Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/1937 E.  ,  2023/4662 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, davacı şirkete 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 912.736,44-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 06/12/2018 tarih ve 2807 sayılı Silivri Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın yapının sınıfına veya aykırılıktan etkilenen alan hesabına ilişkin olmadığı hususu gözetilerek, dava konusu para cezasına ilişkin hesaplama tablosu incelendiğinde, dayanak ... tarih ve ... yapı tatil tutanağında krokisi çizilen ve ölçüleri belirtilen inşai faaliyetler için 8.996,724 m2 aykırlıktan etkilenen alan hesabı yapıldığı ve buna göre 304.245,49-TL temel para cezası hesaplandığı, aynı zamanda aykırılığa konu yapıların, uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ve ruhsatsız olmaları dolayısıyla temel para cezası sırasıyla %20 (60.849,10-TL) ve %180 (547.641,86-TL) oranında artırılarak toplam 912.736,44-TL para cezası hesaplandığı, davacının yapı ruhsatları almak amacıyla davalı idareye yaptığı başvurunun 15/11/2018 tarihli olduğu, yapı ruhsatlarının ise 21.01.2019 tarihinde verildiği, taşınmaz üzerinde yapıya başlanabilmesi için yapı ruhsatının düzenlenmiş olması gerekirken, yapı ruhsatları alınmadan inşaatlara başlandığının 20/11/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile de sabit olduğu anlaşıldığından, mevzuata aykırı olarak yapılara başlandığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen dava konusu temel para cezası ve uygulanan artırımlarda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; uyuşmazlığa konu olayda, işleme konu idari para cezasının imar cezası hesaplama raporunda 8.996,724 m2 üzerinden hesaplandığı, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak 21.01.2019 tarihinde düzenlenen yapı ruhsatlarında ve davalı idare onaylı mimari projelerinde bir kısmı 3.133,17 m2, diğer kısmı 2.662,88 m2 olarak belirtilen 9 adet yapı için yapı ruhsatlarının düzenlendiği, dava dosyasında yer alan yapı tatil tutanağının tutulduğu 20.11.2018 tarihinde çekilen fotoğraflardan ruhsatsız yapıların inşaat aşamasında olduğu ve tamamlanmadığının anlaşıldığı, bu durumda, inşaat aşamasında olduğu ve tamamlanmadığı yönünde mahallinde çekilen fotoğraf ile tespiti bulunan 20.11.2018 günlü yapı tatil tutanağında aykırılıktan etkilenen m2 inşaat alanının belirlenmediği gibi imar cezası hesaplama raporu ile belirlenen alanın tutanak tarihi itibariyle yapıların gerçek durumunu yansıtıp yansıtmadığı hususunun da Mahkeme tarafından belirlenmeye müsait olmadığı, bu itibarla usulüne uygun düzenlenmeyen yapı tatil tutanağına dayalı tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, ilk derece mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapı tatil tutanağında ölçü ve krokilerin gösterildiği, hesaplama tablosunun usulüne uygun düzenlendiği, tutanakta inşaat seviyelerinin belirtildiği, mimari projenin denetlenerek ya da keşif bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerektiği, yapı tatil tutanağına karşı açılan bir davanın bulunmadığı hususları ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY : … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … Ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı idare teknik personelince yapılan denetimde; "1-2-3-4-5-6 blok numara ile gösterilen yapıların bodrum kat perde betonu atılmış vaziyette, 7 blok numara ile gösterilen yapının bodrum tabliye betonu atılmış vaziyette, 8 blok numara ile gösterilen yapının 3. kat tabliye betonu atılmış vaziyette ve 9 blok numaralı yapının ise 4. kat tabliye betonu atılmış vaziyette iken ruhsatsız olarak yapıldıkları" hususunun tespit edildiğine ve anılan yapıların mühürlendiğine dair … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.

Söz konusu yapı tatil tutanağına dayanılarak, 06/12/2018 tarih ve 2807 sayılı Silivri Belediye Encümeni kararı ile; davacı şirkete, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 3. sınıf A grubu yapılar ve toplam 8.996,724 m2 aykırılıktan etkilenen alan için, anılan Kanunun (a) bendine göre hesaplanan temel para cezasına, (c) bendinin 5. ve 8. alt bentlerinde öngörülen artırım nedenlerinin uygulanması suretiyle toplam 912.736,44-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine, anılan belediye encümeni kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı kurala bağlanmış; (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu arttırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Uyuşmazlıkta; davalı belediye teknik personelince yapılan denetim neticesinde; … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … Ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacı şirket tarafından ruhsat alınmaksızın "1-2-3-4-5-6 blok numara ile gösterilen yapıların bodrum kat perde betonu atılmış vaziyette, 7 blok numara ile gösterilen yapının bodrum tabliye betonu atılmış vaziyette, 8 blok numara ile gösterilen yapının 3. kat tabliye betonu atılmış vaziyette ve 9 blok numaralı yapının ise 4. kat tabliye betonu atılmış vaziyette iken yapıldıkları" tespit edilerek, İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yapıların mühürlenerek inşaatların durdurulduğu, inşaat halindeki 9 blok ruhsatsız yapının ölçüleri, krokileri ve inşaat seviye durumları belirtilerek düzenlenen yapı tatil tutanağının bir nüshasının yapıya asıldığı, bir nüshasının da muhtara bırakıldığı, İmar Kanununun 32. maddesinde öngörülen usule uygun olarak düzenlenen tutanağa istinaden yapılan hesaplama raporunda da; davacı şirkete aynı Kanununun 42. maddesi uyarınca 3. sınıf A grubu yapılar olarak ve toplam 8.996,724 m2 aykırılıktan etkilenen alan üzerinden anılan Kanunun (a) bendine göre temel para cezası ve (c) bendinin 5. ve 8. alt bentlerinde öngörülen artırım miktarları da ilave edilmek suretiyle toplam 912.736,44-TL para cezasının hesaplandığı, söz konusu yapı tatil tutanağı ve hesaplama raporuna göre de dava konusu para cezasının tesis edildiği görülmüştür.

Her ne kadar temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi kararında, yapı tatil tutanağında aykırılıktan etkilenen m2 inşaat alanının belirlenmediği gibi imar cezası hesaplama raporu ile belirlenen alanın tutanak tarihi itibariyle yapıların gerçek durumunu yansıtıp yansıtmadığı hususunun da Mahkeme tarafından belirlenmeye müsait olmadığı, bu itibarla usulüne uygun düzenlenmeyen yapı tatil tutanağına dayalı tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, ilk derece mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; dosyada yer alan yapı tatil tutanağının 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde öngörülen usule uygun olarak düzenlendiği, ruhsatsız yapıların inşaat seviye durumlarının, aykırılıktan etkilenen alan hesaplarının yapılmasına elverişli ölçülerinin ve ayrıntılı krokilerinin anılan tutanakta yer aldığı, tutanaktaki kroki ve ölçülere uygun olarak hesaplama raporunun düzenlendiği ve nihayetinde tutanağa ve hesaplama raporuna göre dava konusu para cezasına ilişkin encümen kararının tesis edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağı ve hesaplama raporunun usulüne uygun olarak düzenlendiği, tutanağın düzenlendiği tarihte belirlenen ruhsatsız yapılara ilişkin 8.996,724 m2 toplam aykırılıktan etkilenen alan ve 3/A yapı sınıf/grubu üzerinden, uygulama imar planı bulunan bir alanda ve ruhsatsız yapılmış olmaları nedeniyle, İmar Kanununun 42/2. maddesi (a) bendine göre hesaplanan temel para cezası ile (c) bendinin 5. ve 8. alt bentlerinde öngörülen artırım miktarları da ilave edilmek suretiyle belirlenen toplam 912.736,44-TL para cezasının verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,

2.Davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/05/2023 tarihinde, kesin olarak, esasta oybirliğiyle, gerekçede oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY (X):

Dava, … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, davacı şirkete 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 912.736,44-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Silivri Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu işleme dayanak alınan … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağında; "1-2-3-4-5-6 blok numara ile gösterilen yapıların bodrum kat perde betonu atılmış vaziyette, 7 blok numara ile gösterilen yapının bodrum tabliye betonu atılmış vaziyette, 8 blok numara ile gösterilen yapının 3. kat tabliye betonu atılmış vaziyette ve 9 blok numaralı yapının ise 4. kat tabliye betonu atılmış vaziyette iken ruhsatsız olarak yapıldıkları" hususunun tespit edildiği, ruhsatsız inşaat halindeki yapılara ait kroki ve ölçülerin belirtildiği, buna göre; 8996,724 m2 aykırılıktan etkilenen toplam inşaat alanı üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 3. sınıf A grubu ruhsatsız yapılar için hesaplanan temel para cezasına, aynı Kanun maddesinin (c) bendinin 5. ve 8. alt bentlerinde öngörülen artırımlar ilave edilmek suretiyle belirlenen toplam 912.736,44-TL idari para cezasının davacı şirkete verildiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar yapı tatil tutanağı ile ruhsatsız muhtelif seviyedeki inşaat halindeki yapılar, krokileri ve ölçüleri de belirtilmek suretiyle tespit edilmiş ve bu tutanağa dayanılarak hesaplanan para cezası da davacı şirkete verilmiş ise de, İdare Mahkemesince uyuşmazlığın çözümü için, tutanakta tespit edilen ruhsatsız inşaatların, ölçülerinin, aykırılıktan etkilenen alan miktarının ve yapıların sınıf ve grubunun fiili duruma uygun olup olmadığının mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle yargısal denetiminin yapılarak sonucuna göre dava hakkında hüküm kurulması gerekirken, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın, idarece yapılan tespit ve hesaplamalar -denetlenmeksizin- hukuk ve usule uygun bulunarak, eksik incelemeye dayanılarak verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü için keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması ve bunun sonucuna göre dava hakkında bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyumuz ile, Dairemiz çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.