10. Hukuk Dairesi

Mahkemesi :İş Mahkemesi No :636-143

Dava, murisi olan eş...’nun tarımsal faaliyetinin kesintisiz olarak devam ettiğinden bahisle, teslim ettiği ürün nedeniyle yapılan tevkifatlar da nazara alınarak 01.06.1994 ile ölüm tarihi olan 22.07.2002 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (devredilen Bağ-Kur Gen.Müd.) vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacıdan, teslim ettiği üründen dolayı mayıs 1994 tarihinde prim tevkifatı yapılmış olup, bu tevkifat tarihini takip eden 01.06.1994 tarihi itibariyle 2926 Sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının başlatılmasına ilişkin mahkemenin kabulü yerinde ise de; başkaca prim tevkifatı ve meslek kuruluş kaydı bulunmayan yıllar yönünden yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya elverişli bulunmamıştır. 2926 sayılı Kanunun 3. ve bu kanunun uygulanma usul ve esasları hakkındaki Yönetmeliğin 5. maddesine göre tarımsal faaliyet; gerek kendi mülkünde, gerek ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, gerekse kamuya ait yerlerde yapılabilir. Anılan Yasanın “Tescilde esas alınacak belgeler” başlığını taşıyan 10. maddesi ile yönetmeliğin 9. maddesine göre ise; sigortalıları kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile ayrıca diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, yasayla kurulu meslek kuruluşlarının tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, pancar ekicileri üretim kooperatifleri ile birliğin (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’nin ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınmaktadır.

Bu kapsamda yapılacak değerlendirmeye ve dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre, uyuşmazlık döneminde, davacı muris...’nun ziraat odası, Tarım Kredi Kooperatifi üyesi olmadığı, adına kayıtlı arazinin bulunmadığı, anlaşılmakta ise de; başkasının arazisinde tarımsal faaliyette bulunmuşsa icara ilişkin sözleşmelerin olup olmadığı, sözleşme yoksa icara verenin tapu kayıtları olup olmadığı, ayrıca hayvanı; dolayısıyla hayvan satış sözleşmeleri veya süt satımına ilişkin müstahsil makbuzları bulunup bulunmadığı hususları muhtardan, ilgilikurumlardan ve gerektiğinde yeniden zabıta marifeti ile araştırılmalı, varsa bu dönemlere ilişkin davacıdan delilleri sorulmalı, yasal zorunluluk nedeniyle tarımsal faaliyetinin bu yönüyle bulunup bulunmadığı yöntemince saptanmalı, yapılacak değerlendirme sonucuna göre hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece; davada uyuşmazlık konusu olan ürün teslimatı ve prim kesintisi yapılmayıp meslek kuruluş kaydı bulunmayan 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 ve 2002 yıllarında davacı murisinin, başkaca ürünler ekmesi ve yasanın öngördüğü sair tarımsal faaliyette bulunmasının mümkün bulunduğu hususu da gözetilmek suretiyle tarımsal faaliyetin varlığı yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde yöntemince ve gereğince araştırılıp soruşturulmalı, başkaca özel kooperatif ile Ziraat Bankası kayıtları gibi kayıtların başlangıçları, bitmişse bitiş tarihleri araştırılmalı, tarımsal faaliyetine ara verip vermediği, hangi ürünleri ektiği, ne kadar ürün elde ederek nerelere sattığı, başkasının arazisinde tarımsal faaliyette bulunmuşsa icara ilişkin sözleşmelerin olup olmadığı, sözleşme yoksa icara verenin tapu kayıtları olup olmadığı, ayrıca hayvanı; dolayısıyla hayvan satış sözleşmeleri veya süt satımına ilişkin müstahsil makbuzları bulunup bulunmadığı hususları muhtardan, ilgili Kurumlardan ve gerektiğinde yeniden zabıta marifeti ile araştırılmalı, varsa bu dönemlere ilişkin davacıdan delilleri sorulmalı, tarımsal faaliyetin varlığı konusunda özel şirketlere ürün teslim etti ise buna ilişkin belgeler de celp edilmeli ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.