10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki babasından dolayı da ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; müvekkilinin eşi...in 21.02.2018 tarihinde vefat ettiğini, müvekkiline 4/a (SSK) emeklisi olan eşinden dolayı aylık bağlandığını, müvekkilinin 28.03.2018 tarihli dilekçe ile davalı kuruma müracaat ederek 05.01.2003 tarihinde vefat etmiş olan 4/b Bağ-Kur emeklisi olan babası ...ten dolayı da kendisine aylık bağlanmasını talep ettiğini, Kurumun talebini reddettiğini, müvekkilinin vefat eden eşinden dolayı ölüm aylığı almakta olsa dahi evliliğin ölüm nedeniyle son bulmasından sonra babasından da ölüm aylığı alma hakkına sahip olduğunun açık olduğunu beyan ederek davalı Kurumun haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı Kurum vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili sunmuş olduğu istinaf dilekçesi ile müvekkili davacının, ekonomik olarak zor durumda olduğunu ve engelli olduğunu, eşinin vefatı ile ciddi bir sıkıntı içine düştüğünü, ölüm aylığı ile evinin geçimini sağlamaya çalıştığını, yasal hakkı olan babasından kalan yetim aylığının bağlanmamasının mağduriyetini artırdığını beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "1. ... dava konusu olay değerlendirildiğinde, davacının eşinden dolayı aldığı aylık 506 sayılı Kanun kapsamında olduğundan, babasından dolayı 1479 sayılı Kanun kapsamında ölüm aylığına da hak kazanacağı, Kurum işleminin hatalı olduğu, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan, istinaf başvurusunun kabul edilerek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve dosyada mevcut delillerin hüküm kurmak için yeterli olduğundan delil toplanmasına ve duruşma açılmasına gerek olmaksızın davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir " gerekçesine dayalı olarak;

2.Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-3 maddesi gereğince kabulüne, Eskişehir 2. İş Mahkemesinin 2020/562 E., 2021/151 K. sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile dava konusu Kurum işleminin iptaline, davacıya 01.03.2018 tarihinden itibaren babasından dolayı ölüm aylığı bağlanması, birikmiş aylıkların hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine," karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile 5510 sayılı Kanun’un 54/1-(a)-(5) maddesi düzenlemesi uyarınca eş ve baba üzerinden çift ölüm aylığı bağlanması mümkün olmadığından davacının aylık bağlanması talebinin müvekkil Kurumca reddedildiğini beyan ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 21.02.2018 tarihinde vefat eden eşi üzerinden 506 sayılı Kanun kapsamında aylık alan davacıya 05.01.2003 tarihinde vefat eden babası üzerinden 1479 sayılı Kanun kapsamında ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34 ve 54 üncü maddeleri hükümleridir.

3.Değerlendirme

1.Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34 üncü maddesinde sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54 üncü maddesinde ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

2.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih (21.02.2018 tarihi) olacağından, söz konusu tarihteki ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı belirgindir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ..., Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla,22.06.2023 tarihinde karar verildi. KARŞI OY GEREKÇESİ

1.Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık davacı hak sahibinin “Bağ-Kur sigortalısı 2003 yılında ölen babadan ve eşi 2018 yılında ölen ve 4/a sigortalı eşten çift aylık alıp almayacağı” noktasında toplanmaktadır.

2.Kararın davalı Kurum tarafından temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile “babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı” gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3.Anılan Dairemizin 2021/11008 E., 2021/16908 K. sayılı bozma kararının karşı oyunda açıkladığım gerekçelerle, “Ölüm sigortasından aylık bağlama koşulları değerlendirilirken temel kural olarak babadan gelen ölüm aylığının hakkı doğuran ölüm tarihi itibarıyla yürürlükte olan yasal düzenlemenin uygulanması, bununla birlikte, Kanun koyucu tarafından daha sonra yapılan lehe yasal değişikliklerden de hak sahiplerinin faydalandırılması gerektiğinden bozma kararına katılınmamıştır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları da bu doğrultudadır(2021/10-228 E, 2021/10-146 E, 2021/10-165 E, 2021/10-408 E, 2021/459 E).

4.Somut uyuşmazlıkta davacının babası 2003 yılında ölmüştür. Babadan dolayı 1479 sayılı Kanun uyarınca ölüm aylığı bağlanmıştır. Davacının eşi ise 506 sayılı Kanun kapsamında 2018 yılında ölmüş ve 5510 sayılı Kanun uyarınca eşten dolayı ise 4/a kapsamında ölüm aylığı bağlanmıştır. Önceye etki yasağı nedeni ile 01.10.2008 öncesi 1479 sayılı Kanun uyarınca bağlanan ölüm aylığında, 5510 sayılı Kanun'un geçici 1 inci maddesi uyarınca sonradan eşten bağlanan ölüm aylığı bir kesme nedeni olarak öngörülmemiştir. Kararın onanması görüşünde olduğumdan bozma gerekçesine katılınmamıştır.