DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2022/1675 E.  ,  2022/3505 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/12/2021 tarih ve E:2021/149, K:2021/4512 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Ağır Silah ve Çelik Fabrikası Müdürlüğünce 19/10/2017 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "1 Adet El Tipi XRF Analiz Cihazı" ihalesi üzerinde bırakılan … Laboratuar Cihazları ve Ekipmanları Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin (…) ve %90 oranında ortağı olan davacının, taahhüdünü sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin (f) bendi ile 26. maddesi uyarınca 1 yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 17/11/2018 tarih ve 30598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararının iptali ile yasaklama kararı nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000,00-TL maddi, 30.000,00-TL manevi tazminatın faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/12/2021 tarih ve E:2021/149, K:2021/4512 sayılı kararıyla; MKE Ağır Silah ve Çelik Fabrikası Müdürlüğünce 19/10/2017 tarihinde açık ihale usulü ile … ihale kayıt numaralı "1 Adet El Tipi Xrf Analiz Cihazı" ihalesi gerçekleştirildiği, ihalenin … şirketinin uhdesinde kalması üzerine anılan şirket ile idare arasında 18/12/2017 tarihinde sözleşme imzalandığı;

Söz konusu sözleşmenin “5.4. Teslim süreleri” başlıklı maddesinde, “Sözleşme imzalanmasına müteakip 60 takvim günüdür.” düzenlemesi bulunmasına rağmen, … şirketi tarafından sözleşmeye konu cihazın 15/03/2018 tarihinde idareye teslim edildiği, idare tarafından oluşturulan Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından yapılan incelemeler neticesinde, cihazın Teknik Şartname’de aranan kriterleri karşılamadığı gerekçesiyle reddedildiği ve … şirketine … tarih ve E… sayılı yazı ekinde Teknik Rapor da gönderilerek sunulan cihazın teknik kriterleri karşılamadığından cihazın uygun olanla değiştirilmesi için 20 gün süre verildiği; … şirketi vekili tarafından 05/04/2018 tarihinde keşide edilen … nolu noter ihtarnamesiyle "verilen 20 günlük süreye en az 30 günlük süre daha ilave edilmesi"nin talep edildiği, idare tarafından anılan ihtarnameye cevap verilmeden yine … şirketi vekili tarafından 25/04/2018 tarihinde … nolu yeni bir noter ihtarnamesi keşide edilerek "önceki ihtarnamede talep edilen ek süre hariç diğer taleplerinden feragat edilerek ilave 50 günlük süre" talep edildiği; idare tarafından … şirketinin ihtarnamelerine cevaben … tarih ve E… sayılı yazıyla 50 gün ilave süre verildiği, bu süre sonunda Teknik Şartname’ye uygun cihaz teslim edilmediğinde kesin teminatının irat kaydedileceği ve sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiği; … şirketi tarafından 21/06/2018 tarihli dilekçe ile idareye başvurularak, cihazın İzmir Gümrüğüne giriş yaptığı ve ithalat izinleri ile gümrük işlemlerinin 10 gün süreceği, bundan dolayı kendilerine 10 gün ek süre verilmesinin talep edildiği, bu başvuruya idare tarafından cevap verilmediği, akabinde 10/07/2018 tarihinde … şirketi tarafından idareye teslim edilen cihaz üzerinde yapılan incelemede Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından, cihazın daha önce kullanılmış olduğu tespit edilerek 31/07/2018 tarihli kararla … şirketinin sunduğu cihazın reddedildiği;

Aktarılan süreçler sonucunda … tarih ve E… sayılı işlemle … şirketinin sözleşmesi feshedilerek hakkında yasaklama işlemlerine başlandığı, 07/11/2018 tarihli Bakanlık Oluru’na istinaden ... şirketi ve %50’den fazla hissedarı olan davacı ...’in 4735 sayılı Kanun uyarınca kamu ihalelerinden 1 yıl süreyle yasaklanmalarına karar verilerek anılan yasaklama kararının 17/11/2018 tarih ve 30598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan davanın açıldığı;

Öte yandan, bakılan dava ...İdare Mahkemesinin ...sayılı esasına kayden açılmışken, Mahkemenin ...tarih ve K:...sayılı kararı ile, Dairelerinin E:...sayılı esasına kayıtlı bulunan dava ile bakılan dava arasında bağlantı bulunduğundan bahisle dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine, Dairelerinin ... tarih ve E:...sayılı kararıyla bağlantı isteminin kabulüne karar verildiği; Davalı idare tarafından, MKE Genel Müdürlüğünün ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğundan hasım mevkine alınması gerektiği ileri sürülmüş ise de dava konusu işlemin Milli Savunma Bakanlığı tarafından tesis edilen yasaklama kararı olduğu anlaşıldığından, anılan itirazın yerinde bulunmadığı;

Yine davalı idarece, ...şirketi tarafından Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davadaki talepler dikkate alınarak derdestliğin göz önünde bulundurulması gerektiği ileri sürülmüş ise de işbu dava ile Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan davanın konusunun birbirinden farklı olduğu anlaşıldığından, derdestliğin söz konusu olmadığı sonucuna ulaşıldığı; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrası, “İstisnalar” başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinin (f) bendi, dava konusu yasaklama kararının tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hâliyle "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesi, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan adıyla Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü Satın Alma ve İhale Yönetmeliği'nin “Amaç” başlıklı 1. maddesi, “Sözleşmenin devri veya sözleşmenin feshi” başlıklı 45. maddesinin 2. fıkrasında, “Ceza ve yasaklamalar” başlıklı 46. maddesi, “Diğer hususlar” başlıklı 53. maddesine, yer verilerek;

Davacının 1 (bir) yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına dair karar ve tazminat istem yönünden; Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun Ana Statüsü'nde belirtilen faaliyetlerini yürütebilmesi için yapacağı mal ve hizmet alım ihalelerinde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek amacıyla yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmelik'te, ihale aşamasında yahut sözleşme aşamasında istekliler veya yükleniciler tarafından yapılan yasak fiil ve davranışlara 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un ceza ve ihalelere katılmaktan yasaklamaya ilişkin hükümlerinin ve yasak fiil ve davranışlara ilişkin hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği; 4734 sayılı Kanun'da, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşların yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usuller düzenlendiği; anılan Kanun'un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun kapsamında bulunan idarelerin; “İstisnalar” başlıklı 3. maddesinde ise ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç, bu Kanun hükümlerine tâbi olmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri belirlendiğinden, 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelerin, anılan Kanun hükümlerine tâbi olmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde bu Kanun'un ceza ve yasaklama hükümlerinin uygulanacağının açık olduğu; 4735 sayılı Kanun'da, 4734 sayılı Kanun'a göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlendiği; anılan Kanun'un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un, Kamu İhale Kanunu'na tâbi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsadığının belirtildiği, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerin uygulanması sırasında yasak fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, 4735 sayılı Kanun’un ceza ve yasaklama hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağının açıklığa kavuşturulması gerektiği; 4734 sayılı Kanun'un “İstisnalara ilişkin esas ve usuller” başlıklı Geçici 4. maddesinde, söz konusu Kanun hükümlerine tâbi olmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerine ilişkin esas ve usûllerin ilgili kurumlar tarafından belirleneceğinin kurala bağlandığı; gerek 4734 sayılı Kanun'un “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu, gerekse de 4735 sayılı Kanun'un “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının Kamu İhale Kanunu'na göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemek olduğu belirtildiğinden ve ihalelerde bulunulması yasak olan fiil veya davranışlar ile ihalelere katılmaktan yasaklamaya ilişkin hükümlerin anılan Kanunlarda düzenlendiği görüldüğünden, bu Kanunların sistematiği açısından değerlendirildiğinde, ceza ve yasaklama hükümlerinin de esas ve usûle ilişkin kurallar olduğunun anlaşıldığı; 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihalelere özgü olarak yürürlüğe konulan Bakanlar Kurulu kararlarında ya da ilgili kurumlar tarafından çıkarılan Yönetmeliklerde, ceza ve yasaklamaya ilişkin esas ve usûl hükümleri açısından 4735 sayılı Kanun'a atıf yapılması durumunda, söz konusu ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşme konusu işin yürütümü sırasında 4735 sayılı Kanun'da sayılan yasak fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, yine 4735 sayılı Kanun uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği; 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihalelere ilişkin esas ve usûllerin ilgili kurumlar tarafından belirleneceği kuralının yer aldığı Kanun'un Geçici 4. maddesi ile ortaya çıkan bu sistemin, hem 4734 sayılı Kanun'un hem de 4735 sayılı Kanun'un amacına ve kamu ihalelerinde korunması gereken kamu menfaatine ve ulaşılması amaçlanan hedeflere uygun olduğu sonucuna varıldığı; öte yandan, kamu ihalelerinde serbest rekabet ortamının sağlanması, toplumsal ihtiyaçların gecikmeksizin ivedi bir şekilde giderilmesi, bu yapılırken de kamu kaynaklarının en etkili ve verimli biçimde kullanılması, kamu hizmeti niteliği olan faaliyetlerde önemli ölçüde aksamalar olmaması ve kamu zararının önlenmesi için öngörülen kurallarla ihaleye katılmaktan yasaklamanın kapsamının belirlenmesinin kanun koyucunun takdirinde olduğunun açık olduğu; 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerin uygulanması sırasında yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, 4735 sayılı Kanun'un ceza ve yasaklama hükümlerinin evleviyetle uygulanması gerektiği; zira, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamında gerçekleştirilen ihalelere ilişkin süreçte yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde 4734 sayılı Kanun'a göre ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebilmesi karşısında, kamu ihalelerinde korunması gereken kamu menfaati gereği, istisna kapsamındaki söz konusu ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmenin uygulanması sırasında yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde 4735 sayılı Kanun'da yer alan ceza ve yasaklama hükümlerinin uygulanmasının yasa koyucunun amacına uygun bulunduğu;

Hukuk devletinde, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomik hayatın gerekleri dikkate alınarak ceza siyasetini, idari yaptırımları, kamu düzeninin sağlanması için alınacak idarî tedbirleri belirleme yetkisi de kanun koyucuya ait olduğu; kanun koyucunun, kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak çeşitli düzenlemeler yapabileceği;

Gerek 4734 sayılı Kanun'da sınırları belirlenen ihale sürecinde, gerekse 4735 sayılı Kanun hükümlerine göre imzalanan sözleşmenin uygulanması aşamasında yasak olan fiil veya davranışlar ile ihalelere katılmaktan yasaklamaya ilişkin hükümlerin esasa ve usûle ilişkin düzenlemeler olduğu dikkate alındığında, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihalelere ilişkin esas ve usûllerin ilgili kurumlar tarafından belirleneceği anılan Kanun'un Geçici 4. maddesinde açıkça belirtildiğinden ve istisna kapsamındaki ihalelere özgü Bakanlar Kurulu kararları ya da kurumların çıkardığı yönetmelikler ile ceza ve yasaklama açısından 4735 sayılı Kanun'a yapılan atıf gerekli ve yeterli olduğundan, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihaleler sonucunda imzalanan sözleşme konusu işin yürütümü sırasında yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, 4735 sayılı Kanun'a uygun olmak kaydıyla ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinde kanunîlik ilkesine aykırılık bulunmadığı;

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşme konusu işin yürütümü sırasında yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, 4734 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesine dayanılarak ilgili kurumlar tarafından yürürlüğe konulan düzenlemelerde yer alan atıf nedeniyle 4735 sayılı Kanun'un ceza ve yasaklama hükümleri uygulanmak suretiyle 4735 sayılı Kanun'a göre ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği sonucuna varıldığı;

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü Satın Alma ve İhale Yönetmeliği'nde yapılan atıf nedeniyle dava konusu uyuşmazlığa uygulanacak olan 4735 sayılı Kanun'da, sözleşmenin uygulanması sırasında mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeyen yüklenicinin fiil veya davranışının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verileceğinin düzenlendiği;

Dava dosyasının Dairelerinin E:2019/1292 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; ... şirketi ile idare arasında imzalanan sözleşmede, malın teslimi süresinin, sözleşmenin imzalanmasını müteakip 60 takvim günü olduğunun belirtildiği, ... şirketi tarafından sözleşmeye konu malın sözleşmede öngörülen süreden sonra idareye teslim edildiği, yapılan incelemeler neticesinde cihazın Teknik Şartname’de aranan kriterleri karşılamadığının tespit edildiği ve idare tarafından ... şirketine cihazın uygun olanla değiştirilmesi için 20 gün süre verildiği, daha sonra ... şirketinin talebi üzerine bu süreye ilave olarak 50 gün daha süre verildiği, buna rağmen ...'ın cihazı süresinde teslim etmeyip 10 gün ek süre daha talep ettiği, akabinde 10/07/2018 tarihinde idareye teslim edilen cihazın daha önce kullanılmış olduğunun tespit edildiği, bu hususun tevsiki için dosyaya sunulan fotoğraflardan anılan cihazın yıprandığının ve deforme olduğunun açıkça görüldüğünün anlaşıldığı;

Bu itibarla, ... şirketinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinin sabit olduğu, nitekim ... şirketinin yasaklanmasına ilişkin işleme karşı açılan davada Dairelerinin 14/12/2021 tarih ve E:2019/1292, K:2021/4513 sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, davacının da ... şirketinin %90 oranında hissedarı olduğunda bir tartışma bulunmadığı anlaşıldığından, 4735 sayılı Kanun uyarınca davacının kamu ihalelerine katılmaktan 1 yıl süreyle yasaklanmasına dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu nedenle davacının maddî ve manevî tazminat isteminin de reddi gerektiği sonucuna varıldığı;

Öte yandan, davacı tarafından, yasaklama kararının yetkili makam tarafından verilmediği ileri sürüldüğünden ve dava konusu yasaklamaya ilişkin Olur'un da 07/11/2018 tarihinde Bakan Yardımcısı tarafından imzalandığı görüldüğünden, Dairelerinin E:2019/1292 sayılı ve 19/02/2020 tarihli ara kararıyla idareden istenen ve idare tarafından gönderilen belgelerin incelenmesinden, 2014 yılında yayımlanan MSY 452-4 (B) sayılı Millî Savunma Bakanlığı Karargâh İmza Yetkileri Yönergesi’nde, ihalelere katılmaktan yasaklama hususunda yetki devri yapıldığının anlaşıldığı; yine davacı tarafından, 08/05/2019 tarihinde imza yetkisinin Bakan Yardımcısına devredildiği ileri sürülmekte ise de, yasaklamaya ilişkin Olur'un 07/11/2018 tarihinde imzalandığı dikkate alındığında 08/05/2019 tarihinde yapılan imza yetkisi devrinin dava konusu uyuşmazlıkta dikkate alınmasına gerek bulunmadığı;

Yine davacı tarafından, yasaklama kararının yasal süresi içerisinde alınmadığı ileri sürülmekteyse de, MKE tarafından yasaklamaya ilişkin evrakların 27/09/2018 tarihinde yasaklamaya yetkili makam olan Milli Savunma Bakanlığına gönderildiği ve yasaklamaya ilişkin Olur'un da 07/11/2018 tarihinde imzalandığı görüldüğünden, davacının anılan iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından; eksik incelemeye dayalı olarak yetersiz gerekçe ile bütün iddia ve talepleri karşılanmaksızın davanın reddine karar verildiği, davalı idarece tesis edilen ihale sözleşmesinin feshi işlemine karşı açtıkları ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı esasında görülen davada fesih kararının iptaline karar verilmesi halinde işbu davanın sonucunun etkileneceği ve adli yargıda görülen davanın sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiği, bu talebin DAirece derdestlik itirazı olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğu, temyize konu kararda fesih gerekçesi olan hususla ilgili bilirkişi incelemesi yaptırılmadan davalı idarenin soyut beyanlarına itibar edilerek karar verilmesinin silahların eşitliği, masumiyet karinesi, gerekçeli karar hakkı ve adil yargılanma hakkının ihlali niteliği taşıdığı, yasaklama işlemini imzalayan ve onaylayan bakan yardımcısının bu konuda yetkisiz olduğu, muayene ve kabul komisyonunun mevzuata aykırı davrandığı, dava konusu yasaklama kararının dayanığı Yönetmelik düzenlemesinin 4734 ve 4735 sayılı Kanunlara aykırı olduğu, istisna kapsamında gerçekleştirilen ihalede sözleşmenin uygulanması aşamasında çıkan uyuşmazlık nedeniyle 4735 sayılı Kanun'a dayanılarak verilen yasaklama kararının Anayasa'ya ve Kanun'a aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b)Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Diğer yandan, dava konusu uyuşmazlıkla ilgili olarak haksız fesih nedeniyle tazminat ve teminatın iadesi istemiyle adli yargıda görülen davada, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla, feshin haklı olduğuna yönelik bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 14/12/2021 tarih ve E:2021/149, K:2021/4512 sayılı kararının ONANMASINA,

3.01/12/2022 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.