Danıştay 8. Daire Başkanlığı

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/5980 E.  ,  2023/1489 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

2.… Müdürlüğü

1.Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığı'na Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentleri iptali ile,

2.Davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI :

Davacı tarafından, Polis Akademisi Başkanlığında eğitim gördüğü süre boyunca daimi evci izinlisi olduğu, bu nedenle yemek, servis, aydınlatma, konaklama vs. giderlerden faydalanmadığı, Polis Akademisinde aldığı eğitiminin 2014 yılında sona erdiği ancak hukuk fakültesindeki eğitimini 2015 yılında tamamlaması nedeniyle atamasının 2015 yılında yapıldığı ve 2015 yılında herhangi bir eğitim almadığından kendisine herhangi bir harcamanın yapılmadığı, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan Kanun hükümlerini aşar düzenlemeler getirdiği, tüm bu nedenlerle dava konusu Yönetmelik hükmünün ilgili bentleri ve bu bentlere dayanılarak çıkarılan kişi borcunun hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : … BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASI: Davalı İdare tarafından, dava konusu Yönetmeliğin ilgili maddesinde yer alan düzenlemelerin üst hukuk normlarına uygun olarak hazırlandığı ve bu yönetmelik maddesi gereği yapılan bireysel işleminde hukuka uygun olduğu savunulmaktadır. … MÜDÜRLÜĞÜ'NÜN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacıya çıkarılan öğrenim giderlerinin Polis Akademisi Başkanlığında eğitime başladığı 07/10/2010 tarihi ve ilişiğinin kesildiği 17/10/2015 tarihi arasındaki giderleri kapsadığı, 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunun 15. maddesinde; "........Bunlardan mezun olup olmadığına bakılmaksızın mecburi hizmetle yükümlü olduğu süre içinde, istifa edenler veya ilişiğinin kesilmesini gerektiren bir suç işleyenler ya da sağlık sebebi hariç, başka herhangi bir sebeple ayrılanlar, yükümlülük sürelerinin eksik kısmı ile orantılı olarak kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödemek zorundadırlar." hükmünün yer aldığı ve bu hükme dayanılarak çıkartılan Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte Ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmeliğin 5. ve 6. maddelerine dayanılarak tazminat hesaplamasının gerçekleştirildiği, davacı adına yapılan giderlerin haftanın yedi günü tatiller dahil yapıldığı, üst hukuk normlarına uygun olan Yönetmelik hükmünde ve bu Yönetmelik hükmüne dayanılarak hesaplanan tazminat işleminde hukuka aykırılığın bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ : Dava; Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları ile Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentlerinin iptali ile komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken istifa eden davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/06/2021 tarih ve E:2017/7393, K:2021/3464 sayılı kararıyla; ".....bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmadığından eksik düzenlenen dava konusu Yönetmelik hükmünün bu haliyle dayanağı Kanun maddelerinin öngördüğü amacı aşan şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşıldığı" gerekçesiyle dava konusu düzenlemenin İPTAL edildiği; bireysel işlem hakkında ise; "...Hukuka aykırı bulunan dava konusu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak tesis edilen parasal haklarla ilgili olarak davalı idarecelerce Daire kararı üzerine yeni bir işlem tesis edileceğinden, davacıya çıkartılan kişi borcu ile davacının iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesi isteminin bu aşamada incelenmesine olanak bulunmadığı" gerekçesiyle Karar Verilmesine Yer Olmadığı kararı verilmiştir.

Sekizinci Dairenin yukarıda yer verilen kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/03/2022 tarih ve E:2021/3620, K:2022/1031 sayılı kararıyla; "Dava konusu edilen Yönetmelik 25/04/2001 tarih ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 15. maddesi ile 04/06/1937 tarih ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Anılan Kanun hükümlerinde Emniyet Teşkilatında mecburi hizmetle yükümlü olan personelden bu yükümlülük sürelerini doldurmadan kendi istekleri ile istifaen ayrılanların yükümlülük sürelerinin eksik kısmı ile orantılı olarak kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödemelerinin öngörüldüğü, bu kapsamda düzenlenen Yönetmelik'in dava konusu edilen hükümlerinde ise her bir öğrenci için yapılan iaşe, öğrenci taşıma gideri, aydınlatma, su, temizlik ve ısıtma giderlerinin, yapılan toplam harcamanın öğrenci sayısına bölünmesi sonucunda hesaplandığı görülmektedir.

Davalı idarece öğrenim yılı itibarıyla tüm harcama planlamalarının öğrenci sayısının tamamı dikkate alınarak yapıldığı, dayanak Kanun maddelerinde de tazminatın hesaplanması ve tahsili yönünden daimi evci öğrenciler için herhangi bir istisna hükmüne yer verilmediği, dolayısıyla dava konusu Yönetmelik maddelerinin, dayanağı Kanun hükümlerinin lafzına ve amacına uygun olarak düzenlendiği anlaşıldığından; Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu durumda, davanın, Dairece iptaline karar verilen Yönetmelik hükümlerine dayanılarak davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemine ilişkin kısmı hakkında da Kurulumuzun bozma kararı üzerine yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, dava konusu Yönetmelik hükümlerinin iptali ve davacının tazmin istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolundaki Daire kararında hukuki isabet görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmuştur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 46. maddesinde; Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde; İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği hükmü getirilirken; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında; ilk derece mahkemelerine aynı kanunda, bozmaya uymayarak eski kararında tanınan ısrar yetkisi, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde tanınmamıştır. Bu itibarla; bakılan davada, İdari Dava Daireleri Kurulunun yukarıda yer verilen kararına uymak gerekmektedir. Yukarıda yer verilen İDDK'nın "bozma" kararında hukuka uygunluğu tespit edilen dava konusu Yönetmelik hükmü gereğince davacı hakkında tesis edilen birel işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; 28/03/2022 tarih ve E:2021/3620, K:2022/1031 sayılı bozma kararına uyularak anılan İddk kararında belirtilen gerekçeler ile davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Dairemizin 29/06/2021 tarih ve E:2017/7393, K:2021/3464 sayılı davanın kısmen karar verilmesine yer olmadığına kısmen iptaline dair kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 28/03/2022 tarih ve E:2021/3620, K:2022/1031 sayılı kararı ile bozulması üzerine dosya yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ :

Dava, Emniyet Genel Müdürlüğü adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları ile Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentlerinin iptali ile komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken istifa eden davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Dairemizin 29/06/2021 tarih ve E:2017/7393, K:2021/3464 sayılı kararıyla; Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in 5. maddesinin (a), (ç) ve (e) bentlerinin iptaline, davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemi yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Dairemiz kararının davalı idareler tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 28/03/2022 tarih ve E:2021/3620, K:2022/1031 sayılı kararıyla Dairemiz kararının, bozulmasına karar verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır. Bu nedenle, bozma kararı gözönünde bulundurularak, yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

MADDİ OLAY : 2010 yılında Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni kazanan ve aynı tarihte yapılan sınavlarda başarılı olarak Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Akademisini de kazanan, davacı tarafından, 11/05/2017 tarihinde görevinden istifa etmesi nedeniyle davaya konu bireysel işlemle 2010-2011-2012-2013-2014 ve 2015 yılları için iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderlerinin yasal faiziyle birlikte iadesinin istenmesi üzerine, "öğrencilik boyunca hafta içi-hafta sonu daimi evci izinlisi olduğu, Polis Akademisinden 2014 yılında mezun olduğundan 2015 yılında adına herhangi bir masraf yapılmadığı, bu nedenle devlete yük olmadığından, bu sürelere ait bir ödeme yapmasının da mümkün olmadığı" gerekçeleriyle Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığı'na Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentleri iptali ile çıkartılan kişi borcunun ve davacının iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 15. maddesinde; ".... Bunlardan mezun olup olmadığına bakılmaksızın mecburi hizmetle yükümlü olduğu süre içinde, istifa edenler veya ilişiğinin kesilmesini gerektiren bir suç işleyenler ya da sağlık sebebi hariç, başka herhangi bir sebeple ayrılanlar, yükümlülük sürelerinin eksik kısmı ile orantılı olarak kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödemek zorundadırlar." hükmüne, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 24. maddesinde ise; "...Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitimlerini başarı ile tamamlayanlar, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru olarak atanırlar. Bu şekilde atananlar, atanma tarihinden itibaren altı yıl süreyle başka kurumlara nakil yoluyla atanamazlar. Bu süre zarfında memuriyetten çekilen, çekilmiş sayılan, meslekten veya memuriyetten çıkarma cezası alan ve aslî memurluğa atanamayarak ilişiği kesilenler, kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını tazminat olarak ödemek zorundadırlar. Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir..." hükmüne yer verilmiştir. 21/02/2016 tarih ve 29601 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, Emniyet Teşkilatında görevlendirilmek üzere Polis Akademisi Başkanlığına bağlı eğitim kurumları ile diğer fakülte ve yüksekokullarda okutulan öğrencilerden, 04/08/2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ile belirlenen sağlık sebepleri ve ölüm hariç, mezun olup olmadığına bakılmaksızın mecburi hizmetle yükümlü olduğu süre içinde, istifa edenler veya ilişiğinin kesilmesini gerektiren bir suç işleyenler ya da başka bir sebeple ayrılanlardan, yükümlülük sürelerinin eksik kısmı ile orantılı olarak kendilerine Devletçe yapılan öğretim masraflarının yasal faizi ile birlikte tazmin ettirilmesi esaslarını düzenlemektir." hükmü düzenlenmiş,

Uyuşmazlığa konu edilen "Tazminata esas alınacak giderler" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "iaşe giderlerinin; öğrencilere yıl içerisinde, sabah-öğle-akşam yemekleri için yapılan toplam harcamanın öğrenci sayısına bölümünden elde edilen kısmının", (ç) bendinde, "öğrenci taşıma giderinin; öğrencilerin yıl içerisinde, hafta sonu ve diğer tüm izinleri ile her türlü sosyal, sportif ve uygulamalı faaliyetleri için yapılan toplam harcamanın ilgili öğrenciye pay olarak düşen kısmının", (e) bendinde, "Aydınlatma, su, temizlik ve ısıtma giderlerinin; tesislerin tüm aydınlatma, su temizlik ve ısıtma giderlerinin öğrenci ve personel toplam sayısına bölümünden elde edilen kısmının" tazminata dahil edileceği belirtilmiş,

Geçici 1. maddesinde ise; "Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Fakültesinden mezun olanlardan, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra zorunlu hizmet süresini tamamlamadan sağlık ve ölüm sebepleri hariç meslekten ayrılanların tazminat hesaplamaları bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir. 22/05/2013 tarih ve 28654 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Yükseköğretim Kurumlarında Okutulacak Öğrencilere Dair Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; "Daimi evci izni: Öğrencinin eğitim ve öğretim gördüğü fakültenin il sınırları dahilinde anne veya babasının ikamet ettiği belirlenenlere, eğitim-öğretim yılı boyunca anne veya babasıyla sürekli kalması için verilen izni... ifade eder." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in 5. maddesinin (a), (ç) ve (e) bentlerinin iptali istemi yönünden; Dava konusu edilen Yönetmelik, 25/04/2001 tarih ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 15. maddesi ile 04/06/1937 tarih ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 24. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Anılan Kanun hükümlerinde Emniyet Teşkilatında mecburi hizmetle yükümlü olan personelden bu yükümlülük sürelerini doldurmadan kendi istekleri ile istifaen ayrılanların yükümlülük sürelerinin eksik kısmı ile orantılı olarak kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödemelerinin öngörüldüğü, bu kapsamda düzenlenen Yönetmelik'in dava konusu edilen hükümlerinde ise her bir öğrenci için yapılan iaşe, öğrenci taşıma gideri, aydınlatma, su, temizlik ve ısıtma giderlerinin, yapılan toplam harcamanın öğrenci sayısına bölünmesi sonucunda hesaplandığı görülmektedir.

Davalı idarece öğrenim yılı itibarıyla tüm harcama planlamalarının öğrenci sayısının tamamı dikkate alınarak yapıldığı, dayanak Kanun maddelerinde de tazminatın hesaplanması ve tahsili yönünden daimi evci öğrenciler için herhangi bir istisna hükmüne yer verilmediği, dolayısıyla dava konusu Yönetmelik maddelerinin, dayanağı Kanun hükümlerinin lafzına ve amacına uygun olarak düzenlendiği anlaşıldığından Emniyet Genel Müdürlüğü Adına Polis Akademisi Başkanlığına Bağlı Eğitim Kurumları İle Diğer Fakülte ve Yüksekokullarda Okuyan Öğrencilerden Alınacak Tazminata Dair Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemi yönünden;

Bu durumda, hukuka uygun bulunan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak davacıya çıkartılan kişi borcunun ve iaşe, servis, su, aydınlatma, temizlik, ısınma vs. giderleri olarak davacının fazladan ödediğini iddia ettiği tutarın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemi yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.DAVANIN REDDİNE,

2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen davacı tarafından yapılan toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idareler tarafından yapılan toplam … TL posta ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,

3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,

4.Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,

5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 28/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.