8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının davalı ... İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Hazine vekili ile davalı ... İdaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili, 25.12.2015 tarihli dava dilekçesinde sınırlarını bildirdiği ... Mahallesinde bulunan yaklaşık 40.000 m2 miktarındaki taşınmazın tapuda kayıtlı olmadığını, imar ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyedliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğunu iddia ederek müvekkili adına tescilini istemiştir. II. CEVAP

1.Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; zilyetlikle kazanma koşullarının davacı lehine oluşmadığını açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... İdaresi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu yerin etrafının ormanla çevrili olduğunu ve taşınmazın özel mülkiyete verilmesi halinde orman bütünlüğünün bozulacağını açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

3.Davalı Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, öncelikle husumet itirazında bulunduklarını, esasa ilişkin olarak ise davacı lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluşmadığını açıklayarak reddini savunmuştur.

4.Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, imar planı içinde kalan taşınmazlar için imar ve ihya nedeniyle tescil davası açılmasının yerinde olmadığını, taşınmazın bulunduğu yerdeki kadastro çalışmalarının tamamlanmasının üzerinden 10 yıldan fazla bir zaman geçtiğini, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacı tarafça ileri sürülen imar ve ihya konusunun ne surette yapıldığına dair somut bir bilgi ve belge sunulmadığını açıklayarak reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, hükme esas alınan bilirkişi raporları uyarınca dava konusu taşınmazın kesinleşen orman kadastro sınırları dışında, orman sayılmayan alanlar içerisinde kaldığını, davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne, 07.11.2016 tarihli fen bilirkişisi raporu ve ekli kroki (A) harfi ile gösterilen 35.913,17 m2 lik kısmın davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davalı ...

İdaresi vekili ve davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... İdaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz bir bütün olarak Orman toprağının tüm özelliklerini taşıdığını, arazi meyil durumu, toprak muhafaza karakteri taşıması ve toprak yapısı itibariyle taşınmazın tamamının orman sayılan yerlerden olduğunu, taşınmaz etrafının da ormanlık alanla kaplı olduğunu belirterek ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle, taşınmazın tamamı devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan yerlerden olduğundan bu vasfı itibari ile zilyetlikle kazanılmaya uygun olmadığını, taşınmaz üzerinde davacının veya başkaca bir şahsın yasal şartları yerine getirilmiş zilyetliğinden ve bu yerlerdeki imar ve ihyasının varlığından söz edilemeyeceğini, taşınmazın tamamının Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı Hazine vekili ve davalı ... İdaresi vekilinin istinaf başvurularının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davalı Hazine vekili ve davalı ...

İdaresi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın orman sayılan yerlerden olup olmadığı, orman sayılmayan yerlerden olmadığının anlaşılması halinde davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2.İlgili Hukuk

6100... Kanun'un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, Anayasanın Ormanların Korunması ve Geliştirilmesi kenar başlıklı 169 uncu maddesi, 6831 ... Orman Kanunu’nun (6831 ... Kanun) 1 inci maddesi, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 17 nci maddeleri.

3.Değerlendirme

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli değildir. Şöyle ki, dava konusu taşınmazın hangi tarihte, hangi sebeple tescil harici bırakıldığı, taşınmazın bulunduğu yörede orman kadastro çalışmaları yapılıp yapılmadığı, davacı ve murisleri adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği araştırılmamış, taşınmazın komşularına yönelik açılan başkaca tescil davaları olup olmadığı sorgulanmamış, komşu ... Mahallesi 151 ve 152 parsel ... taşınmazlara uygulandığı dosyadaki tapulama tutanağı fotokopisinden anlaşılan, 1339, 1926 ve 1952 tarihli tapu kayıtları ile tedavülleri, yine ... Mahallesi 273,274 parsel ... taşınmazlar ile 587 parsel ... taşınmaza uygulandığı anlaşın vergi kayıtları birlikte getirtilip taşınmaz yönünü ne olarak okuduğu belirlenmemiş, taşınmazın kuzeyinde dere olmasına rağmen keşfe jeoloji mühendisi bilirkişinin iştiraki sağlanmamış, fen bilirkişisi tarafından düzenlenen raporda dava konusu taşınmazın ... Mahallesi sınırları içerisinde kaldığı, orman mühendisi ve ziraat mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen müşterek imzalı raporda ise taşınmazın kısmen ..., kısmen de komşu ... Mahallesi sınırları içerisinde kaldığının bildirilmiş olmasına rağmen, mahkemece bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmemiş, taşınmazın konumu net olarak tespit edilmeksizin karar verilmiş, orman mühendisi bilirkişi raporunda taşınmazın ... ve ... Mahallerinde yapılan orman kadastro çalışmaları esnasında orman kadastro sınırları dışında, orman sayılmayan alanlar içerisinde kaldığı bildirilmiş olmasına rağmen yörede yapılan orman tahdidine ilişkin tüm belgeler getirtilerek bilirkişi raporu denetlenmemiş, yine hükme esas alınan orman mühendisi ve ziraat mühendisi bilirkişi tarafından müşterek olarak tanzim edilen bilirkişi kurulu raporunda 1948 yılına ait hava fotoğrafı ile 1957 ve 1976 yıllarına ait memleket haritaları incelenerek taşınmazın kısmen açık kısmen de çalılık olarak gösterilen alan içerisinde kaldığı belirtilmiş ise de, rapor ekinde bu kısımların ayrı ayrı, yüz ölçümlerini de belirtir şekilde haritalar üzerinde gösterimleri yapılmamış, yine davacı dava dilekçesinde imar ihya hukuki sebebine dayanmış olmasına rağmen bu hususa ilişkin yerel bilirkişi ve taraf tanıklarının beyanları alınmamış, bilirkişilerce incelenen hava fotoğrafları ve memleket haritalarında temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmemiş, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığı, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığına ilişkin rapor düzenlenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulamaz.

Ayrıca Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü parsel sorgu uygulaması ve TAKBİS kayıtları üzerinde yapılan incelemede, dava konusu taşınmaz ile ... Mahallesi 151, 152 ve 153 parsel ... taşınmazlar arasında kalıp, dosya kapsamı itibarı ile yerel bilirkişi ... ...'in kullanımında olduğu beyan edilen tapusuz taşınmazların karar tarihinden sonra, 2020 yılında yörede 3402 ... Kanun'un 22/2-a maddesi uyarınca yapılan uygulama kadastro çalışmaları esnasında davalı Hazine adına tescil edildiği, dava konusu taşınmazın parsel sorgu uygulamasındaki pafta örneğine göre kısmi olarak Hazine adına tescil edilen 17952 ada 2, 3 ve 4 parsel ... bu taşınmazlar içinde kalıp kalmadığı hususunda tereddüt hasıl olmuştur.

O halde İlk Derece Mahkemesince, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde arazi kadastrosunun hangi tarihte yapıldığı, taşınmazın hangi vasıfla tescil harici bırakıldığı kadastro müdürlüğünden sorulmalı, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede yapıldığı anlaşılan orman tahdidine (... ve ... mahallerinde yapıldığı bildirilen her iki orman kadastro çalışmasına ilişkin) ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneği; komşu taşınmazlara uygulanan tapu ve vergi kaytıları ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri; yine yöreye ait memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ve varsa ortofoto haritaları dosyaya getirtilerek; önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç yüksek orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi, bir jeoloji mühendisi ve bir fen elemanı aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde tahdit hattı, taşınmazın ve diğer taşınmazların çapları farklı renklerle gösterilmeli; taşınmazın orman tahditinde orman sınırları dışında kaldığı belirlendiği takdirde dava tarihinden geriye doğru 20 yıllık zilyetlik şartlarının oluşup oluşmadığı değerlendirilmeli, bu cümleden olarak keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları, ortofoto haritaları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeolog bilirkişiden, çekişmeli taşınmaz bölümünün, dere yatağı vasfında olup olmadığı dere yatağından kazanılıp kazanılmadığı, derenin yatak değiştirip değiştirmediği, derede ıslah çalışmaları yapılıp yapılmadığı, taşınmaz bölümünün derenin aktif etki alanında kalıp kalmadığı hususlarına ilişkin ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlemesi istenilmeli, fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 ... Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve ... olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, komşu taşınmazlara ilişkin tespit edilecek başkaca dava dosyaları yapılan keşif ve yargılama esnasında nazara alınarak toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından, bu sebeple Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

Kabule göre de, tescil hükmünde dava konusu taşınmazın niteliğine yer verilmeyerek infazda tereddüt oluşturacak şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.