8. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacılar tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü: K A R A R

Borçlular vekili, vekil edenleri aleyhine başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takibe karşı, diğer şikayet nedeni yanında, ipoteğin, limit ipoteği olduğundan genel mahkemelerden alacak miktarı tespit edilmeden ilamlı takip konusu yapılamayacağı gerekçesiyle takibin iptalini istemiştir.

Mahkemece, süresinde itiraz edilmeyen ihtarnamenin İİK'nun 68. maddesi kapsamında belge sayılması gerektiği, limit ipoteği belli olduğundan İİK'nun 150. maddesi gereği genel mahkemelerde dava açılması zorunluluğunun bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm borçlular vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İİK'nun 149. maddesinde; ipotek akit tablosunun kayıtsız, şartsız para borcu ikrarını ihtiva etmesi ve alacağın muaccel olması halinde icra emri gönderileceği öngörülmektedir.

İİK'nun 150/ı maddesinde ise “Borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli krediler şeklinde işleyen nakdi veya gayri nakdi bir krediyi kullandıran tarafın ibraz ettiği ipotek akit tablosu, kayıtsız şartsız bir para borcunu ihtiva etmese dahi, krediyi kullandıran taraf, krediyi kullanan tarafa ait cari hesabın kesilmesine veya kısa, orta uzun vadeli kredi hesabının muaccel kılınmasına ilişkin hesap özetinin veya gayrinakdi kredinin ödenmiş olması nedeniyle tazmin talebinin noter marifeti ile krediyi kullanan tarafa gönderildiğine dair noterden tasdikli bir sureti icra müdürlüğüne ibraz ederse icra müdürü İİK'nun 149. maddesi gereğince işlem yapar.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenlemelere uymayan hallerde ipoteklerin ilamlı icra yoluyla takibi mümkün değildir. Her ne kadar İİK'nun 150/ı maddesinde; krediyi kullandıran taraf sözcüğüne yer verilmiş ise de, maddede yer verilen “Borçlu cari hesap, kısa, orta, uzun vadeli kredi ve yarı nakdi kredi” terimleri münhasıran banka hukukuna ait terimlerdir.

Banka hukukunda borçlu cari hesap “banka müşterisinin bir limit dahilinde çeşitli nakdi ve gayri nakdi kredileri kullandığı” (yani hesaptan para çektiği, havale ve temlik yaptığı ya da teminat mektubu, aval ve kefalet gibi bankanın itibarına dayanan krediler talep ettiği) sözleşmeyi ifade eder. Banka müşterisi borçlu cari hesabın vadeli olması halinde vade sonunda, vadesiz olması halinde ise hesap kesilerek sözleşme sona erdirildiğinde kredi borcunu ödeyebileceği gibi, kredi süresi içinde de vadesi gelmemiş kredi borcunu kısmen veya tamamen ödeyerek cari hesaptaki borcunu her zaman azaltabilir ve sıfırlayabilir. Ne var ki, borcundan fazla ödeme yaparak alacaklı duruma geçemez. Dolayısıyla İİK'nun 150/ı. maddesinde anılan “borçlu cari hesap” terimi her türlü cari hesap sözleşmesini kapsayacak genişlikte değildir. Borçlu cari hesap, Ticaret Kanunu'nun 87. maddesindeki tanımda yer verilen “birbirinden olan alacakları ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçmek” unsurunu içermediğinden TTK'nunda belirlenen bir cari hesap sözleşmesi değildir (Prof. Dr. Ali Can Budak, İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla İlamlı Takipler sayfa 165) Borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli nakdi veya gayri nakdi kredi şeklinde işleyen sözleşmelere bankaların dışında başka bir gerçek veya tüzel kişinin taraf olması yürürlükteki durum karşısında kural olarak söz konusu değildir. Bu nedenle maddedeki ayrıcalıktan sadece bankalar yararlanabilir ve İİK'nun 150/ı maddesinde yer verilen borçlu cari hesap şeklinde işleyen krediyi kullandıran tarafın ancak bir banka olabileceğinin kabulü gerekir. (Erdal Tercan-İpoteğin Paraya Çevrilmesinde Kredi Kurumlarının Özel Durumu sayfa 90).

Somut olayda; 06.09.1997 tarih 12336 yevmiye nolu ipotek belgesine dayanılarak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi başlatılmıştır. İpotek veren borçlu N.. S.. ile ipotek alacaklısı M.. Financial Services Tüketici Finansmanı Anonim Şirket temsilcisi G.. G.. arasında düzenlenen 06.09.1997 tarih 12336 yevmiye numaralı ipotek akit tablosu “.....Man Finans alacakları nedeniyle A.. Ü.. Tur Seyahat D.. C.. firmasının M.. Finansa karşı doğmuş, doğacak tüm borçları ile borçlarımı/borçlarımızı karşılamak üzere M.. Finans lehine ...derecelerde ve sıralarda fekki bildirilinceye kadar süresiz olarak toplam 100.00 YTL için ipotek ediyorum..” şeklinde açıklama içermektedir. Bu haliyle ipoteğin İİK'nun 150/ı maddesinde belirtildiği şekilde borçlu cari hesap veya kısa, orta ve uzun vadeli kredi şeklinde işleyen nakti veya gayrinakti bir kredi için verildiği kabul edilemeyeceğinden anılan maddenin uygulama yeri bulunmamaktadır. Öte yandan ipotek, borçlu firmanın doğmuş ve doğacak alışverişlerinin, cari hesaplarının teminatını teşkil etmek üzere kurulduğundan ipoteğin İİK'nun 149. maddesinde düzenlenen anapara (karz) ipoteği olduğundan da söz edilemez. Bu durumda; borçlunun alacaklıya borcunun bulunup bulunmadığı, borcun miktarı, tahsili gerekip gerekmediği gibi hususlar genel mahkemede yargılamayı gerektirir. Bu nedenle, anılan maddelere dayanılarak alacağın ilamlı icra yoluyla tahsili mümkün değildir. O halde Mahkemece açıklanan nedenlerle istemin kabulü ile takibin iptali gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi isabetsizdir.