruşmada kök rapora göre karar verilmesini talep etmiş isede; mahallinde yapılan 2. incelemede bilirkişi heyetinin cami deposunda varlığı tespit edilen fire harici 327,34 m² halı ilavesi ile kullanılan halı miktarının 12.900,69 m² olduğunu tesbit etmeleri nedeni ile bu talebi yerinde görülmemiştir.

Davalı vekili 13.07.2023 tarihli dilekçesinde 600 adet halının Camii Başkanına teslim edildiği belirtilmiş ise de sözleşme içeriğinde bu yönde düzenleme olmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeplerle; davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile

-161.455,15-USD'nin dava tarihi olan 08.04.2022 tarihinden geçerli işleyecek 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi gereğince kamu bankalarının USD cinsinden 1 yıllık en yüksek mevduat faiz oranı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2.Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden alınması gereken 162.897,25-TL nispi karar ve ilam hacından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 252,24-TL peşin harç, 58.395,45-TL tamamlama harcı, 2.851,30-TL ıslah harcı olarak yatırılan toplam 61.498,99‬-TL harcın mahsubu ile 101.398,26‬-TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3.Davacı tarafından yatırılan 252,24-TL peşin harç, 58.395,45-TL tamamlama harcı, 2.851,30-TL ıslah harcı olarak yatırılan toplam 61.498,99‬-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4.Davacı tarafça yapılan 80,70-TL başvurma harcı, 11,50-TL vekalet harcı, 571,90-TL keşif harcı ve 14.274,25-TL dosya masrafı (bilirkişi ücreti, tebligat masrafı, posta ve müzekkere gideri vs.) olmak üzere toplam 14.938,35-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranı dikkate alınarak hesap edilen 13.271,58-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,

5.Davalı tarafça yapılan 11,50-TL vekalet harcı, 1.274,90-TL keşif harcı ve 1.550,00-TL ATGV araç ücreti olmak üzere toplam 2.836,40-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranı dikkate alınarak hesap edilen 316,48-TL lik kısmının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davalı üzerinde bırakılmasına,

6.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 218.233,82 -TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 44.928,70-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

8.Kullanılmayan gider avansının 6100 Sayılı HMK 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf ... açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/09/2023 Başkan ...