Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/5516 E.  ,  2023/3575 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ..., ... ve ...Mahallelerine ait muhtelif parselleri kapsayan alanda 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca parselasyon yapılması yönündeki 26/03/2020 tarihli başvurunun reddine dair Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararda; nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planını yapmakla yükümlü olan ilçe belediyesinin, yedi yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu yükümlülüğünü yerine getirmediği, dolayısıyla söz konusu alanda sanayi sitesi kurarak üretim ve istihdam sağlamak iradesinde olan davacının, imar planı koşullarına uygun olarak parselasyon işlemi yapılacağı yönünde haklı beklenti içerisine girdiği, davacının maliki olduğu alanı da kapsayan alanda imar planlarının yürürlüğe girdiği tarihten sonra 1 yıl içerisinde 5216 sayılı Kanunun 7/b maddesi uyarınca ilçe belediyesinin yapmakla görevli olduğu parselasyon işleminin yapılmamış olması ve yapılmaması yönünde ... tarihli, ... sayılı encümen kararını aldığı, davacının başvurusunun, 5216 sayılı Yasanın 7/b maddesine göre değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu işlemin tesisinden sonra yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 9 . maddesinin 2. fıkrasında 10/7/2019 tarihinden sonra yapılan imar planlarında kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde, 10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde; düzenleme sahalarının tespit edilerek, parselasyon planlarının yapılması ve onaylanması zorunluluğu getirildiği, 10.07.2019 tarihinden önce yapılmış imar planına sahip olan dava konusu alan için yapılacak parselasyon planlarının, 10.07.2019 tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılabilmesinin mümkün olduğu, parselasyon planlarının yapımı için tanınmış bu süre içerisinde idarelerin bu yönde işlem tesisine Mahkemece zorlanamayacağı gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararda davanın reddine dayanak olarak Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin gösterildiği, fakat ilgili maddenin iptali istemiyle açılan davada maddenin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, ayrıca ilgili Yönetmelik maddesinin dava konusu işlem tesis edildikten sonra yürürlüğe girdiği, uyuşmazlık konusu alanda imar planlarının 15/11/2013 tarihinde kesinleştiği ve aradan 5 yıldan daha uzun bir süre geçtiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikte sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Davacının maliki olduğu taşınmazları da içine alan Kahramankazan İlçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahallelerinde karayolu düzenlemeleri sebebiyle 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yapılan değişiklik Kazan Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanmış ve bu imar planlarına istinaden Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararıyla Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ..., ... ve ...Mahallelerine ait muhtelif ada/parselleri kapsayan ... sayılı parselasyon planı onaylanmış, söz konusu parselasyon işlemi Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararıyla da uygun görülmüş ve askıya çıkarılmış, Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararıyla itirazlar kısmen kabul edilerek, bu haliyle uygun bulunan parselasyon planı onay için Ankara Büyükşehir Belediyesine 26/06/2019 tarihinde gönderilmiş, Ankara Büyükşehir Belediyesince 10/07/2019 tarihinde yürürlüğe giren 04/07/2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanunla, düzenleme ortaklık payının tanımı ve oranının değiştirilmesi yanında kamu ortaklık payı miktarının ortadan kaldırılması sebepleriyle söz konusu parselasyon planının yeniden ve ivedilikle hazırlanmasını teminen ...tarihli ve ...sayılı yazısıyla ilçe belediyesine iade edilmiş, bunun üzerine Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile, ilçe sınırları içerisinde yeterli büyüklükte imarlı sanayi alanı bulunduğu, ..., ..., ..., ...ve ...mahallelerini kapsayan alanların imara açılması gerekli görülmediğinden 91057 sayılı parselasyon plan dosyasının ilgili birime geldiği şekliyle iadesine karar verilmiştir.

Bunun üzerine davacı kooperatif tarafından ... tarihli, ... sayılı yazıyla davalı Ankara Büyükşehir Belediyesine, uyuşmazlık konusu alanda ilçe belediyesince gerekli işlemlerin yapılmadığı, bölgede yatırım yapmayı bekleyen yatırımcılar yönünden mağduriyetlerin oluşmaması amacıyla 5216 sayılı Yasanın 7/b maddesine göre onaylı imar planlarına uygun olarak 1 yıl içinde sonuçlandırılmayan ... sayılı parselasyon planının Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni tarafından resen yapılması talep edilmiş ve Ankara Büyükşehir Belediyesinin ... tarihli, ... sayılı işlemi ile ilgili talep reddedilmiş bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

Öte yandan davacı kooperatif tarafından parselasyon işleminin onaylanması istemiyle yapılan başvurunun Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısıyla ret edilmesi üzerine anılan işlemin dayanağı 22.02.2020 tarihli, 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "...ancak idareler istediği takdirde yürülükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 07/06/2021 tarihli E:2020/4052 sayılı dosyasında Yönetmeliğin ilgili kısmının ve işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde, "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye (…) sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe (…) belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

22.02.2020 tarihli ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında ise valilikler, il idare kurulu kararı ile 5 yıllık imar programlarına öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, imar planları ile getirilen tüm kullanım alanlarını hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tespit etmek ve kesinleşen uygulama imar planlarına göre parselasyon planlarını yaparak yeterli miktarda parseli oluşturmak mecburiyetindedir. (2) 10/7/2019 tarihinden sonra yapılan imar planlarında kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde, 10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde; düzenleme sahalarının tespit edilerek, parselasyon planlarının yapılması ve onaylanması esastır. (...)" düzenlemesine, geçici 1. maddesinde ise, "Parselasyon planının, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye encümeni kararı, dışında il idare kurulu kararı veya parselasyon planını onaylamaya yetkili idarenin onayı ile 10/7/2019 tarihinden önce onaylanmış olması halinde; parselasyon planları bu tarihten önceki imar mevzuatına göre sonuçlandırılarak tescil işlemleri yapılabilir. Bu şekilde devam eden arazi ve arsa düzenlemelerinin 10/7/2021 tarihine kadar sonuçlandırılması gerekir. Bu süre büyükşehir belediyelerinde parselasyon planının ilçe belediye encümen kararıyla onaylanmasıyla başlar. Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir. 10/7/2019 tarihinden önce onaylanıp da parselasyon planında imar planı değişikliği ile yapılan düzeltme ve değişiklikler sonucunda, 10/7/2019 tarihinden sonra tekrar onaylanmak zorunda kalınan parselasyon planları, yürürlükteki İmar Kanunu ve bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Yukarıda yer verilen mevzuattın beraber değerlendirilmesinden, imar planlarına uygun olarak parselasyon yapma ve onaylama yetkisinin ilçe belediyesine ait olduğu, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin, 1. fıkrasının, (b) bendi uyarınca, ilçe belediyelerin onayladıkları parselasyon planlarını büyükşehir belediyesine göndermesi gerektiği, ancak nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilçe belediyesi tarafından uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarının yapılmaması durumunda uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmanın büyükşehir belediyesinin görev ve sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylandığı, aradan yedi yılı aşkın süre geçmesine rağmen ilçe belediyesi tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon işleminin yapılmadığı ve alanda parselasyon işlemi yapılmayacağı yönünde ... tarihli, ... sayılı encümen kararının alındığı, söz konusu alanda sanayi sitesi kurarak üretim ve istihdam sağlamak iradesinde olan davacının, bu alanda imar planı koşullarına uygun olarak parselasyon yapılacağı yönünde haklı beklenti içerisine girdiği görülmektedir.

Bu durumda, 5216 sayılı Kanunun 7/b maddesi uyarınca davalı idare tarafından öncelikle alanın bütününü kapsayan parselasyon işlemi yapılmak suretiyle yürürlükteki imar plânına uygun düzgün imar parsellerinin oluşturulması ve mülkiyet sahiplerine yapılaşabilecekleri imar parsellerini elverişli hale getirilmesi gerekirken, davacının başvurusunun reddedilmesine ilişkin dava konusu mülkiyet hakkını sınırlayan işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, temyize konu kararda Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 9 . maddesinin 2. fıkrası gerekçe gösterilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ancak anılan Yönetmelik maddesinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 08/06/2021 tarih ve E:2020/5082 sayılı kararıyla ilgili kısmın yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,

2.Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,

4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.