2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Ulaş Tarım İşletmesi Müdürlüğünde yüklenici firmalar nezdinde çalışmakta iken işten ayrılan ...'a ödenen 48.155,76-TL kıdem tazminatının rücuen tazmini talebiyle arabuluculuk görüşmesi yapıldığını, arabuluculuk görüşmesi öncesinde yapılan şifahi görüşmeler neticesinde nezdinden 804 gün çalıştıran ... Ltd.Şti.'nin sorumluluğu oranında 7.715,67-TL ödeme yaptığını, yapılan ödeme nedeniyle ... Ltd.Şti. firmasının arabuluculuk görüşmesine dahil edilmeden işçinin diğer işverenleri ile Ankara Arabuluculuk Bürosunun 2022/5401 Numaralı dosyası ile arabuluculuk görüşmesi yapılmış ise de anlaşma sağlanamadığını, işçi ...'a ödenen 48.155,76-TL kıdem tazminatının ... Ltd. Şti. tarafından ödenen meblağının mahsup edildiğini ve müvekkili tarafından işçiye toplamda 40.440,09 TL ödeme yapıldığını ve söz konusu ödemenin davalı yüklenici firmalardan rücuen tahsili gerekmekte olduğunu, dava dışı işçi ...'ın müvekkili aleyhine açtığı dava neticesinde lehine hükmedilen kıdem tazminatı ve diğer alacakların ödenmesini talep ettiğini ve müvekkili tarafından cebri icra tehdidiyle karşı karşıya kalmamak için gerekli ödemelerin İcra Dairesinin hesap numarasına ödenmiş olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmede işçi hak ve alacakları nedeniyle açıkça yüklenicinin (alt işveren davalının) sorumlu olacağının belirtilmiş olup, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme ve şartname hükümlerinin tarafları bağlayacağından, müvekkilinin asıl (üst) işveren olarak İş Mahkemesi ilamına göre ödemiş olduğu miktarın tamamını, davalı alt işverenden sözleşme uyarınca rücuen tahsilini talep hakkına haiz olduğunu, yükleniciler ile müvekkili arasında imzalanan idari ve teknik şartnamelerin, işin yapılmasına ilişkin genel ve teknik hususları içeren metinler olduğunu, sözleşmenin eki niteliğinde olan şartnamelerde, yüklenicinin hak ve yükümlülüklerinin ayrıntılı olarak düzenlendiğini, ekte sunulan idari ve teknik şartnameler ve sözleşmeler incelendiğinde işçilerin hak ve alacaklarının ödemesinden de yüklenici firmaların sorumlu olduğunu, bu hususta tereddüte yer bırakılmayacak şekilde anlaşılmış olduğunu, işbu sebeplerle müvekkili tarafından ödenen işçi alacakları ödemesinin davalıdan rücu edilmesi gereğinin hasıl olduğunu ifade etmiş ve yukarıda açıklanan ve resen gözetilecek sebeplerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 40.440,09 TL 'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte bilirkişi incelemesi ile ortaya çıkacak sorumlulukları oranında davalılardan rücuen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı taraflarca yasal süre içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

09/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava dışı işçiye davacı tarafından ödenen net 48.155,76 TL tutarındaki kıdem tazminatından; Öztaşlar Nak. Gıda Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 3.775,20 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, Koç Tahmil Tahliye ve Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 10.483,44 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, Öznet Tem. Orm. Ürün. Bil. Otomas. Kargo Kurye Ser. Zir. Elk. Elektr. İnş. Yem. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 3.639,68 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, Mertcan İnş. Tar. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti'den 3.842,96 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, Çiçek Merç Petrol İnş. Turizm Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 4.385,04 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, Soylu Tarım Ürünleri Nak. Orman Ürün. Gıda İnş. Tekstil Elekt. Pet. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 10.560,88 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte, Berzah Sağlık Medikal San. ve Tic. Ltd. Şti. & Ogan Temizlik Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmalarının birlikte sorumlu 3.465,44 TL'nin 14.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte rücu talebinde bulunabileceğinin hesaplandığı bildirilmiştir. Dava, rücuen alacak istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlığın taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesine istinaden dava dışı işçi ...'a ödenen kıdem tazminatının rücuen tazminin istenip istenemeyeceği, istenebilir ise tutarı hususlarından kaynaklandığı anlaşılmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur,” hükmü bulunmaktadır.

Öte yandan, 6552 sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112.maddesine eklenen 8. maddenin gerekçesinden, alt işveren işçilerinin hak kazandıkları kıdem tazminatının alamamalarının büyük sorun olduğu, alt işverenlerin her yıl değişmesinin bu şirketlerde çalışan işçilerin bir yıllık çalışma şartını sağlamalarını zorlaştırdığı, aynı şekilde kıdem şartını yerine getirse dahi işçilerin kıdem tazminatlarının birçok alt işveren tarafından ödenmediği, herhangi bir uyuşmazlık durumunda alt işverene ulaşılamadığı, özellikle kamu sektöründe iş alan alt işverenlerin işçilerinin hak ettiği kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından doğrudan işçinin banka hesabına aktarılarak sorunun çözümleneceğinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre, alt ve üst işverenin, işçiye karşı dış ilişkide birlikte sorumlu olmasına, hatta İş Kanunu'nun 6552 sayılı Yasa ile değişik 112.maddesi uyarınca işçinin kıdem tazminatını üst işveren kamu kurumunun ödemesi gerekmesine rağmen, iç ilişkide tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacaktır. Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi, tarafların birbirlerine karşı hak, borç ve yükümlülüklerini düzenlemekte olup, işçiye karşı yükümlülüklerin düzenlendiği İş Kanunu hükümlerine aykırılığının ileri sürülmesi mümkün değildir.

Bu açıklamalar ışığında; taraflar arasında akdedilen sözleşme ve eki niteliğindeki teknik şartnamelerin 36., 14.5, 23.maddelerinde; "Yüklenicinin bu şartname kapsamındaki tüm hizmet, görev ve yükümlülüklerin ifasından idareye karşı sorumludur., ...yüklenici istihdam edilen personelin işvereni olarak kabul edilecek ve mevzuattan doğan bütün borç ve yükümlülükler ile istihdam edilen personelin hakları ile ilgili Kanun ve bunlara ilişkin tüzük, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tüm yükümlülükler yüklenici tarafından yerine getirilecektir," şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan sözleşme hükmünün tarafları bağladığı, iş bu sözleşme ve genel şartnameye göre, yüklenicinin istihdam ettiği tüm işçilerin tüm hak ve alacakları bakımından sorumlusunun davalı yükleniciler olduğu, bu suretle davacı kurum tarafından yapılan ödemenin, sözleşme hükümlerine göre rücuen davalılardan istenebileceği kanaatine varılmakla, işçi ...'ın davalı yükleniciler nezdinde çalıştığı süreler dikkate alınarak, hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Rücuen tazminat talebi, başkasına ait bir borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeye yönelen tazminat niteliğinde olup, davacının mal varlığındaki eksilme ödeme tarihinde gerçekleştiğinden ödeme gününden itibaren, avans faizi ile birlikte(tarafların tacir olduğu gözetilerek) davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13/04/2016 tarih ve 2016/2239-2016/4044 E.-K. Sayılı emsal kararı) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'unun 18/A maddesinin 11. fıkrası, "Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır." hükmünü içermektedir. Yukarıda verilen açık kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere geçerli bir mazeret göstermeden dava şartı arabuluculuk ilk toplantısına katılmayan taraf yargılama giderinin tamamından sorumludur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmez.

Somut uyuşmazlıkta, arabulucu tarafından davalıların arabuluculuk görüşmelerine davet edildiği, davalıların geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmadıkları anlaşılmakla; davalılar tüm yargılama giderlerinden sorumlu tutularak, lehlerine vekalet ücretine hükmedilmemiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.