43. Hukuk Dairesi

19.10.2023 KALDIRILMASINA ISTINAFHUKUK HUKUK Tüketici Hukuku 6098 sayılı TBK’nın m. 20 vd. uyarınca genel işlem koşulları denetimine tabi tutulması için kanunda belirtilen ölçütlerin uygulanması gerekir. 818 sayılı BK da olduğu gibi 6098 sayılı TBK’da da sözleşme serbestisi ana kural olmakla birlikte, sözleşmelerin geçerliliği için 6098 sayılı TBK’ya, sözleşmenin hukuka aykırı genel işlem koşulları içermemesi unsuru getirilmiştir. Hem tüketiciler hem de tacirler için geçerli olan genel işlem koşulları denetimi, sözleşmelerin imzalanması aşamasında daha olumsuz durumda bulunan sözleşmenin tarafını dürüstlük kuralları kapsamında korumaktadır. Tek seferlik bir anlaşma için hazırlanan sözleşme metni için genel işlem koşulundan söz etmek mümkün değildir.Genel işlem koşulu niteliğindeki bir hüküm, sözleşmenin taraflar arasında müzakere ve pazarlık sonucu imzalanmış ise, artık ortada hukuka aykırı bir sözleşme hükmünden değil, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde, sözleşmede yer alan bireysel bir anlaşma hükmünden söz etmek gerekir. Bununla birlikte, bir sözleşmede, bütün hükümlerin tartışılarak sözleşmeye konulduğuna ilişkin kayıt konulması, TBK m. 20/3 uyarınca, onları tek başına genel işlem koşulu olmaktan çıkartmayacaktır. Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin davaya dayanak 2015 tarihli yazılı sözleşme yapılmadan önce 2002 tarihinde başladığı, fesih bildirim tarihine kadar davalının sözleşme metnine itiraz etmediği, taraflar arasındaki sözleşmenin; davacı tarafça birçok hukuki ilişkiye uygulanmak üzere hazırlanmış sözleşme niteliğinde görülmeyip sadece taraflar arasındaki iş ilişkisine özel düzenlenmiş bir sözleşme niteliğinde olduğu anlaşılmakla sözleşme maddesinin genel işlem koşulu olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Rekabet yasağına ilişkin düzenleme, sözleşme serbestisi kapsamında olup sözleşmedeki rekabet yasağına ilişkin maddesinin geçersiz olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Bu durumda bahsi geçen maddenin genel işlem koşulu olduğundan bahisle geçersizliğine yönelik davalı iddialarına itibar edilmesi mümkün görülmemiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 6098 sayılı Kanun K6098 md.444/1 K6098 md.444 TBK md.444/2 TBK md.445/2 HMK md.355 TBK md.182 TBK md.447 TBK md.444 TBK md.20 HMK md.362 HMK md.353 TBK md.445/1