Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/9890 E.  ,  2023/2911 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

2.…

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi, …pafta, … ada, …parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ruhsata aykırı imalat yapıldığından bahisle, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'na istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacılara 2.987.508,07 TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile anılan para cezasının belirtilen hesaba yatırılması, ancak aykırılıkların bir ay içinde giderilmesi ve mevzuata uygun hale getirilmesi halinde ise 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2. maddesinin (ç) bendi uyarınca hesaplanan 2.953.742,02 TL para cezasının ödenmeyeceğine, yalnızca 33.766,05 TL'nin tahsil edileceğine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğü'nün … tarihli, … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; encümen kararına dayanak alınan yapı tatil tutanağında, ruhsata aykırı olarak yapıldığı belirtilen imalatların kimin tarafından (kiracı ya da yapı sahibi) yapıldığı hususunun somut ve ayrıntılı bir şekilde belirtilmediği gibi, binanın kapalı olması nedeniyle içeride gerekli incelemelerin yapılamadığı ve bina ve çevresi kapalı olduğundan, ölçülerin dışarıdan alındığının tutanakta belirtildiği, davalı idarece, yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların kimin tarafından yapıldığı yönünde herhangi bir araştırma yapılmaksızın, taşınmazın mülkiyetine sahip olan davacılara "yapı sahibi" sıfatıyla para cezası verilmesine yönelik işlem tesis edildiği, bu durumda; suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince "ruhsata aykırılıkları yapan" kişi imar para cezasının muhatabı olacağından, bu hususta araştırma yapılarak, yapıyı bizzat yapan kişi adına para cezası verilmesi gerekirken, tapudaki maliklerden hareketle "mal sahibi" olan davacılara yönelik tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; istinaf incelemesine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususların ise kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı belirtilerek, istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılara ait binada ilaveler yapılarak kullanım alanlarının genişletilmesine dair 20/10/2005 tarihli yapı tatil tutanağı düzenlenerek, … tarihli, …sayılı encümen kararıyla yıkımına karar verildiği, bu kez 2005 tarihli yapı tatil tutanağına ek olarak, ön ve sağ yan cephesinde doluluk-boşluk oranlarının değiştirildiği, yapı tatil tutanağı ekindeki krokide ölçüleri verilen A ve B ile gösterilen kapalı alanların ve C ile gösterilen platformun yapıldığı, çatı örtüsünün bir kısmının kaldırılarak mahal oluşturulduğu hususlarının 20/08/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, mevzuata uygun olarak dava konusu işlemlerin tesis edildiği belirtilerek, usul ve hukuka uygun olmayan temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Davacılar tarafından; dava konusu aykırılıkların kiracılar tarafından yapıldığının dosyada mevcut Mahkeme kararları ile ispat edilmesine ve bu durumun davalı idare tarafından bilinmesine rağmen, davacılar muhatap alınarak işlem tesis edildiği, ayrıca söz konusu aykırılıkların kiracılar tarafından yapıldığı hususunun Mahkeme kararının gerekçesinde yer almadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY : İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi, …pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ruhsata aykırı imalat yapıldığından bahisle, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'na istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacılara 2.987.508,07 TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının ve anılan para cezasının belirtilen hesaba yatırılması, ancak aykırılıkların bir ay içinde giderilmesi ve mevzuata uygun hale getirilmesi halinde ise 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2. maddesinin (ç) bendi uyarınca hesaplanan 2.953.742,02 TL para cezasının ödenmeyeceğine, yalnızca 33.766,05 TL'nin tahsil edileceğine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğü'nün … tarihli, … sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmış ve 2. fıkranın (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği belirtilmiştir.

Davacıların maliki olduğu dava konusu taşınmazın, başlangıç tarihi 01/01/1987 olan kira sözleşmesi ile … Turistik Tesisleri İşletmesi A.Ş. isimli firmaya kiralandığı, aynı firma ile önce 15/11/1996 tarihli, daha sonra ise 01/01/2000 tarihli on yıl süreli kira sözleşmesi yapıldığı görülmüştür.

Daha sonra davacılar tarafından; kiraya konu taşınmazda, izinsiz olarak imar mevzuatına aykırı değişiklikler ve eklentiler yapıldığından bahisle adli yargı yerinde tespit talep edildiği, … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … Değişik İş sayılı dosyası ile "ana binaya cepheden bakışta solda ve arka bölümde kalan bahçe bölümlerinde yeni mekanlar yapıldığı, projesinde sağ yan cephede merdiven olarak kullanılan yere büro olarak kullanılan tek katlı hacimler yapıldığı, ana mekan birinci kat döşemenin kaldırılarak zemin kat ve birinci katın yüksekliklerinin birleştirildiği, tavana asma germe tavan yapıldığı"nın tespit edilmesi üzerine, taşınmazın eski hale getirilmesi için kiracıya Kadıköy 13. Noterliği'nin … tarihli ihtarnamesinin gönderildiği, taşınmazın eski hale getirilmemesi üzerine … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında kayıtlı davada; "dava konusu taşınmazın sol yan cephesinde bulunması gereken bahçenin kapatılıp … isimli gece kulübü haline getirilerek kullanıldığı, taşınmazın arka kısmında ise güverte isimli gece kulübü tesis edilerek faaliyette bulunulduğu, anılan gece kulübüne taşınmazın içinde proje dışı geçiş sağlandığı, taşınmazın içinde zemin kat ile birinci kat arasındaki döşemenin kaldırılarak yüksek tavanlı hacim haline getirildiği, kiralanan yerin ön cephesi üzerine metal konstrüksiyon giydirilerek reklam panosu haline getirildiği, hava fotoğraflarından anlaşıldığı üzere anılan aykırılıkların kiracı tarafından gerçekleştirildiği"nin tespit edilmesi üzerine, … tarihli, K:… sayılı karar ile taşınmazın tahliyesine karar verildiği ve kararın Yargıtay aşamasından geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Taşınmazın tahliyesine karar verilmesi üzerine; kiracı ile kiralayan arasında 01/06/2010 ila 31/05/2015 tarihlerini kapsayacak şekilde "inşaat ve kullanma protokolü" imzalandığı, protokole göre anılan Mahkeme ilamında belirtilen imara aykırılıkların kiracı tarafından eski hale getirilmesi şartıyla, taşınmazın kullanılmasına devam edilmesine karar verildiği, ancak bu kez taşınmazdaki imara aykırılıkların eski hale getirilmediğinden bahisle açılan davada …Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla taşınmazın tahliyesine karar verildiği görülmüş, bilahare taşınmazın 25/09/2019 tarihli kira sözleşmesi ile başka bir firmaya kiralandığı anlaşılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden ise; davalı idare tarafından düzenlenen 20/10/2005 tarihli yapı tatil tutanağında taşınmazın muhtelif cephelerine dört adet ilave alan yapıldığı tespit edilmiş, dava konusu işlemlere dayanak oluşturan 20/08/2020 tarihli yapı tatil tutanağında ise; dava konusu taşınmazın kapalı olması nedeniyle içeride gerekli incelemelerin yapılamadığı, dışarıdan yapılan incelemede 20/10/2005 tarihli yapı tatil tutanağında tespit edilen aykırılıkların mevcudiyetini koruduğu ve buna ek olarak binanın ön ve sağ yan cephesinde doluluk-boşluk oranlarının değiştirildiği, yapı tatil tutanağı ekinde bulunan krokide A ve B ile gösterilen kapalı alanların ve C ile gösterilen platformun yapıldığı, binanın çatı örtüsünün bir kısmının açılarak mahal oluşturulduğu tespit edilerek, dava konusu işlemler tesis edilmiştir.

Uyuşmazlıkta; yukarıda belirtildiği üzere adli yargı yerinde tespit edilen ve taşınmazın tahliyesi ile sonuçlanan imara aykırı imalatların kiracı tarafından yapıldığı hususunda ihtilaf bulunmadığı, buna karşın, 20/08/2020 tarihli yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların ise davacılar tarafından yapıldığından bahisle, davacılara para cezası verildiği görülmektedir.

Bu durumda; idare tarafından, taşınmazda bulunan mevcut aykırılıklar ile adli yargı yerince tespit edilen ve kiracı tarafından yapıldığı hususunda kuşku bulunmayan aykırılıklar karşılaştırılarak, davacılar tarafından yapılan aykırılıklar tam olarak ortaya konulmak suretiyle para cezası verilmesi gerekirken, mevcut aykırılıkların davacılar tarafından yapıldığından bahisle verilen para cezasında hukuka uyarlık, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,

2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 21/03/2023 tarihinde kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.