8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... şubesine ait olan ... seri numaralı, keşidecisi ... olan 25/05/2021 keşide tarihli ve 25.000,00 TL bedelli çeki ... İç ve Dış Ticaret A.Ş.' ye ciro ederek, ilgili çeki gönderilmek üzere ... kargoya teslim ettiğini, ancak söz konusu kargo hiçbir şekilde ... İç ve Dış Ticaret A.Ş.' ye ulaşmamış olup müvekkilin rızası ve bilgisi dışında kaybolduğunu, müvekkil tarafından çekin vadesi gelmeden durumun fark edilmiş olup herhangi bir mağduriyete sebep olunmaması adına söz konusu çekin müvekkilin rızası dışında elinden çıkması sebebiyle ödeme yasağı talepli olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nde ...

E. Numaralı dosyası ile hasımsız olarak kıymetli evrak iptali davası açıldığını, davaya konu çekin ...

tarafından konulan ödeme yasağının ilanına rağmen meşru hamilin kim olduğu, çeke ödeme yasağının ne zaman ve neden konulduğu gibi önemli hususlar araştırılmaksızın ve dikkat edilmeden devralındığını, bu nedenle ... A.Ş.’nin; TTK 18/2 hükmünde belirtilen ‘basiretli bir iş adamı gibi davranma' ve özen borcuna aykırı davrandığı açıkça anlaşılmadığını, açıklanan nedenlerden dolayı ... A.Ş’ nin çeki kayıp bir çek olduğunu ve ihtiyati tedbir kararını bilmesine/bilebilecek durumda olmasına rağmen ciro yoluyla devraldığı ve bu iktisapta kötüniyetli olduğu ve ağır ihmalinin bulunduğu açıkça anlaşılmadığını, ... A.Ş.’nin ilgili çeki iktisap etmesindeki ağır ihmalinin tespit edilebilmesi için faktöring sözleşmesinin, banka kayıtlarının, çekin karşılığında verilen fatura örneklerinin ve ilgili evrakların mahkemece talep edilmesi ve değerlendirilmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile ... Bankası A.Ş. ... şubesine ait ... seri nolu 25/05/2021 keşide tarihli çekin davalıdan istirdatına, müvekkilin haklı hamil olduğunun tespitine ve çekin müvekkile teslimine, davalı tarafından çekle ilgili olarak icra takibinde bulunulması ve çek bedellerinin tahsili durumunda müvekkilin telafisi mümkün olmayan zararı söz konusu olacağından, davanın devamı süresince, ödeme yasağı kararının devamına ve her türlü icra takiplerinin de İhtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava şartı eksikliği sebebiyle usul ve yetkisizlik itirazlarının bulunduğunu, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının olmadığını, müvekkil davaya konu çeki usul ve yasaya uygun şekilde ciro yoluyla iktisap etmiş olup iyi niyetli son meşru hamil olduğunu, müvekkil şirketin takip konusu çeke ilişkin alacağı usul ve yasaya uygun bir şekilde faktoring sözleşmesi, alacak bildirim formu , fatura tavsik edilerek ... inşaat nakliye otomotiv satış pazarlama ithalat ihracat sanayi ve ticaret limited şirketi' den ciro yolu ile iktisap ettiğini, müvekkil şirketin faktoring usul ve esaslarına ilişkin kanun ve yönetmelikle bağlı olup kanun hükmü gereğince faktoring işlemlerine esas çeke ilişkin alacağın devralınması için mal veya hizmet alımını gösterir faturanın tavsik edilmesi gerektiğini, müvekkil şirket dava konusu çeke ilişkin alacağı devralırken ... inşaat nakliye otomotiv satış pazarlama ithalat ihracat sanayi ve ticaret limited şirketi ile ... Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile tavsik edilmiştir. müvekkil şirket alacağı usul ve yasaya uygun olarak üstlenmiş olup alacaklı sıfatını kazandığını, müvekkil iyiniyetli son meşru hamili davacının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarının reddinin gerektiğini, müvekkilin iyi niyetli son meşru hamil olup mahkemenizce verilen tedbir kararının kaldırılması akabinde çekin icra takibine konu edilmesinde hiçbir hukuka aykırılık bulunmayacağını, davacının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarının reddi gerektiğini, davacı yan dava dilekçesinde çeki elinde bulundurduğu yani çekin hakimiyetlerinde olduğu esnada çekin ... İç ve Dış Ticaret A.ş.'ye gönderilmek üzere ... kargo şirketine kargoya verildiğini ve kargoda kaybolduğunu ileri sürdüğünü, davacı tarafın çalıntı beyanları iddiadan ibaret olup yerel mahkemelerce ya da savcılık nezdinde bu hususta verilmiş bir kesin hüküm bulunmadığını, tüm bu hususların yanı sıra ; savcılık ya da yerel mahkemelerce müvekkile çekin teslim edilmesi gerektiğine dair herhangi bir müzekkere de tebliğ edilmediğini, bu nedenle yalnızca çekin çalındığına dair bir iddiada bulunan borçlu beyanına istinaden alacaklı müvekkilin alacağına kavuşmasının engellenmesi kabul edilemeyeceğini, yukarıda tedbir kararına karşı itirazlarımızda da belirttiğimiz üzere davacı iddialarını yaklaşık olarak dahi ispatlayamamış olup mahkemenizce verilen tedbir kararının kaldırılması gerektiğini, bu nedenlerle davacı tarafı ile işbu dava ikame edilmeden önce gerçekleştirdiğimiz bir arabuluculuk görüşmesi mevcut olmadığından işbu davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, davada yetkili mahkeme İstanbul (çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğundan davacı tarafından yetkisiz mahkemede ikame edilen işbu davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine, davacının işbu davayı ikame etmekte hukuki yararı bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan reddine, davacının iddiaları soyut ve ispattan yoksun olduğundan ve davacı ihtiyati tedbir için gerekli olan yaklaşık ispat şartını sağlayamadığından mahkemenizce verilen tedbir kararının kaldırılmasına, sayın mahkemeniz aksi kanaatte ise ; esasa ilişkin beyanlarımızda detaylıca arz ve izah ettiğimiz üzere müvekkil dava konusu çeki usul ve yasaya uygun şekilde iktisap etmiş olup iyi niyetli son meşru hamil olduğundan ve davacının davacının tedbir talebinin dava değerinin %15'ı oranında teminatla kabul edilmesi kararı müvekkilin tedbirden kaynaklı zararlarını karşılamayacağından teminat miktarının %115 olarak belirlenmesine karar verilmesini, davacının usul ve yasaya aykırı ikame ettiği işbu davanın esastan reddine, huzurdaki dava kötü niyetle ikame edildiğinden davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı aleyhine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, ... şubesine ait ... seri numaralı 25 bin Tl bedelli çekin istirdatı istemine ilişkindir. Dava .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 13/06/2022 tarihli ... sayılı ilamı ile yetkisizlik kararı verilerek mahkememize tevzi olunmuş ve işbu esas üzerinden yargılamaya devam olunmuştur.

Davalı vekilince arabuluculuk dava şartına yönelik itirazında bulunulmuşsa da davanın çek istirdatı davası olması nedeniyle yerinde görülmediğinden reddine karar verilmiştir. Davaya konu çekin zayiine ilişkin herhangi bir savcılık soruşturma ve ceza dosyası olduğuna dair dosyamız içerisinde herhangi bir bilgi bulunmamakta olup davacı tarafından da bu hususta herhangi bir beyanda bulunulmamıştır.

Dava konusu çekin davalı ... Faktoring A.Ş. ile dava dışı ...…Ltd. Şti arasındaki faktoring sözleşmesine dayanılarak temlike konu edildiği ve çekteki alacağın ...ile ticari ilişkisi bulunan dava dışı ...…Ltd. Şti. arasındaki mal satışından kaynaklandığının dosyaya sunulan fatura örneği ile tevsik edilmiş olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, davalı ... A.Ş.'nin ilişki dönemini kapsayan ticari kayıt ve defterler üzerinde inceleme yapılmak suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyeti 31/03/2023 tarihli raporunda; "Davalı ... A.Ş’nin dava konusu çek ile ilgili olarak Faktoring işlemlerinde gerekli özenin gösterilmediği ve Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre eksik inceleme, araştırma ile Faktoring işlemi yapıldığı kanaatine varıldığı, sadece ciro silsilesinin görünüşe göre düzgün olması her ne kadar iyi niyetli hamil için hak sahipliği bakımından yeterli olsa da, faktoring şirketlerinin "iyi niyetli hamil olmaları" sadece ciro silsilesinin düzgün olup olmadığını kontrolle sınırlı olmadığı, alacağın da gerçek bir ticari alacaktan kaynaklanıp kaynaklanmadığını kontrol etme ve araştırma yükümlülüklerinin bulunduğu, ayrıca davaya konu çek hakkındaki -özellikle muhatap banka ile irtibata geçerek ihtiyati tedbire dair- mahkeme kararlarını ve derdest davaları yeteri kadar araştırmadığı, her çekin çalınmış, kaybolmuş olma ihtimali bulunduğu sebebiyle ... ilanlarının da araştırılması gerekirken bunu ihmal ettiği, davalı faktoring şirketinin kendisine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğinden iyiniyetli hamil sıfatını taşımasının takdirinin mahkememizde olduğunu, dava konusu çeklerde son hamil konumunda bulunan davalı ... A.Ş’nin Fatura ile ilgili faktöring işleminde, çeklerin alınmasında ağır kusurlu olduğu ve davacı ...’nin davalıya karşı sorumlu olmadığı, söz konusu çekin davacıya iade edilmesi gerektiği" şeklinde görüş bildirmiştir.

Davacının ve dava dışı ... İnş. Nakliye Otomotiv Satış Pazarlama İht. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. 'nin BA/BS formları celbedilmiş, dosyaya kazandırılan bilgi ve belgeler ile davalı vekilinin itirazlarının değerlendirilmesi bakımından alınan 11/11/2023 tarihli ek raporda "Dava dışı ...San ve Tic Ltd Şti. ile dava dışı Faktoring Müşterisi ...…Ltd Şti arasında 2020 yılı içinde her hangi bir ticari ilişkinin varlığı (...…Ltd Şti’nin 2020 yılı BA/BS Formlarından) tespit edilemediği, faktoring İşlemine dayana edilen 29.09.2020 tarih ... seri nolu 25.250.00 TL bedelli faturanın BS Formunda yer almadığı, çek keşidecisi ... ile davacı ... arasında 2020 ve 2021 yıllarında ticari ilişki olduğu işbu Ek tespitler sonucunda, kök rapordaki tespit ve değerlendirmelerimizi tekraren mahkemeniz takdirlerinde olduğu" şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanununun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez."

04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" 8/1 madesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince, dava konusu çeki davalı ... Faktoring şirketine temlik eden cirantanın sunulan faturada alacaklı olarak görülen (faktoring sözleşmesinin tarafı olan müşteri) ondan bir önceki cirantanın ise faturada borçlu olarak görünen davacı şirket olup, fatura ile çek bedelinin de uyumlu bulunduğu dosya içeriğinden anlaşılmış ve böylece dava konusu çekin 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve yukarıda sözü edilen yönetmeliğin 8. maddesi hükmüne uygun şekilde faktoring şirketine devredilmiş olduğu görülmüştür. Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı T.T.K.'nın 790. maddesine göre; "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır". Somut olayda dava konusu çekte lehtardan hamile ciro silsilenin tam olduğu, herhangi bir kopukluk bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... A.Ş.'nin yetkili hamil olduğunun kabulü gerekmiştir. 6102 sayılı T.T.K.'nın 792. maddesine göre; "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle yükümlüdür." 6361 sayılı Yasanın 9/2 maddesi hükmü ve yukarıda sözü edilen yönetmeliğin 8. maddesi, faktoring şirketlerine, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma yükümlülüğünü yüklemiş, 6102 sayılı T.T.K.'nın 790. maddesi ise ciro silsilinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü yüklemiştir. Faktoring şirketlerine bunların dışında daha fazla yükümlülük yükleyen bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Somut olay bakımından tüm dosya kapsamı ve yasal düzenemeler birlikte değerlendirildiğinde 6102. sayılı T.T.K.'nın 792. maddesi gereğince davalı ... A.Ş.'nin dava konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunda davacı tarafça yeterli ve inandırıcı delil sunulamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş, diğer yandan İİK 72/4 kapsamında verilmiş bir tedbir kararı bulunmadığından ve bu sebepten davalının alacağını geç almış bulunmasından da bahsedilemeyeceğinden davalının kötüniyet tazminatı talebinin de reddine dair aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde,

Her ne kadar bilirkişi raporunda yapılan tespitlere göre davacının dava konusu çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu şeklinde tespitler yapılmış ise de, dosyada bulunan çek suretinin incelenmesinde davacının 25/05/2021 keşide tarihli ve 25.000,00 TL bedelli çekin lehtarı olduğu, davacının çekteki imzasını inkar etmediği, çekin davacı uhdesinde iken kaybolduğu yönündeki iddianın davacı tarafından ispatlanması gerektiği ve bu konuda delilin bulunmadığı, davalı faktoring şirketinin ise ise çeki düzgün ciro silsilesine uygun olarak iktisap eden iyiniyetli üçüncü kişi durumunda olduğu, davalının çeki faktoring mevzuatına uygun olarak iktisap ettiğinin dosyada mevcut faktoring sözleşmesi fatura ve belgelerle sabit olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş, diğer yandan dosya münderecatında İİK'nın 72/4 kapsamında verilmiş bir tedbir kararı bulunuyor ise de davacının davasını ispatlayamadığı, mevut durumun hak arama özgürlüğü çerçevesinde değerlendirileceği anlaşıldığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulmuştur.

1.Davacı tarafça açılan davanın REDDİNE,

2.Davalının kötüniyet tazminatı isteminin REDDİNE,

3.Alınması gereken 269,85TL karar ve ilam harcının peşin yatırılan 426,94‬TL harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan ‭157,09‬TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,

4.Davacının yaptığı yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5.Davalı tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta hüküm tesisine YER OLMADIĞINA,

6.Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7.Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,

8.Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı,

HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.20/12/2023 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır